ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀମନ୍ତ୍ରିଶୂଲମୈଶାନେ ଵଜ୍ରଂ ମାହେନ୍ଦ୍ରଦିଙ୍ମୁଖେ ପରଶୁଂ ଵହ୍ନିଦିଗ୍ଭାଗେ ଯାମ୍ଯେ ସାଯକମର୍ଚଯେତ୍

ଈଶାନଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ବଜ୍ରକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିଗରେ, ପରଶୁକୁ ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସାୟକକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ନୈରୃତେ ତୁ ଯଜେତ୍ଖଡ୍ଗଂ ପାଶଂ ଵାରୁଣଗୋଚରେ ଅଂକୁଶଂ ମାରୁତେ ଭାଗେ ପିନାକଂ ଚୋତ୍ତରେ ଯଜେତ୍

ନୈୃତ ଦିଗରେ ଖଡ୍ଗକୁ, ବରୁଣ ଦିଗରେ ପାଶକୁ, ବାୟୁ ଦିଗରେ ଅଙ୍କୁଶକୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପିନାକ ଧନୁଷକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖଂ ରୌଦ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ସମର୍ଚଯେତ୍ ପଞ୍ଚମାଵରଣଂ ଚୈଵ ସମ୍ପୂଜ୍ଯାନନ୍ତରଂ ବହିଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରୌଦ୍ର କ୍ଷେତ୍ରପାଳକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ । ପଞ୍ଚମ ଆବରଣର ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି ପରେ ବାହ୍ୟରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ସର୍ଵାଵରଣଦେଵାନାଂ ବହିର୍ଵା ପଞ୍ଚମେ ଽଥଵା ପଞ୍ଚମେ ମାତୃଭିସ୍ସାର୍ଧଂ ମହୋକ୍ଷ ପୁରତୋ ଯଜେତ୍

ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କର ବାହ୍ୟରେ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚମ ଆବରଣରେ, ମାତୃମାନେ ସହିତ ମହୋକ୍ଷକୁ ସାମ୍ନାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ତତଃ ସମଂତତଃ ପୂଜ୍ଯାସ୍ସର୍ଵା ଵୈ ଦେଵଯୋନଯଃ ଖେଚରା ଋଷଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଦୈତ୍ଯା ଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଯୋନିମାନେ, ଆକାଶରେ ବସିଥିବା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଦେତ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ଅନଂତାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ନାଗେଂଦ୍ରା ନାଗୈସ୍ତତ୍ତତ୍କୁଲୋଦ୍ଭଵୈଃ ଡାକିନୀଭୂତଵେତାଲପ୍ରେତଭୈରଵନାଯକାଃ

ଅନନ୍ତ ଆଦି ନାଗେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ନାଗ କୁଳର ଉତ୍ପନ୍ନ ନାଗମାନେ, ଡାକିନୀ, ଭୂତ, ଭେତାଳ, ପ୍ରେତ ଓ ଭୈରବ ନାୟକମାନେକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ପାତାଲଵାସିନଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନାନାଯୋନିସମୁଦ୍ଭଵାଃ ନଦ୍ଯସ୍ସମୁଦ୍ରା ଗିରଯଃ କାନନାନି ସରାଂସି ଚ

ପାତାଳରେ ବସିଥିବା ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିର ଉତ୍ପନ୍ନ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସରୋବରମାନେକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ଵୃକ୍ଷାଃ କୀଟାଦ୍ଯାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଯୋନଯଃ ନରାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରା ମୃଗାଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରଯୋନଯଃ

ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ, କୀଟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଯୋନିର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଯୋନିର ମୃଗମାନେକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ଭୁଵନାନ୍ଯନ୍ତରଣ୍ଡସ୍ଯ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୋଟଯଃ ବହିରଂଡାନ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ଭୁଵନାନି ସହାଧିପୈଃ

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡିଏର ଭିତରେ ଥିବା ଭୁବନମାନେ, ପରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବାହାରେ, ଅନେକ ଡିଏ ଓ ଭୁବନମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଧାରକା ରୁଦ୍ରା ଦଶଦିକ୍ଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ଯଦ୍ଗୌଡ ଯଚ୍ଚ ମାମେଯଂ ଯଦ୍ଵା ଶାକ୍ତଂ ତତଃ ପରମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରୁଦ୍ରମାନେ ଦଶ ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ । ଯେଉଁ ଗୌଡ଼, ଯେଉଁ ମାମେୟ, ଯେଉଁ ଶାକ୍ତ, ସେମାନେ ପରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଶବ୍ଦସ୍ଯ ଵାଚ୍ଯଂ ଚିଦଚିଦାତ୍ମକମ୍ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶିଵଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସାମାନ୍ଯତୋ ଯଜେତ୍

ଯେଉଁ କିଛି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଅଛି, ଚେତନ କିମ୍ବା ଅଚେତନ, ସେସବୁକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ବୁଝି, ଶିବଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।

କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଽଚିଂତ୍ଯାଃ ସ୍ମିତମୁଖାସ୍ତଥା ପ୍ରୀତ୍ଯା ସଂପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଶ୍ଚ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ସର୍ଵଦା

ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସଦା ପ୍ରେମରେ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରହନ୍ତି।

ଇତ୍ଥମାଵରଣାଭ୍ଯର୍ଚାଂ କୃତ୍ଵାଵିକ୍ଷେପଶାଂତଯେ ପୁନରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପକ୍ତ୍ଵାକ୍ଷରମୁଦୀରଯେତ୍

ଏଭଳି ଆବରଣ ପୂଜା କରି, ଚିତ୍ତର ଅସ୍ଥିରତା ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ପୁନି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅକ୍ଷୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ନିଵେଦଯେତ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛିଵଯୋରମୃତୋପମମ୍ ସୁଵ୍ଯଞ୍ଜନସମାଯୁକ୍ତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଚାରୁ ମହାଚରୁମ୍

ତାପରେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଅମୃତ ସମାନ, ଭଲ ଉପକରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଭୋଗ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦାଢକୈର୍ମୁଖ୍ଯମଧମଂ ତ୍ଵାଢକାଵରମ୍ ସାଧଯିତ୍ଵା ଯଥାସଂପଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ଅତି ମୁଖ୍ୟ ଭୋଗ ଅତିଶୟ ଅଢ଼କରେ ତିଆରି ହୁଏ, ଅପେକ୍ଷା କମ ଅଢ଼କରେ ଅପର ଭୋଗ; ନିଜ ସମ୍ଭାବନା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରି ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ନିଵେଦ୍ଯ ପାନୀଯଂ ତାଂବୂଲଂ ଚୋପଦଂଶକୈଃ ନୀରାଜନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍

ତାପରେ ପାନୀୟ ଦେଇ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଉପଦଂଶ ଦେଇ, ନୀରାଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂଜା କ୍ରିୟା କରି, ପୂଜାର ଶେଷ କାମ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଭୋଗୋପଯୋଗ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଶିଷ୍ଟାନ୍ଯେଵ ସାଧଯେତ୍ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଭକ୍ତିମାନ୍ଵିଭଵେ ସତି

ଭୋଗ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ମাত্ৰ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଅର୍ଥ ଥିଲେ ଭକ୍ତ ମନେ କ୍ଞ୍ଚନ ଓ ଚତୁର୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶଠସ୍ଯୋପେକ୍ଷକସ୍ଯାପି ଵ୍ଯଂଗ୍ଯଂ ଚୈଵାନୁତିଷ୍ଠତଃ ନ ଫଲଂତ୍ଯେଵ କର୍ମାଣି କାମ୍ଯାନୀତି ସତାଂ କଥା

ସତ୍‌ଜନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁଠି ଚତୁର୍ୟ, ଅପେକ୍ଷା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଭାବରେ କାମ କରାଯାଏ, ସେଠି ଚାହିଥିବା ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାତ୍ସମ୍ଯଗୁପେକ୍ଷାଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାଂଗଯୋଗତଃ କୁର୍ଯାତ୍କାମ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ଫଲସିଦ୍ଧିଂ ଯଦୀଚ୍ଛତି

ତେଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡି, ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର କରି, ଯଦି ଫଳ ଚାହିଁ, ଚାହିଥିବା କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥଂ ପୂଜାଂ ସମାପ୍ଯାଥ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ମନସ୍ସମାଧାଯ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ତୋତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ଏଭଳି ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ପରେ ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ୍ତୋତ୍ରମୁପାସ୍ଯାନ୍ତେ ତ୍ଵଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତାଵରାମ୍ ଜପେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସହସ୍ରୋତ୍ତରମୁତ୍ସୁକଃ

ସ୍ତୋତ୍ର ଶେଷରେ, ଅଠ ହଜାର ଏକ ଥର ଉତ୍ସାହରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଦ୍ଯାପୂଜାଂ ଗୁରୋଃ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଯଥୋଦଯଂ ଯଥାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଦସ୍ଯାନପି ପୂଜଯେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ ସଭ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵୈରାଵରଣୈଃ ସହ ମଣ୍ଡଲଂ ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାଗୋପକରଣୈସ୍ସହ

ତାପରେ ଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବରଣ ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମଣ୍ଡଳ ଓ ଯାଗ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଶ୍ରିତେଭ୍ଯୋ ଵା ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵମେଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ ଅଥଵା ତଚ୍ଛିଵାଯୈଵ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ସମର୍ପଯେତ୍

ନାହିଁ ଶିବ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦେଇବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଠି ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଗ୍ନୌ ଵା ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵତାଃ

କିମ୍ବା ଶିବାଗ୍ନିରେ ଦେବଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଭୋଗ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏଷ ଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ନ ତସ୍ମାଦଧିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯାଗୋ ଽସ୍ତି ଭୁଵନେ କ୍ଵଚିତ୍

ଏହା ଯୋଗେଶ୍ୱର ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଯାଗ୍ୟ ଭୂମିରେ ନାହିଁ।

ନ ତଦସ୍ତି ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନସଧ୍ଯଂ ଯଦନେନ ତୁ ଐହିକଂ ଵା ଫଲଂ କିଂଚିଦାମୁଷ୍ମିକଫଲଂ ତୁ ଵା

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି କାମ ସାଧ୍ୟ ହେବା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକର କିମ୍ବା ପରଲୋକର ଫଳ ମିଳିପାରିବ।

ଇଦମସ୍ଯ ଫଲଂ ନେଦମିତି ନୈଵ ନିଯମ୍ଯତେ ଶ୍ରେଯୋରୂପସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ତଦିଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟସାଧନମ୍

ଏହାର ଫଳ ଏହା, ଏହା ନୁହେଁ — ଏଭଳି କିଛି ବନ୍ଧନ ନାହିଁ; ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳର ରୂପ, ଏହା ସେହି ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନ।

ଇଦଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ଵକ୍ତୁଂ ପୁରୁଷେଣ ଯଦର୍ଚ୍ଯତେ ଚିଂତାମଣେରିଵୈତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତେନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍

ଏଠି କଣ ପୂଜିତ ହୁଏ, ଏହା ଜଣେ ମଣିଷ କହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଚିନ୍ତାମଣି ପ୍ରଭାବରେ ଏଠି ଯାହା କରାଯାଏ, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।