ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଆଜାନୁ ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଦେଵାଦୀଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥଜଲେନ ଚ

ଜଳରେ ଆଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁବି, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ପଞ୍ଚକଚ୍ଛେନ ଧାରଯେତ୍ ଉତ୍ତରୀଯଂ ଚ କିଂ ଚୈଵ ଧାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ମସୁ

ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ପାଞ୍ଚ କଚ୍ଚରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ଉପର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଯାଦିତୀର୍ଥସ୍ନାନେ ତୁ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶୋଧଯେତ୍ ଵାପୀକୂପଗୃହାଦୌ ତୁ ସ୍ନାନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନଯେଦ୍ବୁଧଃ

ନଦୀ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଭଣ୍ଡା, କୂଆ କିମ୍ବା ଘରରେ ସ୍ନାନ ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଶିଲାଦାର୍ଵାଦିକେ ଵାପି ଜଲେ ଵାପି ସ୍ଥଲେପି ଵା ସଂଶୋଧ୍ଯ ପୀଡଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପିତ୍ଃଣାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ପଥର, ଘାସ, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ, ବସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଚିପିବା ଉଚିତ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଜାବାଲକୋକ୍ତମଂତ୍ରେଣ ଭସ୍ମନା ଚ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍ ଅନ୍ଯଥା ଚେଜ୍ଜଲେ ପାତ ଇତସ୍ତନ୍ନରକମୃଚ୍ଛତି

ଜାବାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିନି ରେଖା ଲାଗିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା, ଜଳରେ କଲେ, ସେ ନରକର ଫଳ ପାଏ।

ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ଶିରସି ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପାପଶାଂତଯେ ଯସ୍ଯେତି ମଂତ୍ରଂ ପାଦେ ତୁ ସଂଧିପ୍ରୋକ୍ଷଣମୁଚ୍ଯତେ

ମଣ୍ତ୍ର 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପଠି ଜଳ ଛିଟିଲେ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଯିବ; 'ୟସ୍ୟ' ମଣ୍ତ୍ରଟି ପାଦରେ ପଠି ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ିରେ ଜଳ ଛିଟିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ପାଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃଦି ଚୈଵ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃତ୍ପାଦ ଏଵ ଚ ହୃତ୍ପାଦମୂର୍ଧ୍ନି ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ

ପାଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ହୃଦୟରେ, ମୁଣ୍ଡ, ହୃଦୟ ଓ ପାଦରେ, ହୃଦୟ, ପାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହାକୁ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ଈଷତ୍ସ୍ପର୍ଶେ ଚ ଦୌଃ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯେ ରାଜରାଷ୍ଟ୍ରଭଯେ ଽପି ଚ ଅତ୍ଯାଗତିକାଲେ ଚ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

ସାମାନ୍ୟ ଛୁଆଁ ଲାଗିଲେ, ରୋଗରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଭୟରେ, ଅତି ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାନୁଵାକେନ ସାଯମଗ୍ନ୍ଯନୁଵାକତଃ ଅପଃ ପୀତ୍ଵା ତଥାମଧ୍ଯେ ପୁନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣମାଚରେତ୍

ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ସାଂଜରେ ଅଗ୍ନି ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ଜଳ ପିଇବା ପରେ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଜଳ ଛିଟିବାକୁ ଉଚିତ।

ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଜପମଂତ୍ରାଂତେ ଵୀରୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଗ୍ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ମଂତ୍ରେଣ ସହ ଚୈକଂ ଵୈ ମଧ୍ଯେ ଽର୍ଘ୍ଯଂ ତୁ ରଵେର୍ଦ୍ଵିଜା

ଗାୟତ୍ରୀ ମଣ୍ତ୍ର ଜପ ଶେଷରେ, ଜଳକୁ ଉପରକୁ ଓ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଫେଙ୍ଗିବା ଉଚିତ; ମଣ୍ତ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଦ୍ୱିଜ ଉଚିତ।

ଅଥ ଜାତେ ଚ ସାଯାହ୍ନେ ଭୁଵି ପଶ୍ଚିମଦିଙ୍ମୁଖଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାତସ୍ତୁ ମଧ୍ଯାହ୍ନେଂଗୁଲିଭିସ୍ତଥା

ସାଂଜରେ ପୃଥିବୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଉଠାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଦେବାକୁ ଉଚିତ।

ଅଂଗୁଲୀନାଂ ଚ ରଂଧ୍ରେଣ ଲଂବଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଦିଵାକରମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଆଙ୍ଗୁଳିର ଫାକରେ ଦିନକରକୁ ଲମ୍ବା ଦେଖିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାଯଂ ମୁହୂର୍ତାଦର୍ଵାକ୍ତୁ କୃତା ସଂଧ୍ଯା ଵୃଥା ଭଵେତ୍ ଅକାଲାତ୍କାଲ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିନେ ଽତୀତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସାଂଜ ସମୟ ଉପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ଅସମୟରେ କରିଲେ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏହାକୁ 'ସମୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦିଵା ଽତୀତେ ଚ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଶତଂ ନିତ୍ଯେ କ୍ରମାଜ୍ଜପେତ୍ ଆଦର୍ଶାହାତ୍ପରା ଽତୀତେ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଲକ୍ଷମଭ୍ଯସେତ୍

ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରମରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମଣ୍ତ୍ର ଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଆଦର୍ଶ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ମାସାତୀତେ ତୁ ନିତ୍ଯେ ହି ପୁନଶ୍ଚୋପନଯଂ ଚରେତ୍ ଈଶୋ ଗୌରୀଗୁହୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଚେଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଵୈ ଯମଃ

ମାସ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ ଉପନୟନ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଉଚିତ; ଈଶ, ଗୌରୀ, ଗୁହ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମ।

ଏଵଂ ରୂପାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵାଂସ୍ତର୍ପଯେଦର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥଦକ୍ଷିଣତଃ ଶସ୍ତେ ମଠେ ମଂତ୍ରାଲଯେ ବୁଧଃ ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ଵାପି ଗୃହେ ଵା ନିଯତସ୍ଥଲେ

ତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣରେ, ମଠ କିମ୍ବା ମଣ୍ତ୍ରାଳୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବାଳୟ କିମ୍ବା ଗୃହର ନିୟତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ।

ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଥିରାସନଃ ପ୍ରଣଵଂ ପୂର୍ଵମଭ୍ଯସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀମଭ୍ଯସେତ୍ତତଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନରେ, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ଜପ କରି, ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୀଵବ୍ରହ୍ମୈକ୍ଯଵିଷଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରଣଵମଭ୍ଯସେତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତାରଂ ସ୍ଥିତିକର୍ତାରମଚ୍ଯୁତମ୍

ଜୀବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଏକତ୍ୱ ବୁଝି ପ୍ରଣବ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ଅଚ୍ୟୁତ, ସ୍ଥିତିକର୍ତ୍ତା।

ସଂହର୍ତାରଂ ତଥା ରୁଦ୍ରଂ ସ୍ଵପ୍ରକାଶମୁପାସ୍ମହେ ଜ୍ଞାନକର୍ମେଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ମନୋଵୃତ୍ତୀର୍ଧିଯସ୍ତଥା

ବିନାଶକର୍ତ୍ତା ରୁଦ୍ର, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଥିବା, ଆମେ ପୂଜା କରୁ; ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର କ୍ରିୟା।

ଭୋଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦେ ଧର୍ମେ ଜ୍ଞାନେ ଚ ପ୍ରେରଯେତ୍ସଦା ଇତ୍ଥମର୍ଥଂ ଧିଯାଧ୍ଯାଯନ୍ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚଯଃ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ସଦା ପ୍ରେରିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଅର୍ଥକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ଚୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

କେଵଲଂ ଵା ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯସ୍ଯ ଚ ପୂର୍ତଯେ ସହସ୍ରମଭ୍ଯସେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତର୍ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵଃ

କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପୂରଣ ହୁଏ; ପ୍ରଭାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିତ୍ୟ ହଜାର ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଯଥା ଶକ୍ତିମ୍ ଅଧ୍ଯାହ୍ନେ ଚ ଶତଂ ଜପେତ୍ ସାଯଂ ଦ୍ଵିଦଶକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶିଖାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍

ଅନ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ସାଂଜରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବାର, ଶିଖା ଅଷ୍ଟକ ସହିତ ଜଣାଯାଏ।

ମୂଲାଧାରଂ ସମାରଭ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାଂତସ୍ଥିତାଂସ୍ତଥା ଵିଦ୍ଯେଶବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶଜୀଵାତ୍ମପରମେଶ୍ଵରାନ୍

ମୂଳାଧାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦ୍ୱାଦଶାଂତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜ୍ଞାନର ନାଥମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଜୀବାତ୍ମା ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

ବ୍ରହ୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଦୈକ୍ଯଂ ଚ ସୋହଂ ଭାଵନଯା ଜପେତ୍ ତାନେଵ ବ୍ରହ୍ମରଂଧ୍ରାଦୌ କାଯାଦ୍ବାହ୍ଯେ ଚ ଭାଵଯେତ୍

ବ୍ରହ୍ମା ସହ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଏକତା କରି, 'ସୋହଂ' ଭାବନା ସହ ଜପ କର; ଏହି ଦେବମାନେକୁ ମୁଣ୍ଡର ଚ୍ୟାନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଶରୀରର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କର।

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାରଭ୍ଯ ଶରୀରଂ ତୁ ସହସ୍ରକମ୍ ଏକୈକସ୍ମାଜ୍ଜପାଦେକମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶନୈଃ ଶନୈଃ

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶରୀର ହଜାର ଭାଗରେ ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକ ଥର ଜପ କରି, ଦୀରେ-ଦୀରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଆଗକୁ ବଢ଼।

ପରସ୍ମିନ୍ଯୋଜଯେଜ୍ଜୀଵଂ ଜପତତ୍ତ୍ଵମୁଦାହୃତମ୍ ଶତଦ୍ଵିଦଶକଂ ଦେହଂ ଶିଖାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍

ଜୀବାତ୍ମାକୁ ପରମେଶ୍ୱର ସହ ଏକତା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜପର ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଶରୀର ଶତ ଦଶ ଭାଗରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ, ଏଠାରେ ଅଠ ଶିଖା ରହିଛି।

ମଂତ୍ରାଣାଂ ଜପ ଏଵଂ ହି ଜପମାଦିକ୍ରମାଦ୍ଵିଦୁଃ ସହସ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଦଂ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଛତମୈଂଦ୍ରପ୍ରଦଂ ଵିଦୁଃ

ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଏପରି ଜପ କ୍ରମରେ ଜଣାଯାଏ; ହଜାର ଟିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଶତ ଟିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଇତରତ୍ତ୍ଵାତ୍ମରକ୍ଷାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ ଦିଵାକରମୁପସ୍ଥାଯ ନିତ୍ଯମିତ୍ଥଂ ସମାଚରେତ୍

ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆତ୍ମାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ସଦା ଏପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।