ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵହ୍ନିବୀଜଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତ୍ଵାଦଧୀତାଗ୍ନିମାସନେ ଯୋନିମାର୍ଗେଣ ଵା ତଦ୍ଵଦାତ୍ମନଃ ସଂମୁଖେନ ଵା

ଅଗ୍ନିର ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଆସନରେ ରଖିବା ଦରକାର; ଯୋନି ମାର୍ଗରେ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଖରେ ମୁହଁ ଦେଇ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ନିଯୋଗଃ ପ୍ରଦେଶ ସର୍ଵଂ କୁଂଡଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ସ୍ଵନାଭ୍ଯଂତଃସ୍ଥିତଂ ଵହ୍ନିଂ ତଦ୍ରଂଧ୍ରାଦ୍ଵିସ୍ଫୁଲିଂଗଵଦ୍

ନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ନାଭିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନୁଭବ କରି, ତାହାର ରନ୍ଧ୍ରରୁ ଚିଙ୍ଗା ଭଳି ବାହାରିବା ପରି ରଖିବା ଉଚିତ।

ନିର୍ଗମ୍ଯ ପାଵକେ ବହ୍ଯେ ଲୀନଂ ବିଂବାକୃତି ସ୍ମରେତ୍ ଆଜ୍ଯସଂସ୍କାରପର୍ଯଂତମନ୍ଵାଧାନପୁରସ୍ସରମ୍

ଅଗ୍ନି ବାହାରିଲା ପରେ, ବାହ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ବିମ୍ବ ଆକୃତିରେ ଏକତ୍ର ଅନୁଭବ କରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଘୃତ ଶୁଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଯାଏ, ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅନୁସାରେ।

ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତକ୍ରମାତ୍କୁର୍ଯାନ୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ଶିଵମୂର୍ତିଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତତୋ ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ଵତଃ

ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ନିୟମ କରିବା ଉଚିତ, ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର।

ନ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ଘୃତେ ମୁଦ୍ରାଂ ଦର୍ଶଯେଦ୍ଧେନୁସଂଜ୍ଞିତାମ୍ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵୌ ତୈଜସୌ ଗ୍ରାହ୍ଯୌ ନ କାଂସ୍ଯାଯସସୈସକୌ

ମନ୍ତ୍ରକୁ ଘୃତରେ ନ୍ୟାସ କରି, 'ଗୋ' ନାମକ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ; ତାପରେ ସୁରୁକ୍ ଓ ସ୍ରୁଭ ନେବା ଦରକାର, ଏହି ଦୁଇଟି ସୁନାରେ ତିଆରି ହେବା ଦରକାର, କାଂସା, ଲୋହା କିମ୍ବା ପଥରରେ ନୁହେଁ।

ଯଜ୍ଞଦାରୁମଯୌ ଵାପି ସ୍ମାର୍ତୌ ଵା ଶିଲ୍ପସମ୍ମତୌ ପର୍ଣେ ଵା ବ୍ରହ୍ମଵୃକ୍ଷାଦେରଚ୍ଛିଦ୍ରେ ମଧ୍ଯ ଉତ୍ଥିତେ

ଏହି ଉପକରଣଗୁଡିକ ଯଜ୍ଞ କାଠରେ ତିଆରି ହେଉ, କିମ୍ବା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଶିଳ୍ପ ମତରେ ମନ୍ତ୍ରିତ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠିଥିବା ପତ୍ରରେ ତିଆରି ହେଉ।

ସଂସୃଜ୍ଯ ଦର୍ଭୈସ୍ତୌ ଵହ୍ନୌ ସଂତାପ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପୁନଃ ପାରାର୍ଷର୍ଚ୍ଯସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତକ୍ରମେଣ ଶିଵପୂର୍ଵକୈଃ

ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଯୋଡି, ଅଗ୍ନିରେ ତାପି ଆଉଥରେ ପାଣି ଛିଟିବା ଉଚିତ; ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଶିବ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି କ୍ରମରେ କରିବା ଦରକାର।

ଜୁହୁଯାଦଷ୍ଟଭିର୍ବୀଜୈରଗ୍ନିସଂସ୍କାରସିଦ୍ଧଯେ ଭ୍ରୁଂସ୍ତୁଂବ୍ରୁଶ୍ରୁଂ କ୍ରମେଣୈଵ ପୁଂଡ୍ରଂଦ୍ରମିତ୍ଯତଃ ପରମ୍

ଅଗ୍ନି ଶୁଧି ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ବୀଜମନ୍ତ୍ରରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ଉଚିତ; 'ଭ୍ରୁଁ', 'ସ୍ତୁଁ', 'ବ୍ରୁଶ୍ରୁଁ', 'ପୁଁଡ୍ରଁ', 'ଦ୍ରମ୍' ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମରେ।

ବୀଜାନି ସପ୍ତ ସପ୍ତାନାଂ ଜିହ୍ଵାନାମନୁପୂର୍ଵଶଃ ତ୍ରିଶିଖା ମଧ୍ଯମା ଜିହ୍ଵା ବହୁରୂପସମାହ୍ଵଯା

ସାତଟି ବୀଜମନ୍ତ୍ର ସାତଟି ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ପାଇଁ କ୍ରମରେ ଅଛି; ମଧ୍ୟ ଜିହ୍ୱା 'ତ୍ରିଶିଖା' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହା ଅନେକ ଆକୃତିରେ ପରିଚିତ।

ରକ୍ତାଗ୍ନେଯୀ ନୈରୃତୀ ଚ କୃଷ୍ଣାନ୍ଯା ସୁପ୍ରଭା ମତା ଅତିରିକ୍ତା ମରୁଜ୍ଜିହ୍ଵା ସ୍ଵନାମାନୁଗୁଣପ୍ରଭା

ଜିହ୍ୱାଗୁଡିକ ହେଉଛି: ଲାଲ (ରକ୍ତା), ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା (ଆଗ୍ନେୟୀ), ନୈରୃତୀ, କଳା (କୃଷ୍ଣା), ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ 'ସୁପ୍ରଭା', ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ 'ମରୁତ୍ଜିହ୍ୱା', ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଚମକେ।

ସ୍ଵବିଜାନନ୍ତରଂ ଵାଚ୍ଯା ସ୍ଵାହାଂତଞ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଜିହ୍ଵାମଂତ୍ରୈସ୍ତୁ ତୈର୍ହୁତ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଜିହ୍ଵାସ୍ତ୍ଵେକୈକଶ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ପରେ, କ୍ରମରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜିହ୍ୱାମନ୍ତ୍ରରେ ଘୃତ ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିହ୍ୱାକୁ କ୍ରମରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ଦରକାର।

ରଂ ଵହ୍ନଯେତି ସ୍ଵାହେତି ମଧ୍ଯେ ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯମ୍ ସର୍ପିଷା ଵା ସମିଦ୍ଭିର୍ଵା ପରିଷେଚନମାଚରେତ୍

'ରଁ', 'ଅଗ୍ନିକୁ', 'ସ୍ୱାହା' ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ଘୃତ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କାଠରେ ପରିସେଚନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ କୃତେ ଶିଵାଗ୍ନିଃ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ମରେତ୍ତତ୍ର ଶିଵାସନମ୍ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଯଜେଦ୍ଦେଵମର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରଂ ଶିଵମ୍ ଦୀପାନ୍ତଂ ପରିଷିଚ୍ଯାଥ ସମିଦ୍ଧୋମଂ ସମାଚରେତ୍

ଏଭଳି କରିଲେ, ଶିବାଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ଶିବାସନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିସେଚନ କରି, ଭଲ ଭାବରେ ଜଳିଥିବା ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ତାଃ ପାଲାଶ୍ଯଃ ପରା ଵାପି ଯାଜ୍ଞିଯା ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲାଃ ଅଵକ୍ରା ନ ସ୍ଵଯଂ ଶୁଷ୍କାସ୍ସତ୍ଵଚୋ ନିର୍ଵ୍ରଣାଃ ସମାଃ

ଯେହିଁ ପାଳାଶ ଗଛର କଠି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ ଗଛର କଠି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯିବା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ୍। ସେଗୁଡିକ ସିଧା, ସ୍ୱତଃ ଶୁଷ୍କ ନୁହେଁ, ଚାମଡ଼ି ସଠିକ୍ ଅଛି, କୌଣସି ଦାଗ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମାନ ଆକାରର ହେବା ଦରକାର।

ଦଶାଂଗୁଲା ଵା ଵିହିତାଃ କନିଷ୍ଠାଂଗୁଲିସଂମିତାଃ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରା ଵାଲାଭେ ହୋତଵ୍ଯାଃ ସକଲା ଅପି

ଅନ୍ୟଥା, ସେଗୁଡିକ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ୍, କନିଷ୍ଠା ଅଙ୍ଗୁଳ ଦ୍ୱାରା ମାପିବା, କିମ୍ବା ହାତର ପ୍ରମାଣର ହେବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ କଠି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଦୂର୍ଵାପତ୍ରସମାକାରାଂ ଚତୁରଂଗୁଲମାଯତାମ୍ ଦଦ୍ଯାଦାଜ୍ଯାହୁତିଂ ପଶ୍ଚାଦନ୍ନମକ୍ଷପ୍ରମାଣତଃ

ପରେ, ଦୁର୍ବା ଶାଖା ଆକାରର ଏବଂ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଘିଅ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ତାପରେ ଏକ ଧାନ ଦାଣ୍ଡା ପ୍ରମାଣର ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଲାଜାଂସ୍ତଥା ସର୍ଷପାଂଶ୍ଚ ଯଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତିଲାଂସ୍ତଥା ସର୍ପିଷାକ୍ତାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଲେହ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଣି ସମ୍ଭଵେ

ଏହିପରି, ଲାଜ, ସରସପ, ଯବ, ତିଳ ଏବଂ ଘିଅ ମିଶାଯାଇଥିବା ଖାଇବା, ଚାଟିବା, ଚୁଷିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଦି ମିଳିଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଦଶୈଵାହୁତଯସ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ଵା ତ୍ରିତଯଂ ଚ ଵା ହୋତଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିତୋ ଦଦ୍ଯାଦେକମେଵାଥ ଵାହୁତିମ୍

ସେଠାରେ ଦଶଟି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି, କିମ୍ବା ତିନିଟି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ; କିମ୍ବା ଏକଟି ଅର୍ପଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ।

ଶ୍ରୁଵେଣାଜ୍ଯଂ ସମିତ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ରୁଚାଶେଷାତ୍କରେଣ ଵା ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯେନ ହୋତଵ୍ଯଂ ତୀର୍ଥେନାର୍ଷେଣ ଵା ତଥା

ଘିଅକୁ ଶ୍ରୁଚ୍ (ଖାନ୍ଡି) ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ଶ୍ରୁଚ୍ ନ ଥିଲେ ହାତରେ; ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର କିମ୍ବା ନିୟମିତ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ରଵ୍ଯେଣୈକେନ ଵା ଽଲାଭେ ଜୁହୁଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ପୁନଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାଯ ଜୁହୁଯାନ୍ମଂତ୍ରଯିତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯମ୍

ଏକମାତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନିଟି ଅର୍ପଣ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଦରକାର।

ତତୋ ହୋମଵିଶିଷ୍ଟେନ ଘୃତେନାପୂର୍ଯ ଵୈ ସ୍ରୁଚମ୍ ନିଧାଯ ପୁଷ୍ପଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶ୍ରୁଵେଣାଧୋମୁଖେନ ତାମ୍

ତାପରେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୁଚ୍ ପୂରଣ କରି, ତାର ଆଗରେ ଫୁଲ ରଖି, ଶ୍ରୁଚ୍ ତଳକୁ କରି ଧରିବା ଉଚିତ୍।

ସଦର୍ଭେନ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ମୂଲେନାଂଜଲିନୋତ୍ଥିତଃ ଵୌଷଡଂତେନ ଜୁହୁଯାଦ୍ଧାରାଂ ତୁ ଯଵସଂମିତାମ୍

ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ମୂଳ ଉଠାଇ ହାତ ଜୋଡି ଧରି, 'ଵୌଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯବ ଦାଣ୍ଡା ପ୍ରମାଣର ଧାରାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଇତ୍ଥଂ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ କୃତ୍ଵା ପରିଷିଂଚେଚ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ତତ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଗୋପଯେତ୍ତୁ ହୁତାଶନମ୍

ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରି, ପୂର୍ବର ଭଳି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍; ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦରକାର।

ତମପ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଵା ନାଭୌ ଯଜେତ୍ସଂଧାଯ ନିତ୍ଯଶଃ ଅଥଵା ଵହ୍ନିମାନୀଯ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵର୍ତ୍ମନା

ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦାୟ କରି, ନାଭିରେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍; କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

ଵାଗୀଶୀଗର୍ଭସଂଭୂତଂ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜେତ୍ ଅନ୍ଵାଧାନଂ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ପରିଧୀନ୍ ପରିଧାଯ ଚ

ବାଣୀ ଓ ମନର ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୁନର୍ବାର ଇଂଧନ ରଖି ଏବଂ ପରିଧି ଦଣ୍ଡା ଲଗାଇ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପାତ୍ରାଣି ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵରୂପେଣ ନିକ୍ଷିପ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵଂ ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯତାନି ତଦଂଭସା

ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଦୁଇ ଦୁଇ କରି ରଖି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସେଗୁଡିକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଣୀତାପାତ୍ରମୈଶାନ୍ଯାଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯା ପୂରିତଂ ଜଲୈଃ ଆଜ୍ଯସଂସ୍କାରପର୍ଯଂତଂ କୃତ୍ଵା ସଂଶୋଧ୍ଯ ସ୍ରକ୍ସ୍ରୁଵୌ

ପ୍ରଣୀତ ପାତ୍ରକୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ରଖି, ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ଘିଅ ଶୁଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ପରେ ମାଳା ଓ ଶ୍ରୁଚ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗର୍ଭାଧାନଂ ପୁଂସଵନଂ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥଗ୍ଘୁତ୍ଵା ଜାତମଗ୍ନିଂ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍

ଗର୍ଭାଧାନ, ପୁଂସବନ, ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ କ୍ରିୟା କରି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ କରି, ନୂତନ ଜଳାଉଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର।

ତ୍ରିପାଦଂ ସପ୍ତହସ୍ତଂ ଚ ଚତୁଃଶୃଂଗଂ ଦ୍ଵିଶୀର୍ଷକମ୍ ମଧୁପିଂଗଂ ତ୍ରିନଯନଂ ସକପର୍ଦେନ୍ଦୁଶେଖରମ୍

ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଟି ପାଦ, ସାତଟି ହାତ, ଚାରିଟି ଶୃଙ୍ଗ, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ, ମଧୁ ରଙ୍ଗ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଜଟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।