ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅନଂତଂ ପୂର୍ଵାଦିକ୍ପତ୍ରେ ତଚ୍ଛକ୍ତିଂ ତସ୍ଯ ଵାମତଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଦକ୍ଷିଣଦିକ୍ପତ୍ରେ ସହ ଶକ୍ତ୍ଯା ସମର୍ଚଯେତ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଶକ୍ତିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ପଶ୍ଚିମଦିକ୍ପତ୍ରେ ସହ ଶକ୍ତ୍ଯା ଶିଵୋତ୍ତମମ୍ ତଥୈଵୋତ୍ତରଦିକ୍ପତ୍ରେ ଚୈକନେତ୍ରଂ ସମର୍ଚଯେତ୍

ତାପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଶିବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହ ପୂଜା କର; ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଏକରୁଦ୍ରଂ ଚ ତଚ୍ଛକ୍ତିଂ ପଶ୍ଚାଦୀଶଦଲେ ଽର୍ଚଯେତ୍ ତ୍ରିମୂର୍ତିଂ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଚ ପୂଜଯେଦଗ୍ନିଦିଗ୍ଦଲେ

ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଏକ-ରୁଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜା କର; ଅଗ୍ନି-ଦିଗର ପଙ୍କରେ ତ୍ରିମୂର୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜା କର।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଂ ନୈରୃତେ ପତ୍ରେ ତଚ୍ଛକ୍ତିଂ ତସ୍ଯ ଵାମତଃ ତଥୈଵ ମାରୁତେ ପତ୍ରେ ଶିଖଂଡୀଶଂ ସମର୍ଚଯେତ୍

ନୈୃତ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜା କର; ଏହିପରି ମାରୁତ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଶଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଦ୍ଵିତୀଯାଵରଣେ ଚେଜ୍ଯାସ୍ସର୍ଵର୍ତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ ତୃତୀଯାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିଭିଶ୍ଚାଷ୍ଟମୂର୍ତଯଃ

ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବେଷରେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅଧିପତିମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ; ତୃତୀୟ ପରିବେଷରେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଷ୍ଟସୁ କ୍ରମଶୋ ଦିକ୍ଷୁ ପୂର୍ଵାଦିପରିତଃ କ୍ରମାତ୍ ଭଵଃ ଶର୍ଵସ୍ତଥେଶାନୋ ରୁଦ୍ରଃ ପଶୁପତିସ୍ତତଃ

ଅଠ ଦିଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଅନୁକ୍ରମରେ, ଭବ, ଶର୍ବ, ଈଶାନ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଉଗ୍ରୋ ଭୀମୋ ମହାଦେଵ ଇତ୍ଯଷ୍ଟୌ ମୂର୍ତଯଃ କ୍ରମାତ୍ ଅନଂତରଂ ତତଶ୍ଚୈଵ ମହାଦେଵାଦଯଃ କ୍ରମାତ୍ ଶକ୍ତିଭିସ୍ସହ ସଂପୂଜ୍ଯାସ୍ତତ୍ରୈକାଦଶମୂର୍ତଯଃ

ଉଗ୍ର, ଭୀମ ଓ ମହାଦେବ—ଏହି ଅଷ୍ଟମୂର୍ତି ଅନୁକ୍ରମରେ; ପରେ ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହ ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ମୂର୍ତି ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମହାଦେଵଃ ଶିଵୋ ରୁଦ୍ରଃ ଶଂକରୋ ନୀଲଲୋହିତଃ ଈଶାନୋ ଵିଜଯୋ ଭୀମୋ ଦେଵଦେଵୋ ଭଵୋଦ୍ଭଵଃ

ମହାଦେବ, ଶିବ, ରୁଦ୍ର, ଶଙ୍କର, ନୀଳଲୋହିତ, ଈଶାନ, ବିଜୟ, ଭୀମ, ଦେବଦେବ, ଭବୋଦ୍ଭବ,

କପର୍ଦୀଶଶ୍ଚ କଥ୍ଯଂତେ ତଥୈକାଦଶଶକ୍ତଯଃ ତତ୍ରାଷ୍ଟୌ ପ୍ରଥମଂ ପୂଜ୍ଯାଃ ଵାହ୍ନେଯାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏବଂ କପର୍ଦୀଶ—ଏହି ଏକାଦଶ ଶକ୍ତି ନାମ ହେଉଛି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ, ଅଗ୍ନି ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଵଦେଵଃ ପୂର୍ଵପତ୍ରେ ଈଶାନଂ ଚାଗ୍ନିଗୋଚରେ ଭଵୋଦ୍ଭଵସ୍ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ କପାଲୀଶସ୍ତତଃ ପରମ୍

ଦେବଦେବ ପୂର୍ବ ଦିଗର ପଙ୍କରେ, ଈଶାନ ଅଗ୍ନି ଦିଗର ପଙ୍କରେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭବୋଦ୍ଭବ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାପରେ କପାଳୀଶ ଅଛନ୍ତି।

ତସ୍ମିନ୍ନାଵରଣେ ଭୂଯୋ ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଂ ପୁରତୋ ଯଜେତ୍ ନଂଦିନଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତସ୍ଯ ମହାକାଲଂ ତଥୋତ୍ତରେ

ସେହି ପରିବେଷରେ ପୁନଃ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବୃଷେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ, ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ମହାକାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଶାସ୍ତାରଂ ଵହ୍ନିଦିକ୍ପତ୍ରେ ମାତ୍ଃର୍ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଦଲେ ଗଜାସ୍ଯଂ ନୈରୃତେ ପତ୍ରେ ଷଣ୍ମୁଖଂ ଵାରୁଣେ ପୁନଃ

ଶାସ୍ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଦିଗର ପଙ୍କରେ, ମାତୃଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପଙ୍କରେ, ଗଜାସ୍ୟଙ୍କୁ ନୈୃତ ଦିଗର ପଙ୍କରେ, ଏବଂ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ପୁନଃ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ପୂଜା କର।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂ ଵାଯୁଦଲେ ଗୌରୀମୁତ୍ତରେ ଚଂଡମୈଶ୍ଵରେ ଶାସ୍ତୃନନ୍ଦୀଶଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଂ ଵୃଷଭଂ ଯଜେତ୍

ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପଙ୍କରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ଚଣ୍ଡମେଶ୍ୱର ଦିଗରେ, ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଓ ନନ୍ଦୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମହାମୁନି ବୃଷଭଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ମହାକାଲସ୍ଯୋତ୍ତରତଃ ପିଂଗଲଂ ତୁ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଶାସ୍ତୃମାତୃସମୂହସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଭୃଂଗୀଶ୍ଵରଂ ତତଃ

ମହାକାଳଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ପିଙ୍ଗଳଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମାତୃଙ୍କ ସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ଭୃଙ୍ଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ମାତୃଵିଘ୍ନେଶମଧ୍ଯେ ତୁ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ସମର୍ଚଯେତ୍ ସ୍କନ୍ଦଵିଘ୍ନେଶଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଯଜେଦ୍ଦେଵୀଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ମାତୃ ଓ ବିଘ୍ନେଶ ମଧ୍ୟରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଷଣ୍ମୁଖ ଓ ବିଘ୍ନେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠାକୁମାରଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରିଯଂ ଶିଵପଦାର୍ଚିତାମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଗଣାମ୍ବଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମହାମୋଟୀଂ ସମର୍ଚଯେତ୍

ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଓ କୁମାର ମଧ୍ୟରେ ଶିବପଦରେ ପୂଜିତ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଓ ଗଣାମ୍ବା ମଧ୍ୟରେ ମହାମୋଟିଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଗଣାମ୍ବାଚଣ୍ଡଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଦେଵୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ଅତ୍ରୈଵାଵରଣେ ଭୂଯଃ ଶିଵାନୁଚରସଂହତିମ୍

ଗଣାମ୍ବା ଓ ଚଣ୍ଡା ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଏହି ପରିବେଷରେ ପୁନଃ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସମୂହକୁ ପୂଜା କର।

ରୁଦ୍ରପ୍ରଥମଭୂତାଖ୍ଯାଂ ଵିଵିଧାଂ ଚ ସଶକ୍ତିକାମ୍ ଶିଵାଯାଶ୍ଚ ସଖୀଵର୍ଗଂ ଜପେଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମାହିତଃ

ଏକାଗ୍ର ମନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଯେଉଁଥି ଆଦି ପ୍ରାଣୀ, ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଓ ଶିବାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ଉପରେ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ତୃତୀଯାଵରଣେ ଵିତତେ ପୂଜିତେ ସତି ଚତୁର୍ଥାଵରଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବହିସ୍ତସ୍ଯ ସମର୍ଚଯେତ୍

ଏଭଳି ତୃତୀୟ ଘେରା ଉସ୍ତାପିତ ଓ ପୂଜିତ ହେଲାପରେ, ଚତୁର୍ଥ ଘେରାକୁ ବାହାରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାହାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଭାନୁଃ ପୂର୍ଵଦଲେ ପୂଜ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣେ ଚତୁରାନନଃ ରୁଦ୍ରୋ ଵରୁଣଦିକ୍ପତ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁରୁତ୍ତରଦିଗ୍ଦଲେ

ପୂର୍ବ ଦଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦଳରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ବାୟୁଁ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ଦଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଚତୁର୍ଣାମପି ଦେଵାନାଂ ପୃଥଗାଵରଣାନ୍ଯଥ ତସ୍ଯାଂଗାନି ଷଡେଵାଦୌ ଦୀପ୍ତାଦ୍ଯାଭିଶ୍ଚ ଶକ୍ତିଭିଃ

ଏହି ଚାରି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଘେରା ଅଛି; ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କର ଛଅ ଅଂଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିମାନ୍ ରୂପରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଦୀପ୍ତା ସୂକ୍ଷ୍ମା ଜଯା ଭଦ୍ରା ଵିଭୂତିର୍ଵିମଲା କ୍ରମାତ୍ ଅମୋଘା ଵିଦ୍ଯୁତା ଚୈଵ ପୂର୍ଵାଦି ପରିତଃ ସ୍ଥିତାଃ

ଦୀପ୍ତା, ସୂକ୍ଷ୍ମା, ଜୟା, ଭଦ୍ରା, ବିଭୂତି, ବିମଳା—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଅମୋଘା ଓ ବିଦ୍ୟୁତା ସହିତ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଚାରିପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଦ୍ଵିତୀଯାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚତସ୍ରୋ ମୂର୍ତଯଃ କ୍ରମାତ୍ ପୂର୍ଵାଦ୍ଯୁତ୍ତରପର୍ଯଂତାଃ ଶକ୍ତଯଶ୍ଚ ତତଃ ପରମ୍

ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ, ଚାରି ରୂପକୁ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଶକ୍ତିମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆଦିତ୍ଯୋ ଭାସ୍କରୋ ଭାନୂ ରଵିଶ୍ଚେତ୍ଯନୁପୂର୍ଵଶଃ ଅର୍କୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚୈତେ ଵିଵସ୍ଵତଃ

ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ଭାନୁ, ରବି—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ; ଅର୍କ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରୂପ।

ଵିସ୍ତାରା ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ସୁତରାଂ ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥିତାଃ ବୋଧନୀ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେ ଆପ୍ଯାଯିନ୍ଯୁତ୍ତରେ ପୁନଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରା, ଦକ୍ଷିଣରେ ସୁତରା, ପଶ୍ଚିମରେ ବୋଧନୀ, ଉତ୍ତରରେ ଆପ୍ୟାୟିନୀ ଅବସ୍ଥିତ।

ଉଷାଂ ପ୍ରଭାଂ ତଥା ପ୍ରାଜ୍ଞାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାମପି ତତଃ ପରମ୍ ଐଶାନାଦିଷୁ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯାଵରଣେ ଯଜେତ୍

ଉଷା, ପ୍ରଭା, ପ୍ରାଜ୍ଞା, ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା—ଏମାନେ ଆଇଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ରଖି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ସୋମମଂଗାରକଂ ଚୈଵ ବୁଧଂ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରମ୍ ବୃହସ୍ପତିଂ ବୃହଦ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ଭାର୍ଗଵଂ ତେଜସାଂ ନିଧିମ୍

ସୋମ, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ—ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ବୃହସ୍ପତି, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ଭାର୍ଗବ, ତେଜସ୍ଵୀତାର ଭଣ୍ଡାର।

ଶନୈଶ୍ଚରଂ ତଥା ରାହୁଂ କେତୁଂ ଧୂମ୍ରଂ ଭଯଂକରମ୍ ସମଂତତୋ ଯଜେଦେତାଂସ୍ତୃତୀଯାଵରଣେ କ୍ରମାତ୍

ଶନି, ରାହୁ ଓ କେତୁ—ଧୂମ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର—ଏମାନେ ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ଚାରିପାଖରେ କ୍ରମରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯାଵରଣେ ଯଜେତ୍ ତୃତୀଯାଵରଣେ ଚୈଵ ରାଶୀନ୍ଦ୍ଵାଦଶ ପୂଜଯେତ୍

ଅଥବା ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ରାଶିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।