ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଵଧର୍ମାଧିକାରଵାନ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଚ୍ଛିଵାଶ୍ରିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଯେନ କେନାପି ହେତୁନା

ଶିବଧର୍ମର ଅଧିକାର ଥିଲେ, ସେ ପୁନି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ହେଉ, ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।

ଶିଵଧର୍ମେ ମତିଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରେଯସେ ଚେତ୍କୃତୋଦ୍ଯମଃ ନାତ୍ର ନିର୍ବଂଧଯିଷ୍ଯାମୋ ଵଯଂ କେଚନ କେନଚିତ୍

ଯଦି କେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଶିବଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏଠି, କାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଜୋରଜବରଦସ୍ତି କରିବା ନାହିଁ।

ନିର୍ବନ୍ଧେଭ୍ଯୋ ଽତିଵାଦେଭ୍ଯଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯୈତନ୍ନ ରୋଚତେ ରୋଚତେ ଵା ପରେଭ୍ଯସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯସଂସ୍କାରଗୌରଵାତ୍

ବାଧ୍ୟତା କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ତର୍କ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱଭାବତଃ ଏହା ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଗଭୀର ଆଦର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଭଲ ପାରିପାରନ୍ତି।

ସଂସାରକାରଣଂ ଯେଷାଂ ନ ପ୍ରରୋଢୁମଲଂ ଭଵେତ୍ ପ୍ରକୃତ୍ଯନୁଗୁଣଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵିମୃଶ୍ଯୈତଦଶେଷତଃ

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସଂସାରର କାରଣ ରୋକିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।

ଶିଵଧର୍ମେ ଽଧିକୁର୍ଵୀତ ଯଦୀଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵମାତ୍ମନଃ

ଯଦି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଶିବଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵନ୍ମୁଖାଦେଵ ଶ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିସମଂ ମଯା ସ୍ଵାଶ୍ରିତାନାଂ ଶିଵପ୍ରୋକ୍ତଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖାମୃତ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଯାହା ବେଦ ସମାନ। ନିଜ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଶିଵଧର୍ମାଧିକାରିଣାମ୍ କାମ୍ଯମପ୍ଯସ୍ତି ଚେତ୍କର୍ମ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଶିବଧର୍ମର ଅଧିକାରୀମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଇଚ୍ଛାନୁଷ୍ଠାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି କି? ଯଦି ଅଛି, ଏହି ସମୟରେ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।

ଅସ୍ତ୍ଯୈହିକଫଲଂ କିଞ୍ଚିଦାମୁଷ୍ମିକଫଲଂ ତଥା ଐହିକାମୁଷ୍ମିକଞ୍ଚାପି ତଚ୍ଚ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ପୁନଃ

କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ଫଳ ଦେଉଛି, କିଛି ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦେଉଛି, ଆଉ କିଛି ଦୁଇଠିରେ ମିଶିଥାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୁଣି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର।

କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯାମଯଂ କର୍ମ କିଂଚିତ୍କର୍ମ ତପୋ ମଯମ୍

କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଆକାରର, କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ଆକାରର।

ଜପଧ୍ଯାନମଯଂ କିଂଚିତ୍କିଂଚିତ୍ସର୍ଵମଯଂ ତଥା କ୍ରିଯାମଯଂ ତଥା ଭିନ୍ନଂ ହୋମଦାନାର୍ଚନକ୍ରମାତ୍

କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ ଆଧାରିତ, କିଛି ସବୁ କିଛି ମିଶିଥିବା। ଆଉ କ୍ରିୟା ଅଲଗା, ଯଥା ହୋମ, ଦାନ, ଓ ପୂଜାର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ।

ସର୍ଵଶକ୍ତିମତାମେଵ ନାନ୍ଯେଷାଂ ସଫଲଂ ଭଵେତ୍ ଶକ୍ତିଶ୍ଚାଜ୍ଞା ମଦେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଶକ୍ତି ହେଉଛି ମୋ, ଶିବଙ୍କ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା।

ତସ୍ମାତ୍କାମ୍ଯାନି କର୍ମାଣି କୁର୍ଯାଦାଜ୍ଞାଧରୋଦ୍ଵିଜଃ ଅଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାମ୍ଯଂ ହି ଚେହାମୁତ୍ର ଫଲପ୍ରଦମ୍

ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଇଚ୍ଛାନୁଷ୍ଠାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ କହିବି, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦେଉଛି।

ଶୈଵୈର୍ମାହେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ କାର୍ଯମଂତର୍ବହିଃ କ୍ରମାତ୍ ଶିଵୋ ମହେଶ୍ଵରଶ୍ଚେତି ନାତ୍ଯଂତମିହ ଭିଦ୍ଯତେ

ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭକ୍ତମାନେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଶିବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।

ଯଥା ତଥା ନ ଭିଦ୍ଯଂତେ ଶୈଵା ମାହେଶ୍ଵରା ଅପି ଶିଵାଶ୍ରିତା ହି ତେ ଶୈଵା ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞରତା ନରାଃ

ଯେଭଳି ହେଉନାହିଁ, ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମାନେ କେବେ ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; କାରଣ, ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୈବ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।

ମାହେଶ୍ଵରାସ୍ସମାଖ୍ଯାତା କର୍ମଯଜ୍ଞରତା ଭୁଵି ତସ୍ମାଦାଭ୍ଯନ୍ତରେ କୁର୍ଯୁଃ ଶୈଵା ମାହେଶ୍ଵରା ଵହିଃ

ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେମାନେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ତେଣୁ, ଭିତରେ ଶୈବ ଭାବେ ଓ ବାହାରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ନ ତୁ ପ୍ରଯୋଗୋ ଭିଦ୍ଯେତ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭୂମିଂ ଵିଧିଵଦ୍ଗଂଧଵର୍ଣରସାଦିଭିଃ

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ କର୍ମର ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ, ତାହାର ପ୍ରଣାଳୀ କେବେ ବଦଳାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭୂମିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରୁଚି ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦରକାର।

ମନୋଭିଲଷିତେ ତତ୍ର ଵିତାନଵିତତାଂବରେ ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଦର୍ପଣୋଦରସଂନିଭେ

ଯେଉଁଠି ମନ ଚାହେ, ସେଠି ଭଲଭାବେ ଲିପିଥିବା ଭୂମିରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ବସ୍ତ୍ର ପିଛାଇ, ଦର୍ପଣ ପରି ମସୃଣ ତଳା ଉପରେ—

ପ୍ରାଚୀମୁତ୍ପାଦଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵର୍ତ୍ମନା ଏକହସ୍ତଂ ଦ୍ଵିହସ୍ତଂ ଵା ମଣ୍ଡଲଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ପ୍ରଥମେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଚିହ୍ନଟ କରିବା; ଏହା ପରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରର ଗୋଲାକାର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା।

ଆଲିଖେଦ୍ଵିମଲଂ ପଦ୍ମମଷ୍ଟପତ୍ରଂ ସକର୍ଣିକମ୍ ରତ୍ନହେମାଦିଭିଶ୍ଚୂର୍ଣୈର୍ଯଥାସଂଭଵସଂଭୃତୈଃ

ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆଠ ପାତର ଏକ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ଅଙ୍କନ କରିବା, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଯେତେ ମିଳିବ, ତାହା ଦ୍ୱାରା।

ପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ବହୁଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ ଦଲେଷୁ ସିଦ୍ଧଯଃ କଲ୍ପ୍ଯାଃ କେସରେଷୁ ସଶକ୍ତିକାଃ

ପଞ୍ଚଟି ଆବରଣ ସହିତ, ବହୁତ ଶୋଭା ଥିବା ଏହି ପଦ୍ମର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଓ କେଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭରିବା।

ରୁଦ୍ରା ଵାମାଦଯସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ପୂର୍ଵାଦିଦଲତଃ କ୍ରମାତ୍ କର୍ଣିକାଯାଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ବୀଜେଷୁ ନଵ ଶକ୍ତଯଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର ପତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାମା ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କ୍ରମେ ବସାଇବା; କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ବିରାଗ୍ୟ ଓ ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ ନବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିବା।

ସ୍କନ୍ଦେ ଶିଵାତ୍ମକୋ ଧର୍ମୋ ନାଲେ ଜ୍ଞାନଂ ଶିଵାଶ୍ରଯମ୍ କର୍ଣିକୋପରି ଚାଗ୍ନେଯଂ ମଂଡଲଂ ସୌରମୈନ୍ଦଵମ୍

ନାଳରେ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ, ତଣ୍ଡରେ ଶିବ ଆଶ୍ରିତ ଜ୍ଞାନ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ମଣ୍ଡଳ।

ଶିଵଵିଦ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମତଃ ପରମ୍ ସର୍ଵାସନୋପରି ସୁଖଂ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାନ୍ଵିତମ୍

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ନାମକ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ; ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ସୁବିଧାଜନକ।

ପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପୂଜଯେଦଂବଯା ସହ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଶୀତଲଦ୍ଯୁତିମ୍

ପଞ୍ଚଟି ଆବରଣ ସହିତ, ଅମ୍ବିକା ସହ ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୀତଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା।

ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯସଂକାଶଜଟାମୁକୁଟଭୂଷିତମ୍ ଶାର୍ଦୂଲଚର୍ମଵସନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ମିତମୁଖାଂବୁଜମ୍

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚକ୍ର ପରି ଜଟାମୁକୁଟ ଶୋଭିତ, ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାଲୁକା ହସରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ।

ରକ୍ତପଦ୍ମଦଲପ୍ରଖ୍ଯପାଦପାଣିତଲାଧରମ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ପାଦ, ହାତ ଓ ଓଠ ଲାଲ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଦିଵ୍ଯାଯୁଧଵରୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡଶିଖାମଣିମ୍

ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିଥିବା, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ମଣି ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ।

ଅସ୍ଯ ପୂର୍ଵମୁଖଂ ସୌମ୍ଯଂ ବାଲାର୍କସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ ତ୍ରିଲୋଚନାରଵିଂଦାଢ୍ଯଂ କୃତବାଲେଂଦୁଶେଖରମ୍

ତାଙ୍କର ପୂର୍ବମୁଖ ମୁହଁ ମୃଦୁ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତିନିଟି ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖି, ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ।

ଦକ୍ଷିଣଂ ନୀଲଜୀମୂତସମାନରୁଚିରପ୍ରଭମ୍ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲଂ ଘୋରଂ ରକ୍ତଵୃତ୍ତେକ୍ଷଣତ୍ରଯମ୍

ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ନୀଳ ଆଭାରେ ଚମକୁଛି, ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି ଭୟଙ୍କର, ତିନିଟି ଆଖି ଲାଲ ଚକ୍ରରେ ଘେରା।