ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଆଦିତ୍ଯୋ ଭାସ୍କରୋ ଭାନୂ ରଵିଶ୍ଚେତ୍ଯନୁପୂର୍ଵଶଃ ଅର୍କୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ନୁଶ୍ଚାଦିତ୍ଯମୂର୍ତଯଃ

ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ଭାନୁ, ରବି, ଏହି କ୍ରମରେ; ଆର୍କ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରୂପ।

ଵିସ୍ତରାସୁତରାବୋଧିନ୍ଯାପ୍ଯାଯିନ୍ଯପରାଃ ପୁନଃ ଉଷା ପ୍ରଭା ତଥା ପ୍ରାଜ୍ଞା ସଂଧ୍ଯା ଚେତ୍ଯପି ଶକ୍ତଯଃ

ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି—ବିସ୍ତୃତ, ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୋଷକ; ଉଷା, ପ୍ରଭା, ପ୍ରାଜ୍ଞା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା।

ସୋମାଦିକେତୁପର୍ଯଂତା ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ଶିଵଭାଵିତାଃ ଶିଵଯୋରାଜ୍ଞଯାନୁନ୍ନା ମଂଗଲଂ ପ୍ରଦିଶଂତୁ ମେ

ଚନ୍ଦ୍ରରୁ କେତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ଶିବରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରେରିତ, ସେମାନେ ମୋତେ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅଥଵା ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାସ୍ତଥା ଦ୍ଵାଦଶ ଶକ୍ତଯଃ ଋଷଯୋ ଦେଵଗଂଧର୍ଵାଃ ପନ୍ନଗାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ

କିମ୍ବା, ବାରୋଟି ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବାରୋଟି ଶକ୍ତି, ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ—

ଗ୍ରାମଣ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାସୁରାସ୍ତଥା ସପ୍ତସପ୍ତଗଣାଶ୍ଚୈତେ ସପ୍ତଚ୍ଛଂଦୋମଯା ହଯାଃ

ଗ୍ରାମପତିମାନେ, ଏହିପରି ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅସୁରମାନେ, ସାତଟି ସାତଟି ଦଳ ଓ ସାତ ଛନ୍ଦର ଘୋଡ଼ାମାନେ—

ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଦଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଶିଵପଦାର୍ଚକାଃ ସତ୍କୃତ୍ଯଶିଵଯୋରାଜ୍ଞାଂ ମଂଗଲଂ ପ୍ରଦିଶଂତୁ ମେ

ବାଳଖିଲ୍ୟ ଓ ଦୟାମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ପୂଜକ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ମୋତେ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ।

ବ୍ରହ୍ମାଥ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ତିର୍ଭୂମଣ୍ଡଲାଧିପଃ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବଦେବଙ୍କ ରୂପ ଓ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଚଉଷଠି ଗୁଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ନିର୍ଗୁଣୋ ଗୁଣସଂକୀର୍ଣସ୍ତଥୈଵ ଗୁଣକେଵଲଃ ଅଵିକାରାତ୍ମକୋ ଦେଵସ୍ତତସ୍ସାଧାରଣଃ ପୁରଃ

ସେ ନିର୍ଗୁଣ, ଗୁଣମିଶ୍ରିତ ଓ କେବଳ ଗୁଣମୟ; ଏହି ଦେବତା ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଏକ।

ଅସାଧାରଣକର୍ମା ଚ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଲଯକ୍ରମାତ୍ ଭୁଵଂ ତ୍ରିଧା ଚତୁର୍ଧା ଚ ଵିଭକ୍ତଃ ପଞ୍ଚଧା ପୁନଃ

ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ଲୟର କ୍ରମାନୁସାରେ ଅଲଗା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥିବୀକୁ ତିନିଭାଗ, ଚାରିଭାଗ ଓ ପୁଣି ପାଞ୍ଚଭାଗରେ ବିଭାଜନ କରନ୍ତି।

ଚତୁର୍ଥାଵରଣେ ଶଂଭୋ ପୂଜିତଶ୍ଚ ସହାନୁଗୈଃ ଶିଵପ୍ରିଯଃ ଶିଵାସକ୍ତଶ୍ଶିଵପାଦାର୍ଚନେ ରତଃ

ଶିବଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପରିସରରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ପୂଜିତ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଶିବରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଶିବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ପୂଜାରେ ଆନନ୍ଦିତ।

ସତ୍କୃତ୍ଯ ଶିଵଯୋରାଜ୍ଞାଂ ସ ମେ ଦିଶତୁ ମଂଗଲମ୍ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଲୋକେଶୋ ଵିରାଟ୍ କାଲଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ

ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନ୍ୟ କରି, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଲୋକନାଥ, ବିରାଟ, କାଳ ଓ ପୁରୁଷ ମୋତେ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ।

ସନତ୍କୁମାରଃ ସନକଃ ସନଂଦଶ୍ଚ ସନାତନଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଶ୍ଚୈଵ ଦକ୍ଷାଦ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମସୂନଵଃ

ସନତ୍କୁମାର, ସନକ, ସନନ୍ଦ ଓ ସନାତନ, ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଆଦି ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ—

ଏକାଦଶ ସପତ୍ନୀକା ଧର୍ମସ୍ସଂକଲ୍ପ ଏଵ ଚ ଶିଵାର୍ଚନରତାଶ୍ଚୈତେ ଶିଵଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ

ଏକାଦଶ ଦମ୍ପତି, ଧର୍ମ ଓ ସଂକଳ୍ପ, ସମସ୍ତେ ଶିବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ଓ ଶିବଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠ।

ଶିଵାଜ୍ଞାଵଶଗାସ୍ସର୍ଵେ ଦିଶଂତୁ ମମ ମଂଗଲମ୍ ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚ ତଥା ଵେଦାସ୍ସେତିହାସପୁରାଣକାଃ

ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ମୋତେ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ—ଚାରିଟି ବେଦ ଓ ଏହିପରି ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ରଚୟିତାମାନେ।

ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ଵୈଦିକୀଭିସ୍ସମନ୍ଵିତାଃ ପରସ୍ପରଵିରୁଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ଶିଵପ୍ରକୃତିପାଦକାଃ

ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ବେଦଜ୍ଞାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ବିରୋଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱଭାବକୁ ଆଧାର କରିଛି।

ସତ୍କୃତ୍ଯ ଶିଵଯୋରାଜ୍ଞାଂ ମଂଗଲଂ ପ୍ରଦିଶଂତୁ ମେ ଅଥ ରୁଦ୍ରୋ ମହାଦେଵଃ ଶଂଭୋର୍ମୂର୍ତିର୍ଗରୀଯସୀ

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ପରେ ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ରୂପ।

ଵାହ୍ନେଯମଣ୍ଡଲାଧୀଶଃ ପୌରୁଷୈଶ୍ଵର୍ଯଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ଶିଵାଭିମାନସଂପନ୍ନୋ ନିର୍ଗୁଣସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକଃ

ସେ ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳର ନାଥ, ପୁରୁଷ ସ୍ୱାମୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶିବଙ୍କ ଗର୍ବ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଗୁଣରହିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ଗୁଣର ଆତ୍ମା।

କେଵଲଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକଶ୍ଚାପି ରାଜସଶ୍ଚୈଵ ତାମସଃ ଅଵିକାରରତଃ ପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ତୁ ସମଵିକ୍ରିଯଃ

ସେ କେବଳ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ମଧ୍ୟ। ପ୍ରଥମେ ଅପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ପରେ ସମଭାବରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ।

ଅସାଧାରଣକର୍ମା ଚ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକରଣାତ୍ପୃଥକ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋପି ଶିରଶ୍ଛେତ୍ତା ଜନକସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ସୁତଃ

ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଅନନ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଲଗା। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଜନକ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି।

ଜନକସ୍ତନଯଶ୍ଚାପି ଵିଷ୍ଣୋରପି ନିଯାମକଃ ବୋଧକଶ୍ଚ ତଯୋର୍ନିତ୍ଯମନୁଗ୍ରହକରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ପିତା ଓ ପୁଅ ଦୁହେଁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିୟନ୍ତା। ସେ ଦୁହେଁକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସଦା ଦୟାଳୁ ଓ ପ୍ରଭୁ।

ଅଂଡସ୍ଯାଂତର୍ବହିର୍ଵର୍ତୀ ରୁଦ୍ରୋ ଲୋକଦ୍ଵଯାଧିପଃ ଶିଵପ୍ରିଯଃ ଶିଵାସକ୍ତଃ ଶିଵପାଦାର୍ଚନେ ରତଃ

ରୁଦ୍ର ଅଣ୍ଡର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବସନ୍ତି, ଦୁଇ ଲୋକର ନାଥ। ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶିବରେ ଆସକ୍ତ, ଶିବଙ୍କ ପାଦ ପୂଜାରେ ରତ।

ଶିଵସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସ ମେ ଦିଶତୁ ମଂଗଲମ୍ ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମ ଷଡଂଗାନି ଵିଦ୍ଯେଶାଂତଂ ତଥାଷ୍ଟକମ୍

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାର ଛଅ ଅଙ୍ଗ ଅଛି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଆଠଟି ସୀମା।

ଚତ୍ଵାରୋ ମୂର୍ତିଭେଦାଶ୍ଚ ଶିଵପୂର୍ଵାଃ ଶିଵାର୍ଚକାଃ ଶିଵୋ ଭଵୋ ହରଶ୍ଚୈଵ ମୃଡଶ୍ଚୈଵ ତଥାପରଃ ଶିଵସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମଂଗଲଂ ପ୍ରଦିଶଂତୁ ମେ

ଚାରିଟି ଭିନ୍ନ ରୂପ ଅଛି, ସବୁ ଶିବ ଆଗରେ ଓ ଶିବପୂଜକ। ଶିବ, ଭବ, ହର ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ମୃଡ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ କରନ୍ତୁ।

ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯୈଵ ପରା ତନୁଃ ଵାରିତତ୍ତ୍ଵାଧିପଃ ସାକ୍ଷାଦଵ୍ଯକ୍ତପଦସଂସ୍ଥିତଃ

ଏବେ ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ, ଶିବଙ୍କ ନିଜ ତନୁ। ସେ ଜଳତତ୍ତ୍ୱର ନାଥ, ସିଧାସଳଖ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦଶାରେ ବସିଛନ୍ତି।

ନିର୍ଗୁଣସ୍ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲସ୍ତଥୈଵ ଗୁଣକେଵଲଃ ଅଵିକାରାଭିମାନୀ ଚ ତ୍ରିସାଧାରଣଵିକ୍ରିଯଃ

ସେ ଗୁଣରହିତ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ଗୁଣମୟ ମଧ୍ୟ। ସେ ଅପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଆସକ୍ତ, ତିନି ସାଧାରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଥାଏ।

ଅସାଧାରଣକର୍ମା ଚ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକରଣାତ୍ପୃଥକ୍ ଦକ୍ଷିଣାଂଗଭଵେନାପି ସ୍ପର୍ଧମାନଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା

ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଅନନ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଲଗା। ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗ ହେବା ସହିତ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି।

ଆଦ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାକ୍ଷାତ୍ସୃଷ୍ଟଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ତସ୍ଯ ତୁ ଅଂଡସ୍ଯାଂତର୍ବହିର୍ଵର୍ତୀ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲୋକଦ୍ଵଯାଧିପଃ

ପ୍ରଥମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ବିଷ୍ଣୁ ଅଣ୍ଡର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବସନ୍ତି, ଦୁଇ ଲୋକର ନାଥ।

ଅସୁରାଂତକରଶ୍ଚକ୍ରୀ ଶକ୍ରସ୍ଯାପି ତଥାନୁଜଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତଶ୍ଚ ଦଶଧା ଭୃଗୁଶାପଚ୍ଛଲାଦିହ

ସେ ଦାନବ ନାଶକ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ। ସେ ଏଠାରେ ଦଶ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଲକ୍ଷେ।

ଭୂଭାରନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାଵାତରକ୍ଷିତୌ ଅପ୍ରମେଯବଲୋ ମାଯୀ ମାଯଯା ମୋହଯଞ୍ଜଗତ୍

ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି। ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାୟାର ଧାରୀ, ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସଂସାରକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।