ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଶବ୍ଦସ୍ଯ ଵାଚ୍ଯଂ ଚିଦଚିଦାତ୍ମକମ୍ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶିଵଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସାମାନ୍ଯତୋ ଯଜେତ୍

ଯେଉଁ କିଛି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଅଛି, ଚେତନ କିମ୍ବା ଅଚେତନ, ସେସବୁକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ବୁଝି, ଶିବଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଽଚିଂତ୍ଯାଃ ସ୍ମିତମୁଖାସ୍ତଥା ପ୍ରୀତ୍ଯା ସଂପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଶ୍ଚ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ସର୍ଵଦା

ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସଦା ପ୍ରେମରେ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରହନ୍ତି।

ଇତ୍ଥମାଵରଣାଭ୍ଯର୍ଚାଂ କୃତ୍ଵାଵିକ୍ଷେପଶାଂତଯେ ପୁନରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପକ୍ତ୍ଵାକ୍ଷରମୁଦୀରଯେତ୍

ଏଭଳି ଆବରଣ ପୂଜା କରି, ଚିତ୍ତର ଅସ୍ଥିରତା ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ପୁନି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅକ୍ଷୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ନିଵେଦଯେତ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛିଵଯୋରମୃତୋପମମ୍ ସୁଵ୍ଯଞ୍ଜନସମାଯୁକ୍ତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଚାରୁ ମହାଚରୁମ୍

ତାପରେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଅମୃତ ସମାନ, ଭଲ ଉପକରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଭୋଗ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦାଢକୈର୍ମୁଖ୍ଯମଧମଂ ତ୍ଵାଢକାଵରମ୍ ସାଧଯିତ୍ଵା ଯଥାସଂପଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ଅତି ମୁଖ୍ୟ ଭୋଗ ଅତିଶୟ ଅଢ଼କରେ ତିଆରି ହୁଏ, ଅପେକ୍ଷା କମ ଅଢ଼କରେ ଅପର ଭୋଗ; ନିଜ ସମ୍ଭାବନା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରି ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ନିଵେଦ୍ଯ ପାନୀଯଂ ତାଂବୂଲଂ ଚୋପଦଂଶକୈଃ ନୀରାଜନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍

ତାପରେ ପାନୀୟ ଦେଇ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଉପଦଂଶ ଦେଇ, ନୀରାଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂଜା କ୍ରିୟା କରି, ପୂଜାର ଶେଷ କାମ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଭୋଗୋପଯୋଗ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଶିଷ୍ଟାନ୍ଯେଵ ସାଧଯେତ୍ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଭକ୍ତିମାନ୍ଵିଭଵେ ସତି

ଭୋଗ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ମাত্ৰ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଅର୍ଥ ଥିଲେ ଭକ୍ତ ମନେ କ୍ଞ୍ଚନ ଓ ଚତୁର୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶଠସ୍ଯୋପେକ୍ଷକସ୍ଯାପି ଵ୍ଯଂଗ୍ଯଂ ଚୈଵାନୁତିଷ୍ଠତଃ ନ ଫଲଂତ୍ଯେଵ କର୍ମାଣି କାମ୍ଯାନୀତି ସତାଂ କଥା

ସତ୍‌ଜନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁଠି ଚତୁର୍ୟ, ଅପେକ୍ଷା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଭାବରେ କାମ କରାଯାଏ, ସେଠି ଚାହିଥିବା ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାତ୍ସମ୍ଯଗୁପେକ୍ଷାଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାଂଗଯୋଗତଃ କୁର୍ଯାତ୍କାମ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ଫଲସିଦ୍ଧିଂ ଯଦୀଚ୍ଛତି

ତେଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡି, ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର କରି, ଯଦି ଫଳ ଚାହିଁ, ଚାହିଥିବା କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥଂ ପୂଜାଂ ସମାପ୍ଯାଥ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ମନସ୍ସମାଧାଯ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ତୋତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ଏଭଳି ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ପରେ ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ୍ତୋତ୍ରମୁପାସ୍ଯାନ୍ତେ ତ୍ଵଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତାଵରାମ୍ ଜପେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସହସ୍ରୋତ୍ତରମୁତ୍ସୁକଃ

ସ୍ତୋତ୍ର ଶେଷରେ, ଅଠ ହଜାର ଏକ ଥର ଉତ୍ସାହରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଦ୍ଯାପୂଜାଂ ଗୁରୋଃ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଯଥୋଦଯଂ ଯଥାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଦସ୍ଯାନପି ପୂଜଯେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ ସଭ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵୈରାଵରଣୈଃ ସହ ମଣ୍ଡଲଂ ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାଗୋପକରଣୈସ୍ସହ

ତାପରେ ଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବରଣ ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମଣ୍ଡଳ ଓ ଯାଗ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଶ୍ରିତେଭ୍ଯୋ ଵା ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵମେଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ ଅଥଵା ତଚ୍ଛିଵାଯୈଵ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ସମର୍ପଯେତ୍

ନାହିଁ ଶିବ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦେଇବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଠି ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଗ୍ନୌ ଵା ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵତାଃ

କିମ୍ବା ଶିବାଗ୍ନିରେ ଦେବଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଭୋଗ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏଷ ଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ନ ତସ୍ମାଦଧିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯାଗୋ ଽସ୍ତି ଭୁଵନେ କ୍ଵଚିତ୍

ଏହା ଯୋଗେଶ୍ୱର ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଯାଗ୍ୟ ଭୂମିରେ ନାହିଁ।

ନ ତଦସ୍ତି ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନସଧ୍ଯଂ ଯଦନେନ ତୁ ଐହିକଂ ଵା ଫଲଂ କିଂଚିଦାମୁଷ୍ମିକଫଲଂ ତୁ ଵା

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି କାମ ସାଧ୍ୟ ହେବା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକର କିମ୍ବା ପରଲୋକର ଫଳ ମିଳିପାରିବ।

ଇଦମସ୍ଯ ଫଲଂ ନେଦମିତି ନୈଵ ନିଯମ୍ଯତେ ଶ୍ରେଯୋରୂପସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ତଦିଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟସାଧନମ୍

ଏହାର ଫଳ ଏହା, ଏହା ନୁହେଁ — ଏଭଳି କିଛି ବନ୍ଧନ ନାହିଁ; ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳର ରୂପ, ଏହା ସେହି ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନ।

ଇଦଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ଵକ୍ତୁଂ ପୁରୁଷେଣ ଯଦର୍ଚ୍ଯତେ ଚିଂତାମଣେରିଵୈତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତେନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍

ଏଠି କଣ ପୂଜିତ ହୁଏ, ଏହା ଜଣେ ମଣିଷ କହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଚିନ୍ତାମଣି ପ୍ରଭାବରେ ଏଠି ଯାହା କରାଯାଏ, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।

ତଥାପି କ୍ଷୁଦ୍ରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଫଲଂ ନୈତତ୍ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ଲଘ୍ଵର୍ଥୀ ମହତୋ ଯସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂ ଲଘୁତରୋ ଭଵେତ୍

ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୋଟ ଲାଭ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଯଦି କେହି ନିଜେ ଛୋଟ କାମ ପାଇଁ ଏହା କରେ, ସେ ମହାନ ଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ନିଜକୁ ଅଧିକ ଛୋଟ କରି ଦେଇଥାଏ।

ମହଦ୍ଵା ଫଲମଲ୍ପଂ ଵା କୃତଂ ଚେତ୍କର୍ମ ସିଧ୍ଯତି ମହାଦେଵଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃତଂ କର୍ମ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତାମ୍

ଫଳ ବଡ଼ ହେଉ କି ଛୋଟ, ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ସମୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମାଦନନ୍ଯଲଭ୍ଯେଷୁ ଶତ୍ରୁମୃତ୍ଯୁଂଜଯାଦିଷୁ ଫଲେଷୁ ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟେଷୁ କୁର୍ଯାଦେତଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ଏହିଠାରୁ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଲାଭ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ମାନିବା ପରି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ପାଇଁ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ମହତ୍ସ୍ଵପି ଚ ପାତେଷୁ ମହାରାଗଭଯାଦିଷୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷାଦିଷୁ ଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ଶାଂତିଂ କୁର୍ଯାଦନେନ ତୁ

ବଡ଼ ବିପଦରେ—ଯେପରିକି ଅତି ରାଗ, ଭୟ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁବିଧାରେ—ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ମହାଵ୍ଯାପନ୍ନିଵାରକମ୍ ଆତ୍ମୀଯମସ୍ତ୍ରଂ ଶୈଵାନାମିଦମାହ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ମହେଶ୍ୱର ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଶୈବମାନେ ବଡ଼ ବିପଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଶିଖାଇଛନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦିତଃ ପରଂ ନାସ୍ତି ପରିତ୍ରାଣମିହାତ୍ମନଃ ଇତି ମତ୍ଵା ପ୍ରଯୁଂଜାନଃ କର୍ମେଦଂ ଶୁଭମଶ୍ନୁତେ

ଏହିଠାରୁ ଅଧିକ ନିଜ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ଏହିଭାବରେ ଭାବି, ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ।

ସ୍ତୋତ୍ରମାତ୍ରଂ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଯଃ ପଠେତ୍ସୁସମାହିତଃ ସୋପ୍ଯଭୀଷ୍ଟତମାଦର୍ଥାଦଷ୍ଟାଂଶଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ କେବଳ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଥାଏ, ସେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଫଳ ପାଇପାରିବ।

ଅର୍ଥଂ ତସ୍ଯାନୁସନ୍ଧାଯ ପର୍ଵଣ୍ଯନଶନଃ ପଠେତ୍ ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଫଲମର୍ଧଂ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯଦି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ପର୍ବ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ପଢ଼ାଯାଏ, ତେବେ ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ।

ଯସ୍ତ୍ଵର୍ଥମନୁସଂଧାଯ ପର୍ଵାଦିଷୁ ତଥା ଵ୍ରତୀ ମାସମେକଂ ଜପେତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ପର୍ବ ଦିନରେ ବ୍ରତ ରୁହି, ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲାଭ କରେ।

ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚାଵରଣମାର୍ଗତଃ ଯୋଗେଶ୍ଵରମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ କର୍ମ ଯେନ ସମାପ୍ଯତେ

ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚ ଆବରଣ ମାର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ତୋତ୍ର କହିବି; ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ସାଧନ ହୁଏ।