ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଷଡକ୍ଷରେଣ ଵା ଦେଵଂ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଶିଵଭକ୍ତୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯଲବ୍ଧୋ ଲବ୍ଧ ଏଵ ଚ

ଯଦି କେହି ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଶିବଭକ୍ତ ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ଲାଭ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଅଲାଭିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

ଅଲବ୍ଧାଲ୍ଲବ୍ଧ ଏଵାତ୍ର ଵିଶିଷ୍ଟୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ସ ବ୍ରହ୍ମାଂଗେନ ଵା ତେନ ସହଂସେନ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଯିଏ ଲାଭ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଲାଭିତ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ହଂସ ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ତସ୍ମାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଵା

ସେହିପାଇଁ, ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର, ତିନିଥର କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ମଧ୍ୟ।

ଯେ ଽର୍ଚଯଂତି ମହାଦେଵଂ ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ମହେଶ୍ଵରାଃ ଜ୍ଞାନେନାତ୍ମସହାଯେନ ନାର୍ଚିତୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ।

ସ ଚିରଂ ସଂସରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂସାରେ ଦୁଃଖସାଗରେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ମୂଢୋ ନାର୍ଚଯତେ ଶିଵମ୍

ସେ ଏହି ସଂସାରରେ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଘୂରେ; ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ।

ନିଷ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ତଜ୍ଜନ୍ମ ମୋକ୍ଷାଯ ନ ଭଵେଦ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଯେ ଽର୍ଚଯନ୍ତି ପିନାକିନମ୍

ତାଙ୍କର ସେଇ ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ, କାରଣ ଏହା ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ନିଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—

ତେଷାଂ ହି ସଫଲଂ ଜନ୍ମ କୃତାର୍ଥାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ ଭଵଭକ୍ତିପରା ଯେ ଚ ଭଵପ୍ରଣତଚେତସଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଫଳ; ସେମାନେ ନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମନ ଭବଙ୍କୁ ନମାଇଥାଏ।

ଭଵସଂସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ନ ତେ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନଃ ଭଵନାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଵିଭ୍ରମାଭରଣାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ମନୋହର ଘର, ମୋହର ଭୂଷଣ, ନାରୀମାନେ—

ଧନଂ ଚାତୃପ୍ତିପର୍ଯନ୍ତଂ ଶିଵପୂଜାଵିଧେଃ ଫଲମ୍ ଯେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମହାଭୋଗାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯେ

ଏବଂ ଧନ, ଯାହା ଅତୃପ୍ତିରେ ଶେଷ ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଶିବପୂଜାର ଫଳ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି।

ତେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ସଦାକାଲଂ ହରସ୍ଯ ଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍ ସୌଭାଗ୍ଯଂ କାନ୍ତିମଦ୍ରୂପଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଯାଗାର୍ଦ୍ରଭାଵତା

ସେମାନେ ସଦା ହରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ସୌଭାଗ୍ୟ, ରୂପର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଚରିତ୍ର ଏବଂ ତ୍ୟାଗରେ କମଳା ହୃଦୟ—

ଶୌର୍ଯଂ ଵୈ ଜଗତି ଖ୍ଯାତିଶ୍ଶିଵମର୍ଚଯତୋ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶିଵୈକାହିତମାନସଃ

ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଜଗତରେ ସୌର୍ଯ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ; ତେଣୁ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି, ମନକୁ କେବଳ ଶିବରେ ଲଗାଇ—

ଶିଵପୂଜାଵିଧିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଦୀଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵମାତ୍ମନଃ ତ୍ଵରିତଂ ଜୀଵିତଂ ଯାତି ତ୍ଵରିତଂ ଯାତି ଯୌଵନମ୍

ଯଦି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶା କର, ତେବେ ଶିବପୂଜା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ; ଜୀବନ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଏ, ଯୌବନ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ହରାଯାଏ—

ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ଯାଧିରଭ୍ଯେତି ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯଃ ପିନାକଧୃକ୍ ଯାଵନ୍ନାଯାତି ମରଣଂ ଯାଵନ୍ନାକ୍ରମତେ ଜରା

ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆସିଯାଏ; ତେଣୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆକ୍ରମଣ କରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଯାଵନ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯଵୈକଲ୍ଯଂ ତାଵତ୍ପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ ନ ଶିଵାର୍ଚନତୁଲ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ଧର୍ମୋ ଽନ୍ଯୋ ଭୁଵନତ୍ରଯେ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ବଳ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତିନି ଭୁବନରେ ଶିବପୂଜା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଯତ୍ନେନ ପୂଜନୀଯସ୍ସଦାଶିଵଃ ଦ୍ଵାରଯାଗଂ ଜଵନିକାଂ ପରିଵାରବଲିକ୍ରିଯାମ୍

ଏହି କଥା ଜାଣି, ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱାର ପୂଜା, ପରଦା ଓ ପରିବାରଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରସାଦେ ଯଦି ପୂଜଯେତ୍ ହଵିର୍ନିଵେଦନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଚାନୁଚରୋ ଽପି ଵା

ନିତ୍ୟ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ପ୍ରସାଦ ସମୟରେ, ହବିଷ୍ୟ ନିବେଦନ ପରେ, ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନୁଚର ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରସାଦପରିଵାରେଭ୍ଯୋ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ନିର୍ଗମ୍ଯ ସହ ଵାଦିତ୍ରୈସ୍ତଦାଶାଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରସାଦର ପରିବାରଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାହାରି, ସେ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ିଯିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍ପଂ ଧୂପଂ ଚ ଦୀପଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଜଲୈଃ ସହ ତତୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାପୀଠେ ତିଷ୍ଠନ୍ବଲିମୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ସହିତ ମହାପୀଠରେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଁଡାଇ, ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ତତୋ ନିଵେଦିତଂ ଦେଵେ ଯତ୍ତଦନ୍ନାଦିକଂ ପୁରା ତତ୍ସର୍ଵଂ ସାଵଶେଷଂ ଵା ଚଣ୍ଡାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦିଆଯାଇଛି, ସେସବୁ ବା ଅଂଶ ଅଂଶ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ହୁତ୍ଵା ଚ ଵିଧିଵତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜାଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯୋଗଂ ଵିଧିଵଦ୍ଯାଵନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଜପଂ ତତଃ

ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୋମ କରି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଯଥୋକ୍ତଂ ଶିଵଶାସନେ ଵିପୁଲେ ତୈଜସେ ପାତ୍ରେ ରକ୍ତପଦ୍ମୋପଶୋଭିତେ

ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ, ବଡ଼ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାତ୍ରରେ, ଯାହା ଲାଲ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଅସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଶିଵସ୍ଯାରୋପ୍ଯଃ ତତ୍ପାତ୍ରଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାଲଂକୃତସ୍ଯ ଚ

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କ ପାତ୍ରକୁ ଅଲଙ୍କୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ନ୍ଯସ୍ତାସ୍ତ୍ରଵପୁଷା ତେନ ଦୀପ୍ତଯଷ୍ଟିଧରସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାସାଦପରିଵାରେଭ୍ଯୋ ବହିର୍ମଂଗଲନିଃସ୍ଵନୈଃ

ଅସ୍ତ୍ରର ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଉପରେ ରଖି, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ମନ୍ଦିର ପରିସରର ବାହାରେ ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନି ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ।

ନୃତ୍ଯଗେଯାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ସହ ଦୀପଧ୍ଵଜାଦିଭିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ନ ଦ୍ରୁତଂ ଚାଵିଲମ୍ବିତମ୍

ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ସହିତ, ଦୀପ, ପତାକା ଓ ଏହାଦି ସହିତ, ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ—ନ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଓ ନ ଅତି ଧୀରେ।

ମହାପୀଠଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ତ୍ରିଃପ୍ରଦକ୍ଷିଣଯୋଗତଃ ପୁନଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵାରସ୍ଥୋ ଯଜମାନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ଆଦାଯାଭ୍ଯଂତରଂ ନୀତ୍ଵା ହ୍ଯସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ତତଃ

ମହାପୀଠକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଦ୍ୱାରରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଁଡାଇ, ପୁଣି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନେଇ ଭିତରେ ରଖି, ପରେ ତାହାକୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାପୂର୍ଵୋଦିତଂ କ୍ରମାତ୍ ଆଦାଯ ଚାଷ୍ଟପୁଷ୍ପାଣି ପୂଜାମଥ ସମାପଯେତ୍

ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କ୍ରମରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏଠାରୁ ଅଠଟି ପୁଷ୍ପ ନେଇ, ପୂଜା ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୁଣ୍ଡେ ଵା ସ୍ଥଂଡିଲେ ଽପି ଵା ଵେଦ୍ଯାଂ ଵା ହ୍ଯାଯସେ ପାତ୍ରେ ମୃନ୍ମଯେ ଵା ନଵେ ଶୁଭେ

ଏବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି—କୁଣ୍ଡ, ଭୂମି, ବେଦୀ, କିମ୍ବା ଲୋହା ବା ନୂଆ ମାଟିର ଶୁଭ ପାତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।

ଆଧାଯାଗ୍ନିଂ ଵିଧାନେନ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ତତଃ ପରମ୍ ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ହୋମକର୍ମ ସମାଚରେତ୍

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ଭଲଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସେଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

କୁଣ୍ଡଂ ଦ୍ଵିହସ୍ତମାନଂ ଵା ହସ୍ତମାତ୍ରମଥାପି ଵା ଵୃତ୍ତଂ ଵା ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଵେଦିଂ ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍

କୁଣ୍ଡକୁ ଦୁଇ ହସ୍ତ ବା ଏକ ହସ୍ତ ପ୍ରମାଣରେ, ବୃତ୍ତ ବା ଚତୁରସ୍ର ଆକୃତିରେ, ଏବଂ ବେଦୀ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।