ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତୋନୁପୂଜଯେତ୍ପୂଜ୍ଯାନ୍ ଭୋଜଯେଚ୍ଚ ବୁଭୁକ୍ଷିତାନ୍ ତତସ୍ସ୍ଵଯଂ ଚ ଭୁଂଜୀତ ଶୁଦ୍ଧମନ୍ନଂ ଯଥାସୁଖମ୍

ତାପରେ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଓ ଭୋକା ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, ନିଜେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ନିଵେଦିତଂ ଚ ଵା ଦେଵେ ତଚ୍ଛେଷଂ ଚାତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ନ ଲୋଭେନ ନ ଚଣ୍ଡାଯ ସମର୍ପିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି, ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଲୋଭରେ ନୁହେଁ, ଓ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାଦି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ତତ୍ରାପ୍ଯେଷ ସମୋ ଵିଧିଃ ନ ତୁ ତତ୍ର ଶିଵୋସ୍ମୀତି ବୁଦ୍ଧିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ଚନ୍ଦନ, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ସମୟରେ 'ମୁଁ ଶିବ' ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦଯେ ମୂଲମୁଚ୍ଚରେତ୍ କାଲଶେଷଂ ନଯେଦ୍ଯୋଗ୍ଯୈଃ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରକଥାଦିଭିଃ

ଖାଇ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଶିବଶାସ୍ତ୍ର କଥା ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟତୀତ କରିବା ଉଚିତ।

ରାତ୍ରୌ ଵ୍ଯତୀତେ ପୂର୍ଵାଂଶେ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ମନୋହରାମ୍ ଶିଵଯୋଃ ଶଯନଂ ତ୍ଵେକଂ କଲ୍ପଯେଦତିଶୋଭନମ୍

ରାତିର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମନୋହର ପୂଜା କରି, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶୟନସ୍ଥଳ ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ।

ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଂବରାଲେପପୁଷ୍ପମାଲାଦିକଂ ତଥା ମନସା କର୍ମଣା ଵାପି କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ମନୋହରମ୍

ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ, ଲେପ, ଫୁଲମାଳା ଓ ଏହିପରି ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ, ମନରେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସବୁକୁ ମନୋହର ଭାବରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପାଦମୂଲେ ଶୁଚିସ୍ସ୍ଵପେତ୍ ଗୃହସ୍ଥୋ ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ତଦନ୍ଯେ ଽପି ତୁ କେଵଲାଃ

ତାପରେ, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ଭାର୍ୟା ସହିତ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପାଦମୂଳରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଏକା ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତ୍ଯୂଷସମଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ମାତ୍ରାମାଦ୍ଯାମୁଦୀରଯେତ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମନସାଂ ଦେଵଂ ସାଂବଂ ସଗଣମଵ୍ଯଯମ୍

ପ୍ରଭାତ ସମୟ ଆସିଲା ବୋଲି ଜାଣି, ଦିନର ପ୍ରଥମ ମାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ମନରେ ଅବିନାଶୀ ଦେବତା, ଉମା ଓ ସାଥିମାନେ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଶକାଲୋଚିତଂ କୃତ୍ଵା ଶୌଚାଦ୍ଯମପି ଶକ୍ତିତଃ ଶଂଖାଦିନିନଦୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ବୋଧଯେତ୍

ଏହି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଶୌଚ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦିବ୍ୟ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତତ୍ସମଯୋନ୍ନିଦ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପୈରତିସୁଗଂଧିଭିଃ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଶିଵଯୋଃ ପୂଜାଂ ପ୍ରାରଭେତ ପୁରୋଦିତମ୍

ଏହି ସମୟରେ ଅତି ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶିଵାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତମାର୍ଗେଣ ନୈମିତ୍ତିକଵିଧିକ୍ରମମ୍

ଏହିପରେ ମୁଁ ଶିବାଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିମିତ୍ତିକ କ୍ରମବଦ୍ଧ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଚ ମାସେଷୁ ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯୋରପି ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଥା ପର୍ଵାଣି ଚ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ରତି ମାସରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଏବଂ ପର୍ବ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମାନୁସାରେ, ଏହି ବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ଗ୍ରହଣେଷୁ ଵିଶେଷତଃ କର୍ତଵ୍ଯା ମହତୀ ପୂଜା ହ୍ଯଧିକା ଵାପି ଶକ୍ତିତଃ

ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରମରେ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବଡ଼ ପୂଜା କିମ୍ବା ଅଧିକ ବଡ଼ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମାସିମାସି ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚଂ ପ୍ରସାଧ୍ଯ ତୁ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଶିଵଂ ତେନ ପିବେଚ୍ଛେଷମୁପୋଷିତଃ

ପ୍ରତି ମାସରେ ଯଥାଯଥିକ ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ତୟାରି କରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଉପବାସ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ପିଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଦୋଷାଣାମତୀଵ ମହତାମପି ନିଷ୍କୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚସ୍ଯ ପାନାନ୍ନାନ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ପାନ କ୍ରୁତ୍ୟରୁ ଅଧିକ କୌଣସି ପାପ ମୁକ୍ତି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ପୌଷେ ପୁଷ୍ଯନକ୍ଷତ୍ରେ କୁର୍ଯାନ୍ନୀରାଜନଂ ଵିଭୋଃ ମାଘେ ମଘାଖ୍ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତକଂବଲମ୍

ପୌଷ ମାସରେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୀପ ଦେଖାଇବା କରିବା ଉଚିତ; ମାଘ ମାସରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଘୀ ଦ୍ୱାରା ଭିଜା ପାଉଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚୋତ୍ତରାନ୍ତେ ଵୈ ପ୍ରାରଭେତ ମହୋତ୍ସଵମ୍ ଚୈତ୍ରେ ଚିତ୍ରାପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଦୋଲାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି

ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଉତ୍ତରାୟଣ ଶେଷରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଚିତ୍ରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଡୋଲ ଉତ୍ସବ ଯଥାବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶାଖାଯାଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ପମହାଲଯମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମୂଲାଖ୍ଯନକ୍ଷତ୍ରେ ଶୀତକୁମ୍ଭଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍

ବୈଶାଖ ମାସରେ, ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଫୁଲର ଏକ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଠଣ୍ଡା ପାଣିର ଘଡ଼ା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଷାଢେ ଚୋତ୍ତରାଷାଢେ ପଵିତ୍ରାରୋପଣଂ ତଥା ଶ୍ରାଵଣେ ପ୍ରାକୃତାନ୍ଯାପି ମଣ୍ଡଲାନି ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍

ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଦିନରେ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, ପ୍ରାକୃତ ମଣ୍ଡଳ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଖ୍ଯେ ତୁ ନକ୍ଷତ୍ରେ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ତତଃ ପରମ୍ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଚ ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ପୂର୍ଵାଷାଢାଶ୍ରଯେ ଦିନେ

ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଏବଂ ଭାଦ୍ରପଦ ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ଦିନରେ ଜଳ ଛିଟା ଓ ଜଳ ଖେଳ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଶ୍ଵଯୁଜ୍ଯାଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଯସଂ ଚ ନଵୋଦନମ୍ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ତେନୈଵ କୁର୍ଯାଚ୍ଛତଭିଷଗ୍ଦିନେ

ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ପାୟସ ଓ ନୂତନ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶତଭିଷା ଦିନରେ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

କାର୍ତିକ୍ଯାଂ କୃତିକାଯୋଗେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦୀପସହସ୍ରକମ୍ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ତଥାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛିଵମ୍

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତିକା ଯୋଗ ଦିନରେ ହଜାରଟି ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ଆର୍ଦ୍ରା ଦିନରେ ଘୃତରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ଅଶକ୍ତସ୍ତେଷୁ କାଲେଷୁ କୁର୍ଯାଦୁତ୍ସଵମେଵ ଵା ଆସ୍ଥାନଂ ଵା ମହାପୂଜାମଧିକଂ ଵା ସମର୍ଚନମ୍

ଏହି ସମୟରେ କିଛି କରିପାରିବା ନହେଲେ, ଉତ୍ସବ କରିବା, ଆସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା, ବଡ଼ ପୂଜା କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅର୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଵୃତ୍ତେ ଽପି ଚ କଲ୍ଯାଣେ ପ୍ରଶସ୍ତେଷ୍ଵପି କର୍ମସୁ ଦୌର୍ମନସ୍ଯେ ଦୁରାଚାରେ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନେ ଦୁଷ୍ଟଦର୍ଶନେ

ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାବେଳେ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଯଦି ଦୁଃଖ, ଅଚ୍ଚାର, ଖରାପ ସ୍ଵପ୍ନ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ,

ଉତ୍ପାତେ ଵାଶୁଭେନ୍ଯସ୍ମିନ୍ରୋଗେ ଵା ପ୍ରବଲେ ଽଥ ଵା ସ୍ନାନପୂଜାଜପଧ୍ଯାନହୋମଦାନାଦିକାଃ କ୍ରିଯଃ

କିମ୍ବା ଅପଶକୁନ, ଅଶୁଭ ଘଟଣା କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ହେଲେ, ସ୍ନାନ, ପୂଜା, ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ହୋମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିର୍ମିତାନୁଗୁଣାଃ କାର୍ଯାଃ ପୁରଶ୍ଚରଣପୂର୍ଵିକାଃ ଶିଵାନଲେ ଚ ଵିହତେ ପୁନସ୍ସନ୍ଧାନମାଚରେତ୍

ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିବ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା ବିଘ୍ନ ହେଲେ, ପୁନଃ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯ ଏଵଂ ଶର୍ଵଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯତଃ ତସ୍ଯୈକଜନ୍ମନା ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ମହେଶ୍ଵରଃ

ଯିଏ ଏଭଳି ଶର୍ବଙ୍କ ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ ରହେ, ତାଙ୍କୁ ମହାଦେବ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଏତଦ୍ଯଥୋତ୍ତରଂ କୁର୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକେଷୁ ଯଃ ଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ରୀକଂଠନାଥସ୍ଯ ସ୍ଥାନମାଦ୍ଯଂ ସ ଗଚ୍ଛତି

ଯିଏ ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିତ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ ଅବସରରେ କରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଭୋଗାନ୍କଲ୍ପକୋଟିଶତନ୍ନରଃ କାଲାଂତରେଚ୍ଯୁତସ୍ତସ୍ମାଦୌମଂ କୌମାରମେଵ ଚ

ସେଠାରେ ଅନେକ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସମୟ ଆସିଲେ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଉମା କିମ୍ବା କୌମାର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।