ଶିଵପୁରାଣମ୍

ରସାଯ ନାଯତେ ନିତ୍ଯମପଥ୍ଯମପି ସେଵିତମ୍ ଅନିଶଂ କ୍ରିଯମାଣାପି ରତିସ୍ତ୍ଵଭିନଵାଯତେ

ଯାହା ସଦା ଅପଥ୍ୟ, ତାହା ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଖାଇଲେ ପୋଷକ ହୋଇଯାଏ; ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦକୁ ନିତ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ଲାଗେ।

ଅନାଗତାଦିକଂ ସର୍ଵଂ କରସ୍ଥାମଲକାଯତେ ଯାଦୃଚ୍ଛିକଫଲାଯନ୍ତେ ସିଦ୍ଧଯୋ ଽପ୍ଯଣିମାଦଯଃ

ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ କିଛି ହାତର ଆମଳା ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଅଣିମା ଇତ୍ୟାଦି ସିଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ମିଳିଯାଏ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧିଷୁ ଅସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ନିର୍ଵୃତ୍ତେ ତ୍ଵନଵାପ୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କଣ କହିବି? ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେବା ପରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହିନଥାଏ।

ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କେଵଲାମୁଷ୍ମିକଂ ଵିଧିମ୍ ନୈତେନ ସଦୃଶଂ କିଂଚିତ୍କର୍ମାସ୍ତି ଭୁଵନତ୍ରଯେ

ଏବେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଉପର ଲୋକର କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି; ଏହା ସମାନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି ଭୁବନରେ ନାହିଁ।

ପୁଣ୍ଯାତିଶଯସଂଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵୈରନୁଷ୍ଠିତଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ଚୈଵ ରୁଦ୍ରେଣ ଚ ଵିଶେଷତଃ

ଏହି କ୍ରିୟା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହା କରିଛନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ରୁଦ୍ର।

ଇଂଦ୍ରାଦିଲୋକପାରୈଶ୍ଚ ସୂର୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ନଵଭିର୍ଗ୍ରହୈଃ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଭିର୍ମହର୍ଷିଭିଃ

ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ନବଗ୍ରହ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବୃହତ୍ ଋଷିମାନେ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବସିଷ୍ଠ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଛନ୍ତି।

ଶ୍ଵେତାଗସ୍ତ୍ଯଦଧୀଚାଦ୍ଯୈରସ୍ମାଭିଶ୍ଚ ଶିଵାଶ୍ରିତୈଃ ନଂଦୀଶ୍ଵରମହାକାଲଭୃଂଗୀଶାଦ୍ଯୈର୍ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦଧୀଚି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଏବଂ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି ଇତ୍ୟାଦି ଗଣପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଛନ୍ତି।

ପାତାଲଵାସିଭିର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ଶେଷାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ମହୋରଗୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈ ରକ୍ଷୋଭୂତପିଶାଚକୈଃ

ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଦେତ୍ୟ, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ସାପ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ ଓ ପିଶାଚମାନେ

ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ପଦମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵୈରଯମନୁଷ୍ଠିତଃ ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵେ ଦେଵା ଦେଵତ୍ଵମାଗତାଃ

ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପାଇଲେ; ସମସ୍ତେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମାଗତଃ ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରତ୍ଵମାପନ୍ନ ଇଂଦ୍ରଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମାଗତଃ

ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ହେଲେ, ରୁଦ୍ର ରୁଦ୍ର ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ହେଲେ।

ଗଣେଶଶ୍ଚ ଗଣେଶତ୍ଵମନେନ ଵିଧିନା ଗତଃ ସିତଚଂଦନତୋଯେନ ଲିଂଗଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍ ଶ୍ଵେତୈର୍ଵିକସିତୈଃ ପଦ୍ମୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ

ଗଣେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଣେଶତ୍ୱ ପାଇଲେ; ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧଳା ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇଲେ।

ତତ୍ର ପଦ୍ମାସନଂ ରମ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ ଵିଭଵେ ସତି ହେମାଦ୍ଯୈ ରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଵା ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ

ସେଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମାସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ମଣି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ।

ମଧ୍ଯେ କେସରଜାଲାସ୍ଯ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଲିଂଗଂ କନୀଯସମ୍ ଅଂଗୁଷ୍ଠପ୍ରତିମଂ ରମ୍ଯଂ ସର୍ଵଗନ୍ଧମଯଂ ଶୁଭମ୍

ପଦ୍ମର କେଶର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଛୋଟ ଲିଙ୍ଗ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଆକାରର, ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।

ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତୁ ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଅଗୁରୁଂ ଦକ୍ଷିଣେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ପଶ୍ଚିମେ ତୁ ମନଃଶିଲାମ୍

ଡାହାଣ ପାଖରେ ରଖି, ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଗୁରୁ ରଖିବା, ପଶ୍ଚିମରେ ମନ:ଶିଳା ରଖିବା।

ଉତ୍ତରେ ଚଂଦନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରିତାଲଂ ତୁ ପୂର୍ଵତଃ ସୁଗନ୍ଧୈଃ କୁସୁମୈ ରମ୍ଯୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ପୂଜଯେତ୍

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚନ୍ଦନ ଦେଇବା, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ହରିତାଳ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧିତ, ରମ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା।

ଧୂପଂ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚ ସଗୁଗ୍ଗୁଲମ୍ ଵାସାଂସି ଚାତିସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ଵିକାଶାନି ନିଵେଦଯେତ୍

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁ ଧୂପ ଦେଇବା, ଗୁଗୁଲ ସହିତ। ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଚମକୁଥିବା ପୋଷାକ ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା।

ପାଯସଂ ଘୃତସଂମିଶ୍ରଂ ଘୃତଦୀପାଂଶ୍ଚ ଦାପଯେତ୍ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍

ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ଓ ଘୃତ ଦୀପ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିବେଦନ କରି, ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵେଶଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚାନ୍ତେ କ୍ଷମାପଯେତ୍ ସର୍ଵୋପହାରସଂମିଶ୍ରଂ ତତୋ ଲିଂଗଂ ନିଵେଦଯେତ୍

ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ତୁତି କରି, ଶେଷରେ କ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଉପହାର ମିଶାଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ନିବେଦନ କରିବା।

ଶିଵାଯ ଶିଵମନ୍ତ୍ରେଣ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମାଶ୍ରିତଃ ଏଵଂ ଯୋ ଽର୍ଚଯତେ ନିତ୍ଯଂ ପଞ୍ଚଗନ୍ଧମଯଂ ଶୁଭମ୍

ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଡାହାଣ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହିପରି ଭାବରେ ପଞ୍ଚଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦିନେଦିନେ ଯିଏ ପୂଜା କରେ,

ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ଏତଦ୍ଵ୍ରତୋତ୍ତମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଶିଵଲିଂଗମହାଵ୍ରତମ୍

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗର ମହାବ୍ରତ,

ଭକ୍ତସ୍ଯ ତେ ସମାଖ୍ଯାତଂ ନ ଦେଯଂ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ଦେଯଂ ଚ ଶିଵଭକ୍ତେଭ୍ଯଃ ଶିଵେନ କଥିତଂ ପୁରା

ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହା କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା କେବଳ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଶିବ ଏହା କହିଥିଲେ।

ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାତ୍କାମ୍ଯାଦ୍ଯା ସିଦ୍ଧିରିହ କୀର୍ତିତା ସା ସର୍ଵା ଲଭ୍ଯେତ ସଦ୍ଯୋ ଲିଂଗବେରପ୍ରତିଷ୍ଠଯା

ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସିଦ୍ଧି ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି; ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ସତ୍ୟ ମିଳେ।

ସର୍ଵୋ ଲିଂଗମଯୋ ଲୋକସ୍ସର୍ଵଂ ଲିଂଗେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତେ ଲିଂଗେ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ପତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପିତ; ସମସ୍ତ କିଛି ଲିଙ୍ଗରେ ବସିଛି। ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ଵାପି ରୁଦ୍ରେଣାନ୍ଯେନ କେନ ଵା ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ସ୍ଵପଦସ୍ଥିତିଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥାନ୍ତି।

କିମନ୍ଯଦିହ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରତି କାରଣମ୍ ପର୍ତିଷ୍ଠିତଂ ଶିଵେନାପି ଲିଂଗଂ ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଯତଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ? କାରଣ ହେଉଛି, ଲିଙ୍ଗ — ବିଶ୍ୱର ନାଥ — ନିଜେ ଶିବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶର୍ମଣେ ସ୍ଥାପଯେତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଏଠା କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଶ୍ରୀପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଳିପାରିବ।

କିମିଦଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ କଥଂ ଲିଂଗୀ ମହେଶ୍ଵରଃ କଥଂ ଚ ଲିଂଗଭାଵୋ ଽସ୍ଯ କସ୍ମାଦସ୍ମିଞ୍ଛିଵୋ ଽର୍ଚ୍ଯତେ

ଏହି ଲିଙ୍ଗ କଣ? ମହେଶ୍ୱର କିପରି ଲିଙ୍ଗଧାରୀ? ସେ କିପରି ଲିଙ୍ଗର ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ କାହିଁକି ପୂଜା କରାଯାଏ?

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଗୁଣପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମ୍ ଅନାଦ୍ଯନଂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଦୁପାଦାନକାରଣମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ତିନିଟି ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଉପାଦାନ।

ତଦେଵ ମୂଲପ୍ରକୃତିର୍ମାଯା ଚ ଗଗନାତ୍ମିକା ତତ ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ଏହା ହିଁ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ମାୟା, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଆକାଶ; ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।