ଶିଵପୁରାଣମ୍

ରୁଦ୍ରା ଵାମାଦଯସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ପୂର୍ଵାଦିଦଲତଃ କ୍ରମାତ୍ କର୍ଣିକାଯାଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ବୀଜେଷୁ ନଵ ଶକ୍ତଯଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର ପତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାମା ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କ୍ରମେ ବସାଇବା; କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ବିରାଗ୍ୟ ଓ ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ ନବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିବା।

ସ୍କନ୍ଦେ ଶିଵାତ୍ମକୋ ଧର୍ମୋ ନାଲେ ଜ୍ଞାନଂ ଶିଵାଶ୍ରଯମ୍ କର୍ଣିକୋପରି ଚାଗ୍ନେଯଂ ମଂଡଲଂ ସୌରମୈନ୍ଦଵମ୍

ନାଳରେ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ, ତଣ୍ଡରେ ଶିବ ଆଶ୍ରିତ ଜ୍ଞାନ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ମଣ୍ଡଳ।

ଶିଵଵିଦ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମତଃ ପରମ୍ ସର୍ଵାସନୋପରି ସୁଖଂ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାନ୍ଵିତମ୍

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ନାମକ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ; ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ସୁବିଧାଜନକ।

ପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପୂଜଯେଦଂବଯା ସହ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଶୀତଲଦ୍ଯୁତିମ୍

ପଞ୍ଚଟି ଆବରଣ ସହିତ, ଅମ୍ବିକା ସହ ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୀତଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା।

ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯସଂକାଶଜଟାମୁକୁଟଭୂଷିତମ୍ ଶାର୍ଦୂଲଚର୍ମଵସନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ମିତମୁଖାଂବୁଜମ୍

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚକ୍ର ପରି ଜଟାମୁକୁଟ ଶୋଭିତ, ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାଲୁକା ହସରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ।

ରକ୍ତପଦ୍ମଦଲପ୍ରଖ୍ଯପାଦପାଣିତଲାଧରମ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ପାଦ, ହାତ ଓ ଓଠ ଲାଲ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଦିଵ୍ଯାଯୁଧଵରୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡଶିଖାମଣିମ୍

ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିଥିବା, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ମଣି ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ।

ଅସ୍ଯ ପୂର୍ଵମୁଖଂ ସୌମ୍ଯଂ ବାଲାର୍କସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ ତ୍ରିଲୋଚନାରଵିଂଦାଢ୍ଯଂ କୃତବାଲେଂଦୁଶେଖରମ୍

ତାଙ୍କର ପୂର୍ବମୁଖ ମୁହଁ ମୃଦୁ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତିନିଟି ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖି, ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ।

ଦକ୍ଷିଣଂ ନୀଲଜୀମୂତସମାନରୁଚିରପ୍ରଭମ୍ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲଂ ଘୋରଂ ରକ୍ତଵୃତ୍ତେକ୍ଷଣତ୍ରଯମ୍

ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ନୀଳ ଆଭାରେ ଚମକୁଛି, ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି ଭୟଙ୍କର, ତିନିଟି ଆଖି ଲାଲ ଚକ୍ରରେ ଘେରା।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ସ୍ଫୁରିତାଧରପଲ୍ଲଵମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଵିଦ୍ରୁମପ୍ରଖ୍ଯଂ ନୀଲାଲକଵିଭୂଷିତମ୍

ଦାଁତ ଦେଖାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଓଠ କମ୍ପିଥିବା, ଉତ୍ତର ମୁହଁ ପାଗ ରଙ୍ଗର, ନୀଳ କେଶରେ ଶୋଭିତ।

ସଵିଲାସଂ ତ୍ରିନଯନଂ ଚନ୍ଦ୍ରାଭରଣଶେଖରମ୍ ପଶ୍ଚିମଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରାଭଂ ଲୋଚନତ୍ରିତଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଖେଳମିଶ୍ର, ତିନି ଆଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ ମୁକୁଟରେ, ପଶ୍ଚିମ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ତିନି ଆଖି ଜ୍ୟୋତିରେ ଚମକୁଛି।

ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ମଂଦସ୍ମିତମନୋହରମ୍ ପଞ୍ଚମଂ ସ୍ଫଟିକପ୍ରଖ୍ଯମିଂଦୁରେଖାସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଅଧର ଥିବା, ମୃଦୁ ହସରେ ଆକର୍ଷକ ଏହି ପଞ୍ଚମ ଦେହଟି କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏହାରେ ପ୍ରଭାସିତ।

ଅତୀଵ ସୌମ୍ଯମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନତ୍ରିତଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ଶୂଲପରଶୁଵଜ୍ରଖଡ୍ଗାନଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଏହି ଦେହଟି ବହୁତ ମୃଦୁ, ତିନିଟି ଫୁଲିଥିବା ଆଖି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, ପରଶୁ, ବଜ୍ର ଓ ଖଡ୍ଗ ଅଗ୍ନିର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

ସଵ୍ଯେ ଚ ନାଗନାରାଚଘଣ୍ଟାପାଶାଂକୁଶୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ନିଵୃତ୍ତ୍ଯାଜାନୁସଂବଦ୍ଧମାନାଭେଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠଯା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାପ, ବାଣ, ଘଣ୍ଟା, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଅଛି; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଙ୍ଘାଠାରୁ ନିୟମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଓ ମାନର ମାପରେ ନିଶ୍ଚିତ।

ଆକଂଠଂ ଵିଦ୍ଯଯା ତଦ୍ଵଦାଲଲାଟଂ ତୁ ଶାଂତଯା ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଖ୍ଯକଲଯା ପରଯା ତଥା

ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ବେଢ଼ାଯାଇଛି; ଭଳି ଭାବରେ ଲଳାଟ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଭିତ, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଶାନ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପରାଶକ୍ତି ଅଛି।

ପଞ୍ଚାଧ୍ଵଵ୍ଯାପିନଂ ସାକ୍ଷାତ୍କଲାପଞ୍ଚକଵିଗ୍ରହମ୍ ଈଶାନମୁକୁଟଂ ଦେଵଂ ପୁରୁଷାଖ୍ଯଂ ପୁରାତନମ୍

ପଞ୍ଚଟି ପଥକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ପଞ୍ଚ କଳାର ଦେହରୂପେ ପ୍ରକଟ, ପୁରୁଷ ନାମର ପୁରାତନ ଭଗବାନ, ଈଶାନ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ଅଘୋରହୃଦଯଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵାମଗୁହ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସଦ୍ଯପାଦଂ ଚ ତନ୍ମୂର୍ତିମଷ୍ଟତ୍ରିଂଶତ୍କଲାମଯମ୍

ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅଘୋର, ବାମ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ମହେଶ୍ୱର, ପାଦ ସଦ୍ୟ, ଏହି ଦେହ ଅଠତିନି ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ।

ମାତୃକାମଯମୀଶାନଂ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମମଯଂ ତଥା ଓଂକାରାଖ୍ଯମଯଂ ଚୈଵ ହଂସଶକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍

ଈଶାନ ମାତୃକାମୟ, ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମମୟ ଓ ଓଁକାର ରୂପୀ, ହଂସ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ।

ତଥେଚ୍ଛାତ୍ମିକଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସମାରୂଢାଂକମଂଡଲମ୍ ଜ୍ଞାନାଖ୍ଯଯା ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାମତଶ୍ଚ କ୍ରିଯାଖ୍ଯଯା

ଏଭଳି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଉପରେ ଆସିଥିବା ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ଅଛି।

ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଦ୍ଯାମୂର୍ତିଂ ସଦାଶିଵମ୍ ମୂର୍ତିମୂଲେନ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ଚ କ୍ରମାତ୍

ସଦାଶିବ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେ ତିନିଟି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ; ମୂଳରୁ ଦେହକୁ ଭାବନା କରି, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯମର୍ଘାନ୍ତଂ ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା ମୂର୍ତିମନ୍ତଂ ଶିଵଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ସହ

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପରାଶକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍ ପଞ୍ଚୋପକରଣଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ସେଠାରେ ସଦାସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପଞ୍ଚଟି ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଭିଶ୍ଚ ଷଡଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ତତୋ ମାତୃକଯା ସହ ପ୍ରଣଵେନ ଶିଵେନୈଵ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ଚ କ୍ରମାତ୍

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ର ଓ ଷଡଙ୍ଗ ସହିତ, ମାତୃକାମାନେ, ପ୍ରଣବ ଓ ଶିବ ସହିତ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଶାଂତେନ ଵା ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵେଦମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ପୂଜଯେତ୍ପରମଂ ଦେଵଂ କେଵଲେନ ଶିଵେନ ଵା

ନହେଲେ ଶାନ୍ତିମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭେଦ ମନ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ନେଇ ପରମ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯାଦିମୁଖଵାସାଂତଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରସ୍ଥାପନଂ ଵିନା ପଞ୍ଚାଵରଣପୂଜାଂ ତୁ ହ୍ଯାରଭେତ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ପାଦ୍ୟ ଆଦି ମୁଖବାସନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରି, ପ୍ରସ୍ଥାପନା ବିନା, ପଞ୍ଚ ଆବରଣର ପୂଜା କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ରାଦୌ ଶିଵଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦକ୍ଷିଣେ ଵାମତଃ କ୍ରମାତ୍ ଗଂଧାଦ୍ଯୈରର୍ଚଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଦେଵୌ ହେରଂବଷଣ୍ମୁଖୌ

ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କ ଡାହାଣ ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ହେରମ୍ବ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣି ପରିତ ଈଶାନାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସଶକ୍ତିକାନି ସଦ୍ଯାଂତଂ ପ୍ରଥମାଵରଣେ ଯଜେତ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଈଶାନ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ, ପ୍ରଥମ ଆବରଣରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଷଡଂଗାନ୍ଯପି ତତ୍ରୈଵ ହୃଦଯାଦୀନ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଶିଵାଯାଶ୍ଚ ଵାହ୍ନେଯାଦି ସମର୍ଚଯେତ୍

ସେଠାରେ ଷଡଙ୍ଗ, ହୃଦୟ ଆଦିରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ, ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଆଦି ବାହନମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ଵାମାଦିକାନ୍ରୁଦ୍ରାନଷ୍ଟୌ ଵାମାଦିଶକ୍ତିଭିଃ ଅର୍ଚଯେଦ୍ଵା ନ ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପୂର୍ଵାଦିପରିତଃ କ୍ରମାତ୍

ସେଠାରେ ବାମ ଆଦି ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏଠି ଆଠଜଣ, ବାମ ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ନୁହେଁ, ପରେ ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।