ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵମଂତ୍ରଜପୋ ଧ୍ଯାନଂ ହୋମୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତପଃଶ୍ରୁତମ୍ ଦାନମଧ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵେ ଭାଵାର୍ଥଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ଶିବମନ୍ତ୍ର ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ହୋମ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ଶ୍ରବଣ, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ—ଏସବୁ କିଛି ଭାବର ନିମିତ୍ତରେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭାଵହୀନୋ ନରସ୍ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵାପି ନ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ଭାଵଯୁକ୍ତଃ ପୁନସ୍ସର୍ଵମକୃତ୍ଵାପି ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ବିନା କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ କିଛି କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିଛି ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଚାଂଦ୍ରାଯଣସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଶତୈସ୍ତଥା ମାସୋପଵାସୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ କିଂ ପୁନଃ

ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, ଶତଶତ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ?

ଅଭକ୍ତା ମାନଵାଶ୍ଚାସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକେ ଗିରିଗୁହାସୁ ଚ ତପଂତି ଚାଲ୍ପଭୋଗାର୍ଥଂ ଭକ୍ତୋ ଭାଵେନ ମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ବିନା, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେବଳ ଅଳ୍ପ ସୁଖ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଯିଏ ସତ୍ଭାବରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ମୁକ୍ତିଦଂ କର୍ମ ସତ୍ତ୍ଵେ ଵୈ ଯୋଗିନଃ ସ୍ଥିତାଃ ରାଜସଂ ସିଦ୍ଧିଦଂ କୁର୍ଯୁଃ କର୍ମିଣୋ ରଜସାଵୃତାଃ

ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର କର୍ମ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଯୋଗୀମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ରଜସ୍ ଗୁଣରେ ଥିବା କର୍ମୀମାନେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା କାମ କରନ୍ତି।

ଅସୁରା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ତମୋଗୁଣସମନ୍ଵିତାଃ ଐହିକାର୍ଥଂ ଯଜନ୍ତୀଶଂ ନରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଽପି ତାଦୃଶାଃ

ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତମୋଗୁଣରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏମିତି ଲୋକମାନେ, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତର ସୁଖ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ତାମସଂ ରାଜସଂ ଵାପି ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ଭାଵମେଵ ଚ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜାଦ୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ଭଦ୍ରଂ ସମଶ୍ନୁତେ

ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ କିମ୍ବା ତମସ୍ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଥିବେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଯତଃ ପାପାର୍ଣଵାତ୍ତ୍ରାତୁଂ ଭକ୍ତିର୍ନୌରିଵ ନିର୍ମିତା ତସ୍ମାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯୁପପନ୍ନସ୍ଯ ରଜସା ତମସା ଚ କିମ୍

ଭକ୍ତି ଏମିତି ଏକ ନୌକା, ଯାହା ପାପର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ତେଣୁ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଛି, ସେ ପାଇଁ ରଜସ୍ କିମ୍ବା ତମସ୍ର କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ।

ଅନ୍ତ୍ଯଜୋ ଵାଧମୋ ଵାପି ମୂର୍ଖୋ ଵା ପତିତୋ ଽପି ଵା ଶିଵଂ ପ୍ରପନ୍ନଶ୍ଚେତ୍କୃଷ୍ଣ ପୂଜ୍ଯସ୍ସର୍ଵସୁରାସୁରୈଃ

ଯଦିଓ କେହି ଅତି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର, କିମ୍ବା ଅତି ଅଧମ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ପତିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭକ୍ତ୍ଯୈଵ ଶିଵମର୍ଚଯେତ୍ ଅଭୁକ୍ତାନାଂ କ୍ଵଚିଦପି ଫଲଂ ନାସ୍ତି ଯତସ୍ତତଃ

ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, କେବଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ବିନା, ସେମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତିରହସ୍ଯଂ ତେ ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣ ଵଚୋ ମମ ଵେଦୈଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ଵିଚାର୍ଯ ସୁଵିନିଶ୍ଚିତମ୍

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କହିବି, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାହା ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵା ସୁରାପୋ ଵା ସ୍ତେଯୀଵା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ ମାତୃହା ପିତୃହା ଵାପି ଵୀରହା ଭ୍ରୂଣହାପି ଵା

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ମଦପାନ କରିଛନ୍ତି, ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀ ସହ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ମାତା କିମ୍ବା ପିତା ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ବୀର ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି—

ସଂପୂଜ୍ଯାମନ୍ତ୍ରକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ପରମକାରଣମ୍ ତୈସ୍ତୈଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ଯଦି ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶିବଙ୍କୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣକୁ, ପୂଜନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପାପଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମେ ଛାଡ଼ି ପାରିବେ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପତିତୋ ଽପି ଯଜେଚ୍ଛିଵମ୍ ଭକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ନାପରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭିକ୍ଷାହାରୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ

ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସେ ଭକ୍ତ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି—ଭିକ୍ଷା ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ତୁ ପୂଜଯେଦ୍ଯଦି ଦେଵେଶଂ ତସ୍ମାତ୍ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଯଦି କେହି ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଅବ୍ଭକ୍ଷା ଵାଯୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ରତକର୍ଶିତାଃ ତେଷାମେତୈର୍ଵ୍ରତୈର୍ନାସ୍ତି ଶିଵଲୋକସମାଗମଃ

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ପାଣି, ବାୟୁ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ଏହି ବ୍ରତମାନେ ମାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଲୋକ ସାକ୍ଷାତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ଯଃ ଶିଵଂ ସକୃଦର୍ଚଯେତ୍ ସୋପି ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵସ୍ଥାନଂ ଶିଵମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍

କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଏହା ଶିବମନ୍ତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱରୁ।

ତସ୍ମାତ୍ତପାଂସି ଯଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସର୍ଵସ୍ଵଦକ୍ଷିଣାଃ ଶିଵମୂର୍ତ୍ଯର୍ଚନସ୍ଯୈତେ କୋଟ୍ଯଂଶେନାପି ନୋ ସମାଃ

ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଶିବମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର କୋଟି ଅଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ।

ବଦ୍ଧୋ ଵାପ୍ଯଥ ମୁକ୍ତୋ ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ଚେତ୍ ପୂଜଯନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଭକ୍ତୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ବାନ୍ଧା ହେଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ, ପରେ ଯଦି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅରୁଦ୍ରୋ ଵା ସରୁଦ୍ରୋ ଵା ସୂକ୍ତେନ ଶିଵମର୍ଚଯେତ୍ ଯଃ ସକୃତ୍ପତିତୋ ଵାପିମୂଢୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ନରଃ

କେହି କ୍ରୋଧୀ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଅକ୍ରୋଧୀ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ, ସେ ଏକଥର ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଉଥିବା କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଷଡକ୍ଷରେଣ ଵା ଦେଵଂ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଶିଵଭକ୍ତୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯଲବ୍ଧୋ ଲବ୍ଧ ଏଵ ଚ

ଯଦି କେହି ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଶିବଭକ୍ତ ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ଲାଭ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଅଲାଭିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

ଅଲବ୍ଧାଲ୍ଲବ୍ଧ ଏଵାତ୍ର ଵିଶିଷ୍ଟୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ସ ବ୍ରହ୍ମାଂଗେନ ଵା ତେନ ସହଂସେନ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଯିଏ ଲାଭ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଲାଭିତ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ହଂସ ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ତସ୍ମାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଵା

ସେହିପାଇଁ, ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂକ୍ତମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର, ତିନିଥର କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ମଧ୍ୟ।

ଯେ ଽର୍ଚଯଂତି ମହାଦେଵଂ ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ମହେଶ୍ଵରାଃ ଜ୍ଞାନେନାତ୍ମସହାଯେନ ନାର୍ଚିତୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ।

ସ ଚିରଂ ସଂସରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂସାରେ ଦୁଃଖସାଗରେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ମୂଢୋ ନାର୍ଚଯତେ ଶିଵମ୍

ସେ ଏହି ସଂସାରରେ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଘୂରେ; ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ।

ନିଷ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ତଜ୍ଜନ୍ମ ମୋକ୍ଷାଯ ନ ଭଵେଦ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଯେ ଽର୍ଚଯନ୍ତି ପିନାକିନମ୍

ତାଙ୍କର ସେଇ ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ, କାରଣ ଏହା ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ନିଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—

ତେଷାଂ ହି ସଫଲଂ ଜନ୍ମ କୃତାର୍ଥାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ ଭଵଭକ୍ତିପରା ଯେ ଚ ଭଵପ୍ରଣତଚେତସଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଫଳ; ସେମାନେ ନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମନ ଭବଙ୍କୁ ନମାଇଥାଏ।

ଭଵସଂସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ନ ତେ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନଃ ଭଵନାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଵିଭ୍ରମାଭରଣାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ମନୋହର ଘର, ମୋହର ଭୂଷଣ, ନାରୀମାନେ—

ଧନଂ ଚାତୃପ୍ତିପର୍ଯନ୍ତଂ ଶିଵପୂଜାଵିଧେଃ ଫଲମ୍ ଯେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମହାଭୋଗାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯେ

ଏବଂ ଧନ, ଯାହା ଅତୃପ୍ତିରେ ଶେଷ ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଶିବପୂଜାର ଫଳ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି।