ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵବିଜାନନ୍ତରଂ ଵାଚ୍ଯା ସ୍ଵାହାଂତଞ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଜିହ୍ଵାମଂତ୍ରୈସ୍ତୁ ତୈର୍ହୁତ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଜିହ୍ଵାସ୍ତ୍ଵେକୈକଶ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ପରେ, କ୍ରମରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜିହ୍ୱାମନ୍ତ୍ରରେ ଘୃତ ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିହ୍ୱାକୁ କ୍ରମରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ଦରକାର।

ରଂ ଵହ୍ନଯେତି ସ୍ଵାହେତି ମଧ୍ଯେ ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯମ୍ ସର୍ପିଷା ଵା ସମିଦ୍ଭିର୍ଵା ପରିଷେଚନମାଚରେତ୍

'ରଁ', 'ଅଗ୍ନିକୁ', 'ସ୍ୱାହା' ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ଘୃତ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କାଠରେ ପରିସେଚନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ କୃତେ ଶିଵାଗ୍ନିଃ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ମରେତ୍ତତ୍ର ଶିଵାସନମ୍ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଯଜେଦ୍ଦେଵମର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରଂ ଶିଵମ୍ ଦୀପାନ୍ତଂ ପରିଷିଚ୍ଯାଥ ସମିଦ୍ଧୋମଂ ସମାଚରେତ୍

ଏଭଳି କରିଲେ, ଶିବାଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ଶିବାସନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିସେଚନ କରି, ଭଲ ଭାବରେ ଜଳିଥିବା ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ତାଃ ପାଲାଶ୍ଯଃ ପରା ଵାପି ଯାଜ୍ଞିଯା ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲାଃ ଅଵକ୍ରା ନ ସ୍ଵଯଂ ଶୁଷ୍କାସ୍ସତ୍ଵଚୋ ନିର୍ଵ୍ରଣାଃ ସମାଃ

ଯେହିଁ ପାଳାଶ ଗଛର କଠି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ ଗଛର କଠି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯିବା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ୍। ସେଗୁଡିକ ସିଧା, ସ୍ୱତଃ ଶୁଷ୍କ ନୁହେଁ, ଚାମଡ଼ି ସଠିକ୍ ଅଛି, କୌଣସି ଦାଗ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମାନ ଆକାରର ହେବା ଦରକାର।

ଦଶାଂଗୁଲା ଵା ଵିହିତାଃ କନିଷ୍ଠାଂଗୁଲିସଂମିତାଃ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରା ଵାଲାଭେ ହୋତଵ୍ଯାଃ ସକଲା ଅପି

ଅନ୍ୟଥା, ସେଗୁଡିକ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ୍, କନିଷ୍ଠା ଅଙ୍ଗୁଳ ଦ୍ୱାରା ମାପିବା, କିମ୍ବା ହାତର ପ୍ରମାଣର ହେବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ କଠି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଦୂର୍ଵାପତ୍ରସମାକାରାଂ ଚତୁରଂଗୁଲମାଯତାମ୍ ଦଦ୍ଯାଦାଜ୍ଯାହୁତିଂ ପଶ୍ଚାଦନ୍ନମକ୍ଷପ୍ରମାଣତଃ

ପରେ, ଦୁର୍ବା ଶାଖା ଆକାରର ଏବଂ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଘିଅ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ତାପରେ ଏକ ଧାନ ଦାଣ୍ଡା ପ୍ରମାଣର ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଲାଜାଂସ୍ତଥା ସର୍ଷପାଂଶ୍ଚ ଯଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତିଲାଂସ୍ତଥା ସର୍ପିଷାକ୍ତାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଲେହ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଣି ସମ୍ଭଵେ

ଏହିପରି, ଲାଜ, ସରସପ, ଯବ, ତିଳ ଏବଂ ଘିଅ ମିଶାଯାଇଥିବା ଖାଇବା, ଚାଟିବା, ଚୁଷିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଦି ମିଳିଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଦଶୈଵାହୁତଯସ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ଵା ତ୍ରିତଯଂ ଚ ଵା ହୋତଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିତୋ ଦଦ୍ଯାଦେକମେଵାଥ ଵାହୁତିମ୍

ସେଠାରେ ଦଶଟି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି, କିମ୍ବା ତିନିଟି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ; କିମ୍ବା ଏକଟି ଅର୍ପଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ।

ଶ୍ରୁଵେଣାଜ୍ଯଂ ସମିତ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ରୁଚାଶେଷାତ୍କରେଣ ଵା ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯେନ ହୋତଵ୍ଯଂ ତୀର୍ଥେନାର୍ଷେଣ ଵା ତଥା

ଘିଅକୁ ଶ୍ରୁଚ୍ (ଖାନ୍ଡି) ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ଶ୍ରୁଚ୍ ନ ଥିଲେ ହାତରେ; ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର କିମ୍ବା ନିୟମିତ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ରଵ୍ଯେଣୈକେନ ଵା ଽଲାଭେ ଜୁହୁଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ପୁନଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାଯ ଜୁହୁଯାନ୍ମଂତ୍ରଯିତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯମ୍

ଏକମାତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନିଟି ଅର୍ପଣ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଦରକାର।

ତତୋ ହୋମଵିଶିଷ୍ଟେନ ଘୃତେନାପୂର୍ଯ ଵୈ ସ୍ରୁଚମ୍ ନିଧାଯ ପୁଷ୍ପଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶ୍ରୁଵେଣାଧୋମୁଖେନ ତାମ୍

ତାପରେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୁଚ୍ ପୂରଣ କରି, ତାର ଆଗରେ ଫୁଲ ରଖି, ଶ୍ରୁଚ୍ ତଳକୁ କରି ଧରିବା ଉଚିତ୍।

ସଦର୍ଭେନ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ମୂଲେନାଂଜଲିନୋତ୍ଥିତଃ ଵୌଷଡଂତେନ ଜୁହୁଯାଦ୍ଧାରାଂ ତୁ ଯଵସଂମିତାମ୍

ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ମୂଳ ଉଠାଇ ହାତ ଜୋଡି ଧରି, 'ଵୌଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯବ ଦାଣ୍ଡା ପ୍ରମାଣର ଧାରାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଇତ୍ଥଂ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ କୃତ୍ଵା ପରିଷିଂଚେଚ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ତତ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଗୋପଯେତ୍ତୁ ହୁତାଶନମ୍

ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରି, ପୂର୍ବର ଭଳି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍; ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦରକାର।

ତମପ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଵା ନାଭୌ ଯଜେତ୍ସଂଧାଯ ନିତ୍ଯଶଃ ଅଥଵା ଵହ୍ନିମାନୀଯ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵର୍ତ୍ମନା

ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦାୟ କରି, ନାଭିରେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍; କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

ଵାଗୀଶୀଗର୍ଭସଂଭୂତଂ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜେତ୍ ଅନ୍ଵାଧାନଂ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ପରିଧୀନ୍ ପରିଧାଯ ଚ

ବାଣୀ ଓ ମନର ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୁନର୍ବାର ଇଂଧନ ରଖି ଏବଂ ପରିଧି ଦଣ୍ଡା ଲଗାଇ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପାତ୍ରାଣି ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵରୂପେଣ ନିକ୍ଷିପ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵଂ ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯତାନି ତଦଂଭସା

ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଦୁଇ ଦୁଇ କରି ରଖି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସେଗୁଡିକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଣୀତାପାତ୍ରମୈଶାନ୍ଯାଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯା ପୂରିତଂ ଜଲୈଃ ଆଜ୍ଯସଂସ୍କାରପର୍ଯଂତଂ କୃତ୍ଵା ସଂଶୋଧ୍ଯ ସ୍ରକ୍ସ୍ରୁଵୌ

ପ୍ରଣୀତ ପାତ୍ରକୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ରଖି, ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ଘିଅ ଶୁଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ପରେ ମାଳା ଓ ଶ୍ରୁଚ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗର୍ଭାଧାନଂ ପୁଂସଵନଂ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥଗ୍ଘୁତ୍ଵା ଜାତମଗ୍ନିଂ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍

ଗର୍ଭାଧାନ, ପୁଂସବନ, ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ କ୍ରିୟା କରି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ କରି, ନୂତନ ଜଳାଉଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର।

ତ୍ରିପାଦଂ ସପ୍ତହସ୍ତଂ ଚ ଚତୁଃଶୃଂଗଂ ଦ୍ଵିଶୀର୍ଷକମ୍ ମଧୁପିଂଗଂ ତ୍ରିନଯନଂ ସକପର୍ଦେନ୍ଦୁଶେଖରମ୍

ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଟି ପାଦ, ସାତଟି ହାତ, ଚାରିଟି ଶୃଙ୍ଗ, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ, ମଧୁ ରଙ୍ଗ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଜଟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ରକ୍ତଂ ରକ୍ତାମ୍ବରାଲେପଂ ମାଲ୍ଯଭୂଷନଭୂଷିତମ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସୋପଵୀତଂ ତ୍ରିମେଖଲମ୍

ଏହି ଅଗ୍ନି ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ ପୋଶାକ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଉପବୀତ ଓ ତିନିଟି ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।

ଶକ୍ତିମନ୍ତଂ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵୌ ଚ ଦଧାନଂ ଦକ୍ଷିଣେ କରେ ତୋମରଂ ତାଲଵୃଂତଂ ଚ ଘୃତପାତ୍ରଂ ତଥେତରୈଃ

ଏହି ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ଶ୍ରୁଚ୍ ଓ ଶ୍ରୁବୁ, ତମର, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା, ଘିଅ ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଧରିଥିବା।

ଜାତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵୈଵମାକାରଂ ଜାତକର୍ମ ସମାଚରେତ୍ ନାଲାପନଯନଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ସୂତକମ୍

ଏହିପରି ଆକାରରେ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜନ୍ମର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରି ଏବଂ ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନାମକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶିଵାଗ୍ନିରୁଚିନାମାସ୍ଯ କୃତ୍ଵାହୁତିପୁରସ୍ସରମ୍ ପିତ୍ରୋର୍ଵିସର୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ଚୌଲୋପନଯନାଦିକମ୍

ଶିବାଗ୍ନିର ଆଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତିମୟ କରି, ପ୍ରଥମେ ହୋମ କରି, ପିତୃପୂଜା ଏବଂ ଚୂଡାକର୍ମ, ଉପନୟନ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅପ୍ତୋର୍ଯାମାଵସାନାନ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍କାରମସ୍ଯ ତୁ ଆଜ୍ଯଧାରାଦିହୋମଂ ଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତଂ ତତଃ

ଅପ୍ତୋର୍ୟାମ ଯଜ୍ଞର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସ୍କାର କରି, ଘୀ ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଏବଂ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ରମିତ୍ଯନେନ ବୀଜେନ ପରିଷିଂଚେତ୍ତତଃ ପରମ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵେଶାନାଂ ଲୋକେଶାନାଂ ତଥୈଵ ଚ

'ରମ୍' ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରେ ଶିଚିତ କରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଲୋକେଶ ଏବଂ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।

ତଦସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଚ ପରିତଃ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଧୂପଦୀପାଦିସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵହ୍ନିମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୃତ୍ଯଵିତ୍

ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ରଖି, ଯଥାକ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଧୂପ, ଦୀପ ଆଦିର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, କୌଶଳୀ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇବା ଉଚିତ।

ସାଧଯିତ୍ଵାଜ୍ଯପୂର୍ଵାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ପୁନରେଵ ଚ କଲ୍ପଯିତ୍ଵାସନଂ ଵହ୍ନୌ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଯଥାପୁରା

ଘୀ ପ୍ରଧାନ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୁନି ଆସନ ବିନ୍ୟାସ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ତତଃ ପୂର୍ଣାଂତମାଚରେତ୍ ଅଥ ଵା ସ୍ଵାଶ୍ରମୋକ୍ତଂ ତୁ ଵହ୍ନିକର୍ମ ଶିଵାର୍ପଣମ୍

ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ। ଅଥବା ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଶିଵାଶ୍ରମୀ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ତତ୍ରାପରୋ ଵିଧିଃ ଶିଵାଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମସଂଗ୍ରାହ୍ଯମଗ୍ନିହୋତ୍ରୋଦ୍ଭଵଂ ତୁ ଵା

ଶିବାଶ୍ରମର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଧି ନାହିଁ। ଶିବାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭସ୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।