ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵୋ ହ୍ଯୁଷଃପ୍ରାଚୀମୁଖଶ୍ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଦେଵପୂର୍ଵକାନ୍ ଧର୍ମାନର୍ଥାଂଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଲେଶାନାଯଂ ଚ ଵ୍ଯଯମେଵ ଚ

ପ୍ରଭାତରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜୀବିକାର ଉପାୟ, ତାହାର କଷ୍ଟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଯୁର୍ଦ୍ଵେଷଶ୍ଚ ମରଣଂ ପାପଂ ଭାଗ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଵ୍ଯାଧିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାନଦିକ୍ଫଲମ୍

ଆୟୁ, ଶତ୍ରୁତା, ମୃତ୍ୟୁ, ପାପ, ଭାଗ୍ୟ, ରୋଗ, ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠିବାର ଫଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ନିଶାଂତ୍ଯାଯାମୋଷା ଜ୍ଞେଯା ଯାମାର୍ଧଂ ସଂଧିରୁଚ୍ଯତେ ତତ୍କାଲେ ତୁ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରେ ଵିସୃଜେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ

ରାତିର ଶେଷକୁ ଉଷା କୁହାଯାଏ; ଏକ ଯାମର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମୟରେ ଉଠି, ଦ୍ୱିଜ ଜନ ମଳ ଓ ମୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୃହାଦ୍ଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ବାହ୍ଯତଃ ପ୍ରଵୃତସ୍ତଥା ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ସମାଵିଶ୍ଯ ପ୍ରତିବଂଧେ ଽନ୍ଯଦିଙ୍ମୁଖଃ

ଘରରୁ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ବାହାର ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ବାଧା ଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ସମ୍ଭବ।

ଜଲାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣାଦୀନାଂ ଦେଵାନାଂ ନାଭିମୁଖ୍ଯତଃ ଲିଂଗଂ ପିଧାଯ ଵାମେନ ମୁଖମନ୍ଯେନ ପାଣିନା

ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବାମ ହାତରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଢାକି, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକିବା ଉଚିତ।

ମଲମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଚୋତ୍ଥାଯ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚୈଵ ତନ୍ମଲମ୍ ଉଦ୍ଧୃତେନ ଜଲେନୈଵ ଶୌଚଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜଲାଦ୍ବହିଃ

ମଳ ପ୍ରସ୍ରବଣ କରି ଉଠିବା ପରେ, ସେ ମଳକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉଠା ଜଳରେ ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜଳର ବାହାରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ଦେଵପିତ୍ରାର୍ଷତୀର୍ଥାଵତରଣଂ ଵିନା ସପ୍ତ ଵା ପଞ୍ଚ ଵା ତ୍ରୀନ୍ଵା ଗୁଦଂ ସଂଶୋଧଯେନ୍ମୃଦା

କିମ୍ବା, ଦେବ, ପିତୃ, ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ନାଉଥିବା ସମୟରେ, ଗୁଦକୁ ମାଟିରେ ସାତ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ତିନି ଥର ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗେ କର୍କୋଟମାତ୍ରଂ ତୁ ଗୁଦେ ପ୍ରସୃତିରିଷ୍ଯତେ ତତ ଉତ୍ଥାଯ ପଦ୍ଧସ୍ତଶୌଚଂ ଗଣ୍ଡୂଷମଷ୍ଟକମ୍

ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍କୋଟା ପରି ମାପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ; ଗୁଦ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ହାତ ଧୋଇ ଏବଂ ମୁହଁକୁ ଆଠ ଥର ଗଣ୍ଡୁଷ କରିବା ଉଚିତ।

ଯେନ କେନ ଚ ପତ୍ରେଣ କାଷ୍ଠେନ ଚ ଜଲାଦ୍ବହିଃ କାର୍ଯଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ତର୍ଜନୀଂ ଦଂତଧାଵନମୀରିତମ୍

ଯେକୌଣସି ପାତ୍ର କିମ୍ବା କାଠରେ, ଜଳର ବାହାରେ, ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ; ତର୍ଜନୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଜଲଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ଅଶକ୍ତଃ କଂଠଦଘ୍ନଂ ଵା କଟିଦଘ୍ନମଥାପି ଵା

ଜଳ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିମ୍ବା କଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଜାନୁ ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଦେଵାଦୀଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥଜଲେନ ଚ

ଜଳରେ ଆଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁବି, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ପଞ୍ଚକଚ୍ଛେନ ଧାରଯେତ୍ ଉତ୍ତରୀଯଂ ଚ କିଂ ଚୈଵ ଧାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ମସୁ

ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ପାଞ୍ଚ କଚ୍ଚରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ଉପର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଯାଦିତୀର୍ଥସ୍ନାନେ ତୁ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶୋଧଯେତ୍ ଵାପୀକୂପଗୃହାଦୌ ତୁ ସ୍ନାନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନଯେଦ୍ବୁଧଃ

ନଦୀ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଭଣ୍ଡା, କୂଆ କିମ୍ବା ଘରରେ ସ୍ନାନ ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଶିଲାଦାର୍ଵାଦିକେ ଵାପି ଜଲେ ଵାପି ସ୍ଥଲେପି ଵା ସଂଶୋଧ୍ଯ ପୀଡଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପିତ୍ଃଣାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ପଥର, ଘାସ, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ, ବସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଚିପିବା ଉଚିତ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଜାବାଲକୋକ୍ତମଂତ୍ରେଣ ଭସ୍ମନା ଚ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍ ଅନ୍ଯଥା ଚେଜ୍ଜଲେ ପାତ ଇତସ୍ତନ୍ନରକମୃଚ୍ଛତି

ଜାବାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିନି ରେଖା ଲାଗିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା, ଜଳରେ କଲେ, ସେ ନରକର ଫଳ ପାଏ।

ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ଶିରସି ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପାପଶାଂତଯେ ଯସ୍ଯେତି ମଂତ୍ରଂ ପାଦେ ତୁ ସଂଧିପ୍ରୋକ୍ଷଣମୁଚ୍ଯତେ

ମଣ୍ତ୍ର 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପଠି ଜଳ ଛିଟିଲେ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଯିବ; 'ୟସ୍ୟ' ମଣ୍ତ୍ରଟି ପାଦରେ ପଠି ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ିରେ ଜଳ ଛିଟିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ପାଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃଦି ଚୈଵ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃତ୍ପାଦ ଏଵ ଚ ହୃତ୍ପାଦମୂର୍ଧ୍ନି ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ

ପାଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ହୃଦୟରେ, ମୁଣ୍ଡ, ହୃଦୟ ଓ ପାଦରେ, ହୃଦୟ, ପାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହାକୁ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ଈଷତ୍ସ୍ପର୍ଶେ ଚ ଦୌଃ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯେ ରାଜରାଷ୍ଟ୍ରଭଯେ ଽପି ଚ ଅତ୍ଯାଗତିକାଲେ ଚ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

ସାମାନ୍ୟ ଛୁଆଁ ଲାଗିଲେ, ରୋଗରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଭୟରେ, ଅତି ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାନୁଵାକେନ ସାଯମଗ୍ନ୍ଯନୁଵାକତଃ ଅପଃ ପୀତ୍ଵା ତଥାମଧ୍ଯେ ପୁନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣମାଚରେତ୍

ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ସାଂଜରେ ଅଗ୍ନି ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ଜଳ ପିଇବା ପରେ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଜଳ ଛିଟିବାକୁ ଉଚିତ।

ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଜପମଂତ୍ରାଂତେ ଵୀରୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଗ୍ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ମଂତ୍ରେଣ ସହ ଚୈକଂ ଵୈ ମଧ୍ଯେ ଽର୍ଘ୍ଯଂ ତୁ ରଵେର୍ଦ୍ଵିଜା

ଗାୟତ୍ରୀ ମଣ୍ତ୍ର ଜପ ଶେଷରେ, ଜଳକୁ ଉପରକୁ ଓ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଫେଙ୍ଗିବା ଉଚିତ; ମଣ୍ତ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଦ୍ୱିଜ ଉଚିତ।

ଅଥ ଜାତେ ଚ ସାଯାହ୍ନେ ଭୁଵି ପଶ୍ଚିମଦିଙ୍ମୁଖଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାତସ୍ତୁ ମଧ୍ଯାହ୍ନେଂଗୁଲିଭିସ୍ତଥା

ସାଂଜରେ ପୃଥିବୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଉଠାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଦେବାକୁ ଉଚିତ।

ଅଂଗୁଲୀନାଂ ଚ ରଂଧ୍ରେଣ ଲଂବଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଦିଵାକରମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଆଙ୍ଗୁଳିର ଫାକରେ ଦିନକରକୁ ଲମ୍ବା ଦେଖିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାଯଂ ମୁହୂର୍ତାଦର୍ଵାକ୍ତୁ କୃତା ସଂଧ୍ଯା ଵୃଥା ଭଵେତ୍ ଅକାଲାତ୍କାଲ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିନେ ଽତୀତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସାଂଜ ସମୟ ଉପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ଅସମୟରେ କରିଲେ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏହାକୁ 'ସମୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦିଵା ଽତୀତେ ଚ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଶତଂ ନିତ୍ଯେ କ୍ରମାଜ୍ଜପେତ୍ ଆଦର୍ଶାହାତ୍ପରା ଽତୀତେ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଲକ୍ଷମଭ୍ଯସେତ୍

ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରମରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମଣ୍ତ୍ର ଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଆଦର୍ଶ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ମାସାତୀତେ ତୁ ନିତ୍ଯେ ହି ପୁନଶ୍ଚୋପନଯଂ ଚରେତ୍ ଈଶୋ ଗୌରୀଗୁହୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଚେଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଵୈ ଯମଃ

ମାସ ଶେଷ ହେଲାପରେ ନିତ୍ୟ ଉପନୟନ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଉଚିତ; ଈଶ, ଗୌରୀ, ଗୁହ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମ।

ଏଵଂ ରୂପାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵାଂସ୍ତର୍ପଯେଦର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଚମନମାଚରେତ୍

ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥଦକ୍ଷିଣତଃ ଶସ୍ତେ ମଠେ ମଂତ୍ରାଲଯେ ବୁଧଃ ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ଵାପି ଗୃହେ ଵା ନିଯତସ୍ଥଲେ

ତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣରେ, ମଠ କିମ୍ବା ମଣ୍ତ୍ରାଳୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବାଳୟ କିମ୍ବା ଗୃହର ନିୟତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ।

ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଥିରାସନଃ ପ୍ରଣଵଂ ପୂର୍ଵମଭ୍ଯସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀମଭ୍ଯସେତ୍ତତଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନରେ, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ଜପ କରି, ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୀଵବ୍ରହ୍ମୈକ୍ଯଵିଷଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରଣଵମଭ୍ଯସେତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତାରଂ ସ୍ଥିତିକର୍ତାରମଚ୍ଯୁତମ୍

ଜୀବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଏକତ୍ୱ ବୁଝି ପ୍ରଣବ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ଅଚ୍ୟୁତ, ସ୍ଥିତିକର୍ତ୍ତା।