ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତିରହସ୍ଯଂ ତେ ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣ ଵଚୋ ମମ ଵେଦୈଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ଵିଚାର୍ଯ ସୁଵିନିଶ୍ଚିତମ୍

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କହିବି, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାହା ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵା ସୁରାପୋ ଵା ସ୍ତେଯୀଵା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ ମାତୃହା ପିତୃହା ଵାପି ଵୀରହା ଭ୍ରୂଣହାପି ଵା

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ମଦପାନ କରିଛନ୍ତି, ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀ ସହ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ମାତା କିମ୍ବା ପିତା ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ବୀର ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି—

ସଂପୂଜ୍ଯାମନ୍ତ୍ରକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ପରମକାରଣମ୍ ତୈସ୍ତୈଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ଯଦି ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶିବଙ୍କୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣକୁ, ପୂଜନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପାପଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମେ ଛାଡ଼ି ପାରିବେ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପତିତୋ ଽପି ଯଜେଚ୍ଛିଵମ୍ ଭକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ନାପରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭିକ୍ଷାହାରୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ

ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସେ ଭକ୍ତ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି—ଭିକ୍ଷା ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ତୁ ପୂଜଯେଦ୍ଯଦି ଦେଵେଶଂ ତସ୍ମାତ୍ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଯଦି କେହି ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଅବ୍ଭକ୍ଷା ଵାଯୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ରତକର୍ଶିତାଃ ତେଷାମେତୈର୍ଵ୍ରତୈର୍ନାସ୍ତି ଶିଵଲୋକସମାଗମଃ

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ପାଣି, ବାୟୁ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ଏହି ବ୍ରତମାନେ ମାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଲୋକ ସାକ୍ଷାତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ଯଃ ଶିଵଂ ସକୃଦର୍ଚଯେତ୍ ସୋପି ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵସ୍ଥାନଂ ଶିଵମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍

କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଏହା ଶିବମନ୍ତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱରୁ।

ତସ୍ମାତ୍ତପାଂସି ଯଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସର୍ଵସ୍ଵଦକ୍ଷିଣାଃ ଶିଵମୂର୍ତ୍ଯର୍ଚନସ୍ଯୈତେ କୋଟ୍ଯଂଶେନାପି ନୋ ସମାଃ

ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଶିବମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର କୋଟି ଅଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ।

ବଦ୍ଧୋ ଵାପ୍ଯଥ ମୁକ୍ତୋ ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ଚେତ୍ ପୂଜଯନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଭକ୍ତୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ବାନ୍ଧା ହେଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ, ପରେ ଯଦି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅରୁଦ୍ରୋ ଵା ସରୁଦ୍ରୋ ଵା ସୂକ୍ତେନ ଶିଵମର୍ଚଯେତ୍ ଯଃ ସକୃତ୍ପତିତୋ ଵାପିମୂଢୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ନରଃ

କେହି କ୍ରୋଧୀ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଅକ୍ରୋଧୀ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ, ସେ ଏକଥର ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଉଥିବା କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଷଡକ୍ଷରେଣ ଵା ଦେଵଂ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଶିଵଭକ୍ତୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯଲବ୍ଧୋ ଲବ୍ଧ ଏଵ ଚ

ଯଦି କେହି ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଶିବଭକ୍ତ ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ଲାଭ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଅଲାଭିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

ଅଲବ୍ଧାଲ୍ଲବ୍ଧ ଏଵାତ୍ର ଵିଶିଷ୍ଟୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ସ ବ୍ରହ୍ମାଂଗେନ ଵା ତେନ ସହଂସେନ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଯିଏ ଲାଭ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଲାଭିତ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ହଂସ ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ତସ୍ମାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଵା

ସେହିପାଇଁ, ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର, ତିନିଥର କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ମଧ୍ୟ।

ଯେ ଽର୍ଚଯଂତି ମହାଦେଵଂ ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ମହେଶ୍ଵରାଃ ଜ୍ଞାନେନାତ୍ମସହାଯେନ ନାର୍ଚିତୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ।

ସ ଚିରଂ ସଂସରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂସାରେ ଦୁଃଖସାଗରେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ମୂଢୋ ନାର୍ଚଯତେ ଶିଵମ୍

ସେ ଏହି ସଂସାରରେ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଘୂରେ; ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ।

ନିଷ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ତଜ୍ଜନ୍ମ ମୋକ୍ଷାଯ ନ ଭଵେଦ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଯେ ଽର୍ଚଯନ୍ତି ପିନାକିନମ୍

ତାଙ୍କର ସେଇ ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ, କାରଣ ଏହା ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ନିଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—

ତେଷାଂ ହି ସଫଲଂ ଜନ୍ମ କୃତାର୍ଥାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ ଭଵଭକ୍ତିପରା ଯେ ଚ ଭଵପ୍ରଣତଚେତସଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଫଳ; ସେମାନେ ନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମନ ଭବଙ୍କୁ ନମାଇଥାଏ।

ଭଵସଂସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ନ ତେ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନଃ ଭଵନାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଵିଭ୍ରମାଭରଣାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ମନୋହର ଘର, ମୋହର ଭୂଷଣ, ନାରୀମାନେ—

ଧନଂ ଚାତୃପ୍ତିପର୍ଯନ୍ତଂ ଶିଵପୂଜାଵିଧେଃ ଫଲମ୍ ଯେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମହାଭୋଗାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯେ

ଏବଂ ଧନ, ଯାହା ଅତୃପ୍ତିରେ ଶେଷ ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଶିବପୂଜାର ଫଳ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି।

ତେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ସଦାକାଲଂ ହରସ୍ଯ ଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍ ସୌଭାଗ୍ଯଂ କାନ୍ତିମଦ୍ରୂପଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଯାଗାର୍ଦ୍ରଭାଵତା

ସେମାନେ ସଦା ହରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ସୌଭାଗ୍ୟ, ରୂପର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଚରିତ୍ର ଏବଂ ତ୍ୟାଗରେ କମଳା ହୃଦୟ—

ଶୌର୍ଯଂ ଵୈ ଜଗତି ଖ୍ଯାତିଶ୍ଶିଵମର୍ଚଯତୋ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶିଵୈକାହିତମାନସଃ

ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଜଗତରେ ସୌର୍ଯ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ; ତେଣୁ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି, ମନକୁ କେବଳ ଶିବରେ ଲଗାଇ—

ଶିଵପୂଜାଵିଧିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଦୀଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵମାତ୍ମନଃ ତ୍ଵରିତଂ ଜୀଵିତଂ ଯାତି ତ୍ଵରିତଂ ଯାତି ଯୌଵନମ୍

ଯଦି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶା କର, ତେବେ ଶିବପୂଜା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ; ଜୀବନ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଏ, ଯୌବନ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ହରାଯାଏ—

ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ଯାଧିରଭ୍ଯେତି ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯଃ ପିନାକଧୃକ୍ ଯାଵନ୍ନାଯାତି ମରଣଂ ଯାଵନ୍ନାକ୍ରମତେ ଜରା

ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆସିଯାଏ; ତେଣୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆକ୍ରମଣ କରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଯାଵନ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯଵୈକଲ୍ଯଂ ତାଵତ୍ପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ ନ ଶିଵାର୍ଚନତୁଲ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ଧର୍ମୋ ଽନ୍ଯୋ ଭୁଵନତ୍ରଯେ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ବଳ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତିନି ଭୁବନରେ ଶିବପୂଜା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଯତ୍ନେନ ପୂଜନୀଯସ୍ସଦାଶିଵଃ ଦ୍ଵାରଯାଗଂ ଜଵନିକାଂ ପରିଵାରବଲିକ୍ରିଯାମ୍

ଏହି କଥା ଜାଣି, ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱାର ପୂଜା, ପରଦା ଓ ପରିବାରଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରସାଦେ ଯଦି ପୂଜଯେତ୍ ହଵିର୍ନିଵେଦନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଚାନୁଚରୋ ଽପି ଵା

ନିତ୍ୟ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ପ୍ରସାଦ ସମୟରେ, ହବିଷ୍ୟ ନିବେଦନ ପରେ, ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନୁଚର ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରସାଦପରିଵାରେଭ୍ଯୋ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ନିର୍ଗମ୍ଯ ସହ ଵାଦିତ୍ରୈସ୍ତଦାଶାଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରସାଦର ପରିବାରଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାହାରି, ସେ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ିଯିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍ପଂ ଧୂପଂ ଚ ଦୀପଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଜଲୈଃ ସହ ତତୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାପୀଠେ ତିଷ୍ଠନ୍ବଲିମୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ସହିତ ମହାପୀଠରେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଁଡାଇ, ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ତତୋ ନିଵେଦିତଂ ଦେଵେ ଯତ୍ତଦନ୍ନାଦିକଂ ପୁରା ତତ୍ସର୍ଵଂ ସାଵଶେଷଂ ଵା ଚଣ୍ଡାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦିଆଯାଇଛି, ସେସବୁ ବା ଅଂଶ ଅଂଶ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।