ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଦାନାଦ୍ଧନକୃତଂ ନଶ୍ଯେନ୍ନା ଽନ୍ଯଥାକଲ୍ପକୋଟିଭିଃ କ୍ଵଚିତ୍ପାପେନ ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧିପୂର୍ଵେଣ ନଶ୍ଯତି

ଧନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ କଳ୍ପ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ । କେବେ କେବେ ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ବୀଜାଂଶଶ୍ଚୈଵ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯଂଶୋ ଭୋଗାଂଶଃ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ ଜ୍ଞାନନାଶ୍ଯୋ ହି ବୀଜାଂଶୋ ଵୃଦ୍ଧିରୁକ୍ତପ୍ରକାରତଃ

ବୀଜ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଭୋଗ ଅଂଶ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର; ବୀଜ ଅଂଶ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ବୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଭୋଜାଂଶୋ ଭୋଗନାଶ୍ଯସ୍ତୁ ନାନ୍ଯଥା ପୁଣ୍ଯକୋଟିଭିଃ ବୀଜପ୍ରରୋହେ ନଷ୍ଟେ ତୁ ଶେଷୋ ଭୋଗାଯ କଲ୍ପତେ

ଭୋଗ ଅଂଶ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି । ବୀଜ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଶେଷ ଭୋଗ ପାଇଁ ରହିଯାଏ ।

ଦେଵାନାଂ ପୂଜଯା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଦାନତଃ ତପୋଧିକ୍ଯାଚ୍ଚ କାଲେନ ଭୋଗଃ ସହ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପାପମକୃତ୍ଵୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂସ୍ସୁଖମିଚ୍ଛତା

ଦେବମାନେଙ୍କର ପୂଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ଅଧିକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭୋଗ ମିଳାନ୍ତି; ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଚାହନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ କରିବା ଛାଡି ବସିବା ଉଚିତ ।

ସଦାଚାରଂ ଶ୍ରାଵଯାଶୁ ଯେନ ଲୋକାଞ୍ଜଯେଦ୍ବୁଧଃ ଧର୍ମାଧର୍ମମଯାନ୍ବ୍ରୂହି ସ୍ଵର୍ଗନାରକଦାଂସ୍ତଥା

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଯେଉଁ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଜିତିପାରିବେ, ସେ ଭଲ ଆଚରଣ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ । ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ସ୍ବର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ଦେଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ବିବରଣ କର ।

ସଦାଚାରଯୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନାମ ନାମତଃ ଵେଦାଚାରଯୁତୋ ଵିପ୍ରୋ ହ୍ଯେତୈରେକୈକଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭଲ ଆଚରଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ରଖିଛନ୍ତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ବିପ୍ର; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱିଜ ।

ଅଲ୍ପାଚାରୋଲ୍ପଵେଦଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ରାଜସେଵକଃ କିଂଚିଦାଚାରଵାନ୍ଵୈଶ୍ଯଃ କୃଷିଵାଣିଜ୍ଯକୃତ୍ତଯା

ଅଳ୍ପ ଆଚରଣ ଓ ଅଳ୍ପ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ରାଜାଙ୍କର ସେବକ; କିଛି ଆଚରଣ ଥିଲେ, ସେ ବୈଶ୍ୟ, ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରେ ।

ଶୂଦ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହି କର୍ଷକଃ ଅସୂଯାଲୁଃ ପରଦ୍ରୋହୀ ଚଂଡାଲଦ୍ଵିଜ ଉଚ୍ଯତେ

ଯିଏ ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେ ତଥାପି ଚାଷୀ ହେଉଛି; ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଉଛି।

ପୃଥିଵୀପାଲକୋ ରାଜା ଇତରେକ୍ଷତ୍ରିଯା ମତାଃ ଧାନ୍ଯାଦିକ୍ରଯଵାନ୍ଵୈଶ୍ଯ ଇତରୋ ଵଣିଗୁଚ୍ଯତେ

ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବୈଶ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ଶୂଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ କର୍ଷକୋ ଵୃଷଲୋ ଜ୍ଞେଯ ଇତରେ ଚୈଵ ଦସ୍ଯଵଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶୂଦ୍ର କୁହାଯାଏ; ଚାଷୀକୁ ବୃଷଳ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦସ୍ୟୁ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ସର୍ଵୋ ହ୍ଯୁଷଃପ୍ରାଚୀମୁଖଶ୍ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଦେଵପୂର୍ଵକାନ୍ ଧର୍ମାନର୍ଥାଂଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଲେଶାନାଯଂ ଚ ଵ୍ଯଯମେଵ ଚ

ପ୍ରଭାତରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜୀବିକାର ଉପାୟ, ତାହାର କଷ୍ଟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଯୁର୍ଦ୍ଵେଷଶ୍ଚ ମରଣଂ ପାପଂ ଭାଗ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଵ୍ଯାଧିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାନଦିକ୍ଫଲମ୍

ଆୟୁ, ଶତ୍ରୁତା, ମୃତ୍ୟୁ, ପାପ, ଭାଗ୍ୟ, ରୋଗ, ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠିବାର ଫଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ନିଶାଂତ୍ଯାଯାମୋଷା ଜ୍ଞେଯା ଯାମାର୍ଧଂ ସଂଧିରୁଚ୍ଯତେ ତତ୍କାଲେ ତୁ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରେ ଵିସୃଜେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ

ରାତିର ଶେଷକୁ ଉଷା କୁହାଯାଏ; ଏକ ଯାମର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମୟରେ ଉଠି, ଦ୍ୱିଜ ଜନ ମଳ ଓ ମୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୃହାଦ୍ଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ବାହ୍ଯତଃ ପ୍ରଵୃତସ୍ତଥା ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ସମାଵିଶ୍ଯ ପ୍ରତିବଂଧେ ଽନ୍ଯଦିଙ୍ମୁଖଃ

ଘରରୁ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ବାହାର ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ବାଧା ଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ସମ୍ଭବ।

ଜଲାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣାଦୀନାଂ ଦେଵାନାଂ ନାଭିମୁଖ୍ଯତଃ ଲିଂଗଂ ପିଧାଯ ଵାମେନ ମୁଖମନ୍ଯେନ ପାଣିନା

ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବାମ ହାତରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଢାକି, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକିବା ଉଚିତ।

ମଲମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଚୋତ୍ଥାଯ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚୈଵ ତନ୍ମଲମ୍ ଉଦ୍ଧୃତେନ ଜଲେନୈଵ ଶୌଚଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜଲାଦ୍ବହିଃ

ମଳ ପ୍ରସ୍ରବଣ କରି ଉଠିବା ପରେ, ସେ ମଳକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉଠା ଜଳରେ ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜଳର ବାହାରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ଦେଵପିତ୍ରାର୍ଷତୀର୍ଥାଵତରଣଂ ଵିନା ସପ୍ତ ଵା ପଞ୍ଚ ଵା ତ୍ରୀନ୍ଵା ଗୁଦଂ ସଂଶୋଧଯେନ୍ମୃଦା

କିମ୍ବା, ଦେବ, ପିତୃ, ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ନାଉଥିବା ସମୟରେ, ଗୁଦକୁ ମାଟିରେ ସାତ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ତିନି ଥର ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗେ କର୍କୋଟମାତ୍ରଂ ତୁ ଗୁଦେ ପ୍ରସୃତିରିଷ୍ଯତେ ତତ ଉତ୍ଥାଯ ପଦ୍ଧସ୍ତଶୌଚଂ ଗଣ୍ଡୂଷମଷ୍ଟକମ୍

ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍କୋଟା ପରି ମାପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ; ଗୁଦ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ହାତ ଧୋଇ ଏବଂ ମୁହଁକୁ ଆଠ ଥର ଗଣ୍ଡୁଷ କରିବା ଉଚିତ।

ଯେନ କେନ ଚ ପତ୍ରେଣ କାଷ୍ଠେନ ଚ ଜଲାଦ୍ବହିଃ କାର୍ଯଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ତର୍ଜନୀଂ ଦଂତଧାଵନମୀରିତମ୍

ଯେକୌଣସି ପାତ୍ର କିମ୍ବା କାଠରେ, ଜଳର ବାହାରେ, ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ; ତର୍ଜନୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଜଲଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ଅଶକ୍ତଃ କଂଠଦଘ୍ନଂ ଵା କଟିଦଘ୍ନମଥାପି ଵା

ଜଳ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିମ୍ବା କଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଜାନୁ ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଦେଵାଦୀଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥଜଲେନ ଚ

ଜଳରେ ଆଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁବି, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ପଞ୍ଚକଚ୍ଛେନ ଧାରଯେତ୍ ଉତ୍ତରୀଯଂ ଚ କିଂ ଚୈଵ ଧାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ମସୁ

ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ପାଞ୍ଚ କଚ୍ଚରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ଉପର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଯାଦିତୀର୍ଥସ୍ନାନେ ତୁ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶୋଧଯେତ୍ ଵାପୀକୂପଗୃହାଦୌ ତୁ ସ୍ନାନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନଯେଦ୍ବୁଧଃ

ନଦୀ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଭଣ୍ଡା, କୂଆ କିମ୍ବା ଘରରେ ସ୍ନାନ ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଶିଲାଦାର୍ଵାଦିକେ ଵାପି ଜଲେ ଵାପି ସ୍ଥଲେପି ଵା ସଂଶୋଧ୍ଯ ପୀଡଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପିତ୍ଃଣାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ପଥର, ଘାସ, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ, ବସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଚିପିବା ଉଚିତ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଜାବାଲକୋକ୍ତମଂତ୍ରେଣ ଭସ୍ମନା ଚ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍ ଅନ୍ଯଥା ଚେଜ୍ଜଲେ ପାତ ଇତସ୍ତନ୍ନରକମୃଚ୍ଛତି

ଜାବାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିନି ରେଖା ଲାଗିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା, ଜଳରେ କଲେ, ସେ ନରକର ଫଳ ପାଏ।

ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ଶିରସି ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପାପଶାଂତଯେ ଯସ୍ଯେତି ମଂତ୍ରଂ ପାଦେ ତୁ ସଂଧିପ୍ରୋକ୍ଷଣମୁଚ୍ଯତେ

ମଣ୍ତ୍ର 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପଠି ଜଳ ଛିଟିଲେ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଯିବ; 'ୟସ୍ୟ' ମଣ୍ତ୍ରଟି ପାଦରେ ପଠି ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ିରେ ଜଳ ଛିଟିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ପାଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃଦି ଚୈଵ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃତ୍ପାଦ ଏଵ ଚ ହୃତ୍ପାଦମୂର୍ଧ୍ନି ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ

ପାଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ହୃଦୟରେ, ମୁଣ୍ଡ, ହୃଦୟ ଓ ପାଦରେ, ହୃଦୟ, ପାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହାକୁ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ଈଷତ୍ସ୍ପର୍ଶେ ଚ ଦୌଃ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯେ ରାଜରାଷ୍ଟ୍ରଭଯେ ଽପି ଚ ଅତ୍ଯାଗତିକାଲେ ଚ ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

ସାମାନ୍ୟ ଛୁଆଁ ଲାଗିଲେ, ରୋଗରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଭୟରେ, ଅତି ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାନୁଵାକେନ ସାଯମଗ୍ନ୍ଯନୁଵାକତଃ ଅପଃ ପୀତ୍ଵା ତଥାମଧ୍ଯେ ପୁନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣମାଚରେତ୍

ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ସାଂଜରେ ଅଗ୍ନି ଅନୁବାକ ଦ୍ୱାରା, ଜଳ ପିଇବା ପରେ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଜଳ ଛିଟିବାକୁ ଉଚିତ।