ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନ କ୍ଲିନ୍ନଂ ନାତିକଠିନଂ ନ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଂ ନ ଶୋଷିତମ୍ ଉପର୍ଯଧଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ପତିତଂ ଯଦି

ଏହା ଭିଜା ନୁହେଁ, ଅତି କଠିନ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ ନୁହେଁ, ଶୁଷ୍କ ନୁହେଁ। ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶକୁ ଛାଡି, ପଡିଥିବା ଭାଗକୁ ନେବା ଉଚିତ।

ପିଂଡୀକୃତ୍ଯ ଶିଵାଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ତତ୍କ୍ଷିପେନ୍ମୂଲମଂତ୍ରତଃ ଅପକ୍ଵମତିପାକ୍ଵଂ ଚ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭସିତଂ ସିତମ୍

ଏହାକୁ ଗୋଲାକାର କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବାଗ୍ନିରେ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଅପକ୍ୱ କିମ୍ବା ଅତିପକ୍ୱ ଭାଗକୁ ଛାଡି, ଧଳା ଭସ୍ମକୁ ନେବା ଉଚିତ।

ଆଦାଯ ଵା ସମାଲୋଡ୍ଯ ଭସ୍ମାଧାରେ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ତୈଜସଂ ଦାରଵଂ ଵାପି ମୃନ୍ମଯଂ ଶୈଲମେଵ ଚ

ଏହାକୁ ନେଇ, ଭଲଭାବେ ମିଶାଇ, ଭସ୍ମଧାରକରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଏହା ଧାତୁ, କାଠ, ମାଟି କିମ୍ବା ପାଥରର ହୋଇପାରେ।

ଅନ୍ଯଦ୍ଵା ଶୋଭନଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଭସ୍ମାଧାରଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ସମେ ଦେଶେ ଶୁଭେ ଶୁଦ୍ଧେ ଧନଵଦ୍ଭସ୍ମ ନିକ୍ଷିପେତ୍

ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମଧାରକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚିତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଭସ୍ମକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ନ ଚାଯୁକ୍ତକରେ ଦଦ୍ଯାନ୍ନୈଵାଶୁଚିତଲେ କ୍ଷିପେତ୍ ନ ସଂସ୍ପୃଶେଚ୍ଚ ନୀଚାଂଗୈର୍ନୋପେକ୍ଷେତ ନ ଲଂଘଯେତ୍

ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନୀଚ ଅଂଗରେ ଛୁଇଁବା, ଅବହେଳା କରିବା, କିମ୍ବା ଉପରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ତସ୍ମାଦ୍ଭସିତମାଦାଯ ଵିନିଯୁଂଜୀତ ମନ୍ତ୍ରତଃ କାଲେଷୂକ୍ତେଷୁ ନାନ୍ଯତ୍ର ନାଯୋଗ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାପଯେତ୍

ଏହିପରି ଭସ୍ମକୁ ନେଇ, ଉଚିତ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମସଂଗ୍ରହଣଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵେ ଽନୁଦ୍ଵାସିତେ ସତି ଉଦ୍ଵାସନେ କୃତେ ଯସ୍ମାଚ୍ଚଣ୍ଡଭସ୍ମ ପ୍ରଜାପତେ

ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଇନଥିଲେ ଭସ୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ବିଦାୟ ହେଲାପରେ, କ୍ରୁର ଭସ୍ମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯେ କୃତେ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତମାର୍ଗତଃ ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତପ୍ରକାରାଦ୍ଵା ବଲିକର୍ମ ସମାଚରେତ୍

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କିମ୍ବା ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ବଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଵିଦ୍ଯାସନଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ତୁ ମଣ୍ଦଲେ ଵିଦ୍ଯାକୋଶଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଜେତ୍ପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ତାପରେ, ଭଲଭାବେ ଲିପିତ ମଣ୍ଡଳରେ ଜ୍ଞାନ ଆସନ ରଖି, ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାର ସ୍ଥାପନ କରି, ଫୁଲ ଆଦି ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଗୁରୋରପି ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍ ତତ୍ରାସନଵରଂ କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈ ଗୁରୁମର୍ଚଯେତ୍

ମନ୍ତ୍ରର ଚିତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ଗୁରୁଙ୍କର ଚିତ୍ର ରଖି, ସେଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ ଯୋଜନା କରି, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋନୁପୂଜଯେତ୍ପୂଜ୍ଯାନ୍ ଭୋଜଯେଚ୍ଚ ବୁଭୁକ୍ଷିତାନ୍ ତତସ୍ସ୍ଵଯଂ ଚ ଭୁଂଜୀତ ଶୁଦ୍ଧମନ୍ନଂ ଯଥାସୁଖମ୍

ତାପରେ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଓ ଭୋକା ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, ନିଜେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ନିଵେଦିତଂ ଚ ଵା ଦେଵେ ତଚ୍ଛେଷଂ ଚାତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ନ ଲୋଭେନ ନ ଚଣ୍ଡାଯ ସମର୍ପିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି, ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଲୋଭରେ ନୁହେଁ, ଓ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାଦି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ତତ୍ରାପ୍ଯେଷ ସମୋ ଵିଧିଃ ନ ତୁ ତତ୍ର ଶିଵୋସ୍ମୀତି ବୁଦ୍ଧିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ଚନ୍ଦନ, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ସମୟରେ 'ମୁଁ ଶିବ' ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦଯେ ମୂଲମୁଚ୍ଚରେତ୍ କାଲଶେଷଂ ନଯେଦ୍ଯୋଗ୍ଯୈଃ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରକଥାଦିଭିଃ

ଖାଇ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଶିବଶାସ୍ତ୍ର କଥା ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟତୀତ କରିବା ଉଚିତ।

ରାତ୍ରୌ ଵ୍ଯତୀତେ ପୂର୍ଵାଂଶେ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ମନୋହରାମ୍ ଶିଵଯୋଃ ଶଯନଂ ତ୍ଵେକଂ କଲ୍ପଯେଦତିଶୋଭନମ୍

ରାତିର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମନୋହର ପୂଜା କରି, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶୟନସ୍ଥଳ ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ।

ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଂବରାଲେପପୁଷ୍ପମାଲାଦିକଂ ତଥା ମନସା କର୍ମଣା ଵାପି କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ମନୋହରମ୍

ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ, ଲେପ, ଫୁଲମାଳା ଓ ଏହିପରି ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ, ମନରେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସବୁକୁ ମନୋହର ଭାବରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପାଦମୂଲେ ଶୁଚିସ୍ସ୍ଵପେତ୍ ଗୃହସ୍ଥୋ ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ତଦନ୍ଯେ ଽପି ତୁ କେଵଲାଃ

ତାପରେ, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ଭାର୍ୟା ସହିତ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପାଦମୂଳରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଏକା ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତ୍ଯୂଷସମଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ମାତ୍ରାମାଦ୍ଯାମୁଦୀରଯେତ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମନସାଂ ଦେଵଂ ସାଂବଂ ସଗଣମଵ୍ଯଯମ୍

ପ୍ରଭାତ ସମୟ ଆସିଲା ବୋଲି ଜାଣି, ଦିନର ପ୍ରଥମ ମାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ମନରେ ଅବିନାଶୀ ଦେବତା, ଉମା ଓ ସାଥିମାନେ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଶକାଲୋଚିତଂ କୃତ୍ଵା ଶୌଚାଦ୍ଯମପି ଶକ୍ତିତଃ ଶଂଖାଦିନିନଦୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ବୋଧଯେତ୍

ଏହି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଶୌଚ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦିବ୍ୟ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତତ୍ସମଯୋନ୍ନିଦ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପୈରତିସୁଗଂଧିଭିଃ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଶିଵଯୋଃ ପୂଜାଂ ପ୍ରାରଭେତ ପୁରୋଦିତମ୍

ଏହି ସମୟରେ ଅତି ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶିଵାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତମାର୍ଗେଣ ନୈମିତ୍ତିକଵିଧିକ୍ରମମ୍

ଏହିପରେ ମୁଁ ଶିବାଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିମିତ୍ତିକ କ୍ରମବଦ୍ଧ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଚ ମାସେଷୁ ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯୋରପି ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଥା ପର୍ଵାଣି ଚ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ରତି ମାସରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଏବଂ ପର୍ବ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମାନୁସାରେ, ଏହି ବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ଗ୍ରହଣେଷୁ ଵିଶେଷତଃ କର୍ତଵ୍ଯା ମହତୀ ପୂଜା ହ୍ଯଧିକା ଵାପି ଶକ୍ତିତଃ

ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରମରେ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବଡ଼ ପୂଜା କିମ୍ବା ଅଧିକ ବଡ଼ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମାସିମାସି ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚଂ ପ୍ରସାଧ୍ଯ ତୁ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଶିଵଂ ତେନ ପିବେଚ୍ଛେଷମୁପୋଷିତଃ

ପ୍ରତି ମାସରେ ଯଥାଯଥିକ ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ତୟାରି କରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଉପବାସ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ପିଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଦୋଷାଣାମତୀଵ ମହତାମପି ନିଷ୍କୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚସ୍ଯ ପାନାନ୍ନାନ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ପାନ କ୍ରୁତ୍ୟରୁ ଅଧିକ କୌଣସି ପାପ ମୁକ୍ତି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ପୌଷେ ପୁଷ୍ଯନକ୍ଷତ୍ରେ କୁର୍ଯାନ୍ନୀରାଜନଂ ଵିଭୋଃ ମାଘେ ମଘାଖ୍ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତକଂବଲମ୍

ପୌଷ ମାସରେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୀପ ଦେଖାଇବା କରିବା ଉଚିତ; ମାଘ ମାସରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଘୀ ଦ୍ୱାରା ଭିଜା ପାଉଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚୋତ୍ତରାନ୍ତେ ଵୈ ପ୍ରାରଭେତ ମହୋତ୍ସଵମ୍ ଚୈତ୍ରେ ଚିତ୍ରାପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଦୋଲାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି

ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଉତ୍ତରାୟଣ ଶେଷରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଚିତ୍ରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଡୋଲ ଉତ୍ସବ ଯଥାବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶାଖାଯାଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ପମହାଲଯମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମୂଲାଖ୍ଯନକ୍ଷତ୍ରେ ଶୀତକୁମ୍ଭଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍

ବୈଶାଖ ମାସରେ, ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଫୁଲର ଏକ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଠଣ୍ଡା ପାଣିର ଘଡ଼ା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଷାଢେ ଚୋତ୍ତରାଷାଢେ ପଵିତ୍ରାରୋପଣଂ ତଥା ଶ୍ରାଵଣେ ପ୍ରାକୃତାନ୍ଯାପି ମଣ୍ଡଲାନି ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍

ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଦିନରେ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, ପ୍ରାକୃତ ମଣ୍ଡଳ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ୍।