ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଥ ଜାତେ ଚ ସାଯାହ୍ନେ ଭୁଵି ପଶ୍ଚିମଦିଙ୍ମୁଖଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାତସ୍ତୁ ମଧ୍ଯାହ୍ନେଂଗୁଲିଭିସ୍ତଥା

ସାଂଜରେ ପୃଥିବୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଉଠାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଦେବାକୁ ଉଚିତ।

ଅଂଗୁଲୀନାଂ ଚ ରଂଧ୍ରେଣ ଲଂବଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଦିଵାକରମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଆଙ୍ଗୁଳିର ଫାକରେ ଦିନକରକୁ ଲମ୍ବା ଦେଖିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାଯଂ ମୁହୂର୍ତାଦର୍ଵାକ୍ତୁ କୃତା ସଂଧ୍ଯା ଵୃଥା ଭଵେତ୍ ଅକାଲାତ୍କାଲ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିନେ ଽତୀତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସାଂଜ ସମୟ ଉପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ଅସମୟରେ କରିଲେ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏହାକୁ 'ସମୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦିଵା ଽତୀତେ ଚ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଶତଂ ନିତ୍ଯେ କ୍ରମାଜ୍ଜପେତ୍ ଆଦର୍ଶାହାତ୍ପରା ଽତୀତେ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଲକ୍ଷମଭ୍ଯସେତ୍

ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରମରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମଣ୍ତ୍ର ଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଆଦର୍ଶ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ମାସାତୀତେ ତୁ ନିତ୍ଯେ ହି ପୁନଶ୍ଚୋପନଯଂ ଚରେତ୍ ଈଶୋ ଗୌରୀଗୁହୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଚେଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଵୈ ଯମଃ

ମାସ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ ଉପନୟନ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଉଚିତ; ଈଶ, ଗୌରୀ, ଗୁହ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମ।

ଏଵଂ ରୂପାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵାଂସ୍ତର୍ପଯେଦର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥଦକ୍ଷିଣତଃ ଶସ୍ତେ ମଠେ ମଂତ୍ରାଲଯେ ବୁଧଃ ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ଵାପି ଗୃହେ ଵା ନିଯତସ୍ଥଲେ

ତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣରେ, ମଠ କିମ୍ବା ମଣ୍ତ୍ରାଳୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବାଳୟ କିମ୍ବା ଗୃହର ନିୟତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ।

ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଥିରାସନଃ ପ୍ରଣଵଂ ପୂର୍ଵମଭ୍ଯସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀମଭ୍ଯସେତ୍ତତଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନରେ, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ଜପ କରି, ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୀଵବ୍ରହ୍ମୈକ୍ଯଵିଷଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରଣଵମଭ୍ଯସେତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତାରଂ ସ୍ଥିତିକର୍ତାରମଚ୍ଯୁତମ୍

ଜୀବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଏକତ୍ୱ ବୁଝି ପ୍ରଣବ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ଅଚ୍ୟୁତ, ସ୍ଥିତିକର୍ତ୍ତା।

ସଂହର୍ତାରଂ ତଥା ରୁଦ୍ରଂ ସ୍ଵପ୍ରକାଶମୁପାସ୍ମହେ ଜ୍ଞାନକର୍ମେଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ମନୋଵୃତ୍ତୀର୍ଧିଯସ୍ତଥା

ବିନାଶକର୍ତ୍ତା ରୁଦ୍ର, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଥିବା, ଆମେ ପୂଜା କରୁ; ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର କ୍ରିୟା।

ଭୋଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦେ ଧର୍ମେ ଜ୍ଞାନେ ଚ ପ୍ରେରଯେତ୍ସଦା ଇତ୍ଥମର୍ଥଂ ଧିଯାଧ୍ଯାଯନ୍ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚଯଃ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ସଦା ପ୍ରେରିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଅର୍ଥକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ଚୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

କେଵଲଂ ଵା ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯସ୍ଯ ଚ ପୂର୍ତଯେ ସହସ୍ରମଭ୍ଯସେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତର୍ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵଃ

କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପୂରଣ ହୁଏ; ପ୍ରଭାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିତ୍ୟ ହଜାର ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଯଥା ଶକ୍ତିମ୍ ଅଧ୍ଯାହ୍ନେ ଚ ଶତଂ ଜପେତ୍ ସାଯଂ ଦ୍ଵିଦଶକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶିଖାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍

ଅନ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ସାଂଜରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବାର, ଶିଖା ଅଷ୍ଟକ ସହିତ ଜଣାଯାଏ।

ମୂଲାଧାରଂ ସମାରଭ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାଂତସ୍ଥିତାଂସ୍ତଥା ଵିଦ୍ଯେଶବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶଜୀଵାତ୍ମପରମେଶ୍ଵରାନ୍

ମୂଳାଧାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦ୍ୱାଦଶାଂତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜ୍ଞାନର ନାଥମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଜୀବାତ୍ମା ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

ବ୍ରହ୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଦୈକ୍ଯଂ ଚ ସୋହଂ ଭାଵନଯା ଜପେତ୍ ତାନେଵ ବ୍ରହ୍ମରଂଧ୍ରାଦୌ କାଯାଦ୍ବାହ୍ଯେ ଚ ଭାଵଯେତ୍

ବ୍ରହ୍ମା ସହ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଏକତା କରି, 'ସୋହଂ' ଭାବନା ସହ ଜପ କର; ଏହି ଦେବମାନେକୁ ମୁଣ୍ଡର ଚ୍ୟାନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଶରୀରର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କର।

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାରଭ୍ଯ ଶରୀରଂ ତୁ ସହସ୍ରକମ୍ ଏକୈକସ୍ମାଜ୍ଜପାଦେକମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶନୈଃ ଶନୈଃ

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶରୀର ହଜାର ଭାଗରେ ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକ ଥର ଜପ କରି, ଦୀରେ-ଦୀରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଆଗକୁ ବଢ଼।

ପରସ୍ମିନ୍ଯୋଜଯେଜ୍ଜୀଵଂ ଜପତତ୍ତ୍ଵମୁଦାହୃତମ୍ ଶତଦ୍ଵିଦଶକଂ ଦେହଂ ଶିଖାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍

ଜୀବାତ୍ମାକୁ ପରମେଶ୍ୱର ସହ ଏକତା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜପର ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଶରୀର ଶତ ଦଶ ଭାଗରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ, ଏଠାରେ ଅଠ ଶିଖା ରହିଛି।

ମଂତ୍ରାଣାଂ ଜପ ଏଵଂ ହି ଜପମାଦିକ୍ରମାଦ୍ଵିଦୁଃ ସହସ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଦଂ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଛତମୈଂଦ୍ରପ୍ରଦଂ ଵିଦୁଃ

ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଏପରି ଜପ କ୍ରମରେ ଜଣାଯାଏ; ହଜାର ଟିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଶତ ଟିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଇତରତ୍ତ୍ଵାତ୍ମରକ୍ଷାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ ଦିଵାକରମୁପସ୍ଥାଯ ନିତ୍ଯମିତ୍ଥଂ ସମାଚରେତ୍

ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆତ୍ମାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ସଦା ଏପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଲକ୍ଷଦ୍ଵାଦଶଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ପୂର୍ଣବ୍ରାହ୍ମଣ ଈରିତଃ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଲକ୍ଷହୀନଂ ତୁ ଵେଦକାର୍ଯେନ ଯୋଜଯେତ୍

ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଗ ହେଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଗାୟତ୍ରୀର ଲକ୍ଷ ହୀନ ହେଲେ, ବେଦ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆସପ୍ତତେସ୍ତୁ ନିଯମଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ଚରେତ୍ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵାଦଶସାହସ୍ରଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜୀପ୍ରଣଵଂ ଜପେତ୍

ସାତ ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପ୍ରଣବକୁ ବାରହ ହଜାର ଥର ଜପ କର।

ଦିନେ ଦିନେ ତ୍ଵତିକ୍ରାଂତେ ନିତ୍ଯମେଵଂ କ୍ରମାଜ୍ଜପେତ୍ ମାସାଦୌ କ୍ରମଶୋ ଽତୀତେ ସାର୍ଧଲକ୍ଷଜପେନ ହି

ପ୍ରତି ଦିନ, ସମୟ ଯାଉଥିବା ସହିତ, ଏହି କ୍ରମରେ ସଦା ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ମାସ ଆରମ୍ଭରେ, ତାହା ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ଡେଢ଼ ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵମତିକ୍ରାଂତେ ପୁନଃ ପ୍ରୈଷଂ ସମାଚରେତ୍ ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଦୋଷଶାଂତିରନ୍ଯଥା ରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ତାପରେ, ସମୟ ଯାଇଗଲା ପରେ, ପୁନି ପ୍ରେଷଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି କରିଲେ ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ହୁଏ, ନହେଲେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଧର୍ମାର୍ଥଯୋସ୍ତତୋ ଯତ୍ନଂ କୁର୍ଯାତ୍କାମୀ ନ ଚେତରଃ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମୁକ୍ତିକାମଃ ସ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ସଦାଭ୍ଯସେତ୍

ଏହିପରି, ଧର୍ମ ଏବଂ ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଧର୍ମାଦର୍ଥୋ ଽର୍ଥତୋ ଭୋଗୋ ଭୋଗାଦ୍ଵୈରାଗ୍ଯସଂଭଵଃ ଧର୍ମାର୍ଜିତାର୍ଥଭୋଗେନ ଵୈରାଗ୍ଯମୁପଜାଯତେ

ଧର୍ମରୁ ଧନ ମିଳେ, ଧନରୁ ଭୋଗ ମିଳେ, ଭୋଗରୁ ବିରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଏବଂ ଧନରେ ଉପାର୍ଜିତ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ ଆସିଥାଏ।

ଵିପରୀତାର୍ଥଭୋଗେନ ରାଗ ଏଵ ପ୍ରଜାଯତେ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଦେହଦ୍ଵଯେନ ଚ

ବିପରୀତ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆସକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅଛି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା।

ଦ୍ରଵ୍ଯମିଜ୍ଯାଦିରୂପଂ ସ୍ଯାତ୍ତୀର୍ଥସ୍ନାନାଦି ଦୈହିକମ୍ ଧନେନ ଧନମାପ୍ନୋତି ତପସା ଦିଵ୍ଯରୂପତାମ୍

ଦ୍ରବ୍ୟ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ; ଦେହ ହେଉଛି ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ। ଧନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ମିଳେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମିଳେ।

ନିଷ୍କାମଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ଜ୍ଞାନଂ ନ ସଂଶଯଃ କୃତାଦୌ ହି ତପଃଶ୍ଲୋଘ୍ଯଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଧର୍ମଃ କଲୌ ଯୁଗେ

ଅଭିଲାଷା ନଥିବା ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ; ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କୃତ ଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା ପ୍ରଶଂସିତ, କଳି ଯୁଗରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଧର୍ମ।

କୃତେଧ୍ଯାନାଜ୍ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିସ୍ତ୍ରେତାଯାଂ ତପସା ତଥା ଦ୍ଵାପରେ ଯଜନାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିମାପୂଜଯା କଲୌ

କୃତ ଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ତ୍ରେତାରେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା; ଦ୍ୱାପରରେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ, କଳିରେ ପ୍ରତିମା ପୂଜା ଦ୍ୱାରା।