ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଶକ୍ତିମତାମେଵ ନାନ୍ଯେଷାଂ ସଫଲଂ ଭଵେତ୍ ଶକ୍ତିଶ୍ଚାଜ୍ଞା ମଦେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଶକ୍ତି ହେଉଛି ମୋ, ଶିବଙ୍କ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା।

ତସ୍ମାତ୍କାମ୍ଯାନି କର୍ମାଣି କୁର୍ଯାଦାଜ୍ଞାଧରୋଦ୍ଵିଜଃ ଅଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାମ୍ଯଂ ହି ଚେହାମୁତ୍ର ଫଲପ୍ରଦମ୍

ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଇଚ୍ଛାନୁଷ୍ଠାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ କହିବି, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦେଉଛି।

ଶୈଵୈର୍ମାହେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ କାର୍ଯମଂତର୍ବହିଃ କ୍ରମାତ୍ ଶିଵୋ ମହେଶ୍ଵରଶ୍ଚେତି ନାତ୍ଯଂତମିହ ଭିଦ୍ଯତେ

ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭକ୍ତମାନେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଶିବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।

ଯଥା ତଥା ନ ଭିଦ୍ଯଂତେ ଶୈଵା ମାହେଶ୍ଵରା ଅପି ଶିଵାଶ୍ରିତା ହି ତେ ଶୈଵା ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞରତା ନରାଃ

ଯେଭଳି ହେଉନାହିଁ, ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମାନେ କେବେ ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; କାରଣ, ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୈବ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।

ମାହେଶ୍ଵରାସ୍ସମାଖ୍ଯାତା କର୍ମଯଜ୍ଞରତା ଭୁଵି ତସ୍ମାଦାଭ୍ଯନ୍ତରେ କୁର୍ଯୁଃ ଶୈଵା ମାହେଶ୍ଵରା ଵହିଃ

ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେମାନେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ତେଣୁ, ଭିତରେ ଶୈବ ଭାବେ ଓ ବାହାରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ନ ତୁ ପ୍ରଯୋଗୋ ଭିଦ୍ଯେତ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭୂମିଂ ଵିଧିଵଦ୍ଗଂଧଵର୍ଣରସାଦିଭିଃ

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ କର୍ମର ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ, ତାହାର ପ୍ରଣାଳୀ କେବେ ବଦଳାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭୂମିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରୁଚି ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦରକାର।

ମନୋଭିଲଷିତେ ତତ୍ର ଵିତାନଵିତତାଂବରେ ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଦର୍ପଣୋଦରସଂନିଭେ

ଯେଉଁଠି ମନ ଚାହେ, ସେଠି ଭଲଭାବେ ଲିପିଥିବା ଭୂମିରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ବସ୍ତ୍ର ପିଛାଇ, ଦର୍ପଣ ପରି ମସୃଣ ତଳା ଉପରେ—

ପ୍ରାଚୀମୁତ୍ପାଦଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵର୍ତ୍ମନା ଏକହସ୍ତଂ ଦ୍ଵିହସ୍ତଂ ଵା ମଣ୍ଡଲଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ପ୍ରଥମେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଚିହ୍ନଟ କରିବା; ଏହା ପରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରର ଗୋଲାକାର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା।

ଆଲିଖେଦ୍ଵିମଲଂ ପଦ୍ମମଷ୍ଟପତ୍ରଂ ସକର୍ଣିକମ୍ ରତ୍ନହେମାଦିଭିଶ୍ଚୂର୍ଣୈର୍ଯଥାସଂଭଵସଂଭୃତୈଃ

ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆଠ ପାତର ଏକ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ଅଙ୍କନ କରିବା, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଯେତେ ମିଳିବ, ତାହା ଦ୍ୱାରା।

ପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ବହୁଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ ଦଲେଷୁ ସିଦ୍ଧଯଃ କଲ୍ପ୍ଯାଃ କେସରେଷୁ ସଶକ୍ତିକାଃ

ପଞ୍ଚଟି ଆବରଣ ସହିତ, ବହୁତ ଶୋଭା ଥିବା ଏହି ପଦ୍ମର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଓ କେଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭରିବା।

ରୁଦ୍ରା ଵାମାଦଯସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ପୂର୍ଵାଦିଦଲତଃ କ୍ରମାତ୍ କର୍ଣିକାଯାଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ବୀଜେଷୁ ନଵ ଶକ୍ତଯଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର ପତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାମା ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କ୍ରମେ ବସାଇବା; କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ବିରାଗ୍ୟ ଓ ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ ନବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିବା।

ସ୍କନ୍ଦେ ଶିଵାତ୍ମକୋ ଧର୍ମୋ ନାଲେ ଜ୍ଞାନଂ ଶିଵାଶ୍ରଯମ୍ କର୍ଣିକୋପରି ଚାଗ୍ନେଯଂ ମଂଡଲଂ ସୌରମୈନ୍ଦଵମ୍

ନାଳରେ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ, ତଣ୍ଡରେ ଶିବ ଆଶ୍ରିତ ଜ୍ଞାନ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ମଣ୍ଡଳ।

ଶିଵଵିଦ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମତଃ ପରମ୍ ସର୍ଵାସନୋପରି ସୁଖଂ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାନ୍ଵିତମ୍

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ନାମକ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ; ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ସୁବିଧାଜନକ।

ପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପୂଜଯେଦଂବଯା ସହ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଶୀତଲଦ୍ଯୁତିମ୍

ପଞ୍ଚଟି ଆବରଣ ସହିତ, ଅମ୍ବିକା ସହ ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୀତଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା।

ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯସଂକାଶଜଟାମୁକୁଟଭୂଷିତମ୍ ଶାର୍ଦୂଲଚର୍ମଵସନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ମିତମୁଖାଂବୁଜମ୍

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚକ୍ର ପରି ଜଟାମୁକୁଟ ଶୋଭିତ, ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାଲୁକା ହସରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ।

ରକ୍ତପଦ୍ମଦଲପ୍ରଖ୍ଯପାଦପାଣିତଲାଧରମ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ପାଦ, ହାତ ଓ ଓଠ ଲାଲ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଦିଵ୍ଯାଯୁଧଵରୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡଶିଖାମଣିମ୍

ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିଥିବା, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ମଣି ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ।

ଅସ୍ଯ ପୂର୍ଵମୁଖଂ ସୌମ୍ଯଂ ବାଲାର୍କସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ ତ୍ରିଲୋଚନାରଵିଂଦାଢ୍ଯଂ କୃତବାଲେଂଦୁଶେଖରମ୍

ତାଙ୍କର ପୂର୍ବମୁଖ ମୁହଁ ମୃଦୁ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତିନିଟି ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖି, ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ।

ଦକ୍ଷିଣଂ ନୀଲଜୀମୂତସମାନରୁଚିରପ୍ରଭମ୍ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲଂ ଘୋରଂ ରକ୍ତଵୃତ୍ତେକ୍ଷଣତ୍ରଯମ୍

ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ନୀଳ ଆଭାରେ ଚମକୁଛି, ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି ଭୟଙ୍କର, ତିନିଟି ଆଖି ଲାଲ ଚକ୍ରରେ ଘେରା।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ସ୍ଫୁରିତାଧରପଲ୍ଲଵମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଵିଦ୍ରୁମପ୍ରଖ୍ଯଂ ନୀଲାଲକଵିଭୂଷିତମ୍

ଦାଁତ ଦେଖାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଓଠ କମ୍ପିଥିବା, ଉତ୍ତର ମୁହଁ ପାଗ ରଙ୍ଗର, ନୀଳ କେଶରେ ଶୋଭିତ।

ସଵିଲାସଂ ତ୍ରିନଯନଂ ଚନ୍ଦ୍ରାଭରଣଶେଖରମ୍ ପଶ୍ଚିମଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରାଭଂ ଲୋଚନତ୍ରିତଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଖେଳମିଶ୍ର, ତିନି ଆଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ ମୁକୁଟରେ, ପଶ୍ଚିମ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ତିନି ଆଖି ଜ୍ୟୋତିରେ ଚମକୁଛି।

ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ମଂଦସ୍ମିତମନୋହରମ୍ ପଞ୍ଚମଂ ସ୍ଫଟିକପ୍ରଖ୍ଯମିଂଦୁରେଖାସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଅଧର ଥିବା, ମୃଦୁ ହସରେ ଆକର୍ଷକ ଏହି ପଞ୍ଚମ ଦେହଟି କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏହାରେ ପ୍ରଭାସିତ।

ଅତୀଵ ସୌମ୍ଯମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନତ୍ରିତଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ଶୂଲପରଶୁଵଜ୍ରଖଡ୍ଗାନଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଏହି ଦେହଟି ବହୁତ ମୃଦୁ, ତିନିଟି ଫୁଲିଥିବା ଆଖି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, ପରଶୁ, ବଜ୍ର ଓ ଖଡ୍ଗ ଅଗ୍ନିର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

ସଵ୍ଯେ ଚ ନାଗନାରାଚଘଣ୍ଟାପାଶାଂକୁଶୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ନିଵୃତ୍ତ୍ଯାଜାନୁସଂବଦ୍ଧମାନାଭେଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠଯା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାପ, ବାଣ, ଘଣ୍ଟା, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଅଛି; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଙ୍ଘାଠାରୁ ନିୟମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଓ ମାନର ମାପରେ ନିଶ୍ଚିତ।

ଆକଂଠଂ ଵିଦ୍ଯଯା ତଦ୍ଵଦାଲଲାଟଂ ତୁ ଶାଂତଯା ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଖ୍ଯକଲଯା ପରଯା ତଥା

ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ବେଢ଼ାଯାଇଛି; ଭଳି ଭାବରେ ଲଳାଟ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଭିତ, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଶାନ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପରାଶକ୍ତି ଅଛି।

ପଞ୍ଚାଧ୍ଵଵ୍ଯାପିନଂ ସାକ୍ଷାତ୍କଲାପଞ୍ଚକଵିଗ୍ରହମ୍ ଈଶାନମୁକୁଟଂ ଦେଵଂ ପୁରୁଷାଖ୍ଯଂ ପୁରାତନମ୍

ପଞ୍ଚଟି ପଥକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ପଞ୍ଚ କଳାର ଦେହରୂପେ ପ୍ରକଟ, ପୁରୁଷ ନାମର ପୁରାତନ ଭଗବାନ, ଈଶାନ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ଅଘୋରହୃଦଯଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵାମଗୁହ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସଦ୍ଯପାଦଂ ଚ ତନ୍ମୂର୍ତିମଷ୍ଟତ୍ରିଂଶତ୍କଲାମଯମ୍

ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅଘୋର, ବାମ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ମହେଶ୍ୱର, ପାଦ ସଦ୍ୟ, ଏହି ଦେହ ଅଠତିନି ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ।

ମାତୃକାମଯମୀଶାନଂ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମମଯଂ ତଥା ଓଂକାରାଖ୍ଯମଯଂ ଚୈଵ ହଂସଶକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍

ଈଶାନ ମାତୃକାମୟ, ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମମୟ ଓ ଓଁକାର ରୂପୀ, ହଂସ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ।

ତଥେଚ୍ଛାତ୍ମିକଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସମାରୂଢାଂକମଂଡଲମ୍ ଜ୍ଞାନାଖ୍ଯଯା ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାମତଶ୍ଚ କ୍ରିଯାଖ୍ଯଯା

ଏଭଳି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଉପରେ ଆସିଥିବା ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ଅଛି।