ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଆସନାନି ଚ ଭଦ୍ରାଣି ଗଜଦଂତମଯାନି ଚ ସୁଵର୍ଣରତ୍ନଯୁକ୍ତାନି ଚିତ୍ରାଣ୍ଯାସ୍ତରଣାନି ଚ

ହାତୀଦାନ୍ତର ଶୁଭାସନ, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଚାଦର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।

ମୃଦୂପଧାନଯୁକ୍ତାନି ସୂକ୍ଷ୍ମତୂଲମଯାନି ଚ ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ରମ୍ଯାଣି ଶଯନାନି ସୁଖାନି ଚ

ମୃଦୁ ତକିଆ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ କପାସର ଶଯ୍ୟା, ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚତାର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ହେବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଯସ୍ସମୁଦ୍ରଗାମିନ୍ଯା ନଟାଦ୍ଵାମ୍ଭଃ ସମାହୃତମ୍ ଶୀତଞ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରପୂତଂ ତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ସ୍ନାନପାନଯୋଃ

ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀ ବା ଝିଲିର ପାଣି, ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇ ଓ କପଡ଼ାରେ ଚାନି ନିଆଯିବା, ସ୍ନାନ ଓ ପାନ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଛତ୍ରଂ ଶଶିନିଭଂ ଚାରୁ ମୁକ୍ତାଦାମଵିରାଜିତମ୍ ନଵରତ୍ନଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ହେମଦଣ୍ଡମନୋହରମ୍

ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ନବରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଛତା।

ଚାମରେ ଚ ସିତେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଚାମୀକରପରିଷ୍କୃତେ ରାଜହଂସଦ୍ଵଯାକାରେ ରତ୍ନଦଂଡୋପଶୋଭିତେ

ଧଳା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚାମର, ସୁନାରେ ସଜିତ, ରାଜହଂସ ଦମ୍ପତି ଭଳି ଆକୃତି, ମଣିମାଳା ଦଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ।

ଦର୍ପଣଂ ଚାପି ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ସମଂତାଦ୍ରତ୍ନସଞ୍ଛନ୍ନଂ ସ୍ରଗ୍ଵୈରୈଶ୍ଚାପି ଭୂଷିତମ୍

ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ପଣ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣିରେ ଢାକା, ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଗମ୍ଭୀରନିନଦଃ ଶଂଖୋ ହଂସକୁଂଦେନ୍ଦୁସନ୍ନିଭଃ ଆସ୍ଵପୃଷ୍ଠାଦିଦେଶେଷୁ ରତ୍ନଚାମୀକରାଚିତଃ

ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ଥିବା ଶଂଖ, ହଂସ, କୁନ୍ଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ପଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶରେ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।

କାହଲାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ନାନାନାଦକରାଣି ଚ ସୁଵର୍ଣନିର୍ମିତାନ୍ଯେଵ ମୌକ୍ତିକାଲଂକୃତାନି ଚ

ସୁନ୍ଦର ଖୋଲ, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ଭେରୀମୃଦଂଗମୁରଜତିମିଚ୍ଛପଟହାଦଯଃ ସମୁଦ୍ରକଲ୍ପସନ୍ନାଦାଃ କଲ୍ପନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ପଟହ ମାନେ, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି ଥିବା, ସାବଧାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ଭାଂଡାନ୍ଯପି ଚ ରମ୍ଯାଣି ପତ୍ରାଣ୍ଯପି ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ସୁନ୍ଦର ଭାଣ୍ଡା ଓ ପତ୍ର ପ୍ରୟୋଜନୀୟ।

ଆଲଯଂ ଚ ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ରାଜାଵସଥଵତ୍କଲ୍ପ୍ଯଂ ଶିଲ୍ପଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣମ୍

ମହେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଆଲୟ ରାଜମହଳ ପରି ତିଆରି, ଶିଳ୍ପଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେବା ଉଚିତ।

ଉଚ୍ଚପ୍ରାକାରସଂଭିନ୍ନଂ ଭୂଧରାକାରଗୋପୁରମ୍ ଅନେକରତ୍ନସଂଚ୍ଛନ୍ନଂ ହେମଦ୍ଵାରକପାଟକମ୍

ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦ୍ୱାର, ବହୁତ ମଣିରେ ଢାକା, ସୁନା ଦ୍ୱାରପଟ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ତପ୍ତଜାଂବୂନଦମଯଂ ରତ୍ନସ୍ତମ୍ଭଶତାଵୃତମ୍ ମୁକ୍ତାଦାମଵିତାନାଢ୍ଯଂ ଵିଦ୍ରୁମଦ୍ଵାରତୋରଣମ୍

ସୁଧାରିତ ଜାମ୍ବୁ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଶତଶଃ ମଣିମାଳା ଖମ୍ଭରେ ଘିରିଥିବା, ମୁକ୍ତା ମାଳାର ଛତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ଥିବା।

ଚାମୀକରମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ମୁକୁଟୈଃ କୁମ୍ଭଲକ୍ଷଣୈଃ

ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ମୁକୁଟ, ଯାହାରେ କୁମ୍ଭ ଚିହ୍ନ ରହିଛି,

ରାଜନ୍ଯାର୍ହନିଵାସୈଶ୍ଚ ରାଜଵୀଥ୍ଯାଦିଶୋଭିତୈଃ ପ୍ରୋଚ୍ଛ୍ରିତପ୍ରାଂଶୁଶିଖରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଶ୍ଚ ସମଂତତଃ

ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ରାଜମହଳ, ରାଜପଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭା ଦେଇ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ,

ଆସ୍ଥାନସ୍ଥାନଵର୍ଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଥିତୈର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵିଦିକ୍ଷୁ ଚ ଅତ୍ଯନ୍ତାଲଂକୃତପ୍ରାଂତମଂତରାଵରଣୈରିଵ

ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ତମ ଆସନ ଓ ସ୍ଥାନ ରହିଛି, ଯେପରି ଅତି ଶୋଭାମୟ ଭିତର ଘେରା ରହିଥାଏ,

ଉତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ନୃତ୍ଯଗେଯଵିଶାରଦୈଃ ଵେଣୁଵୀଣାଵିଦଗ୍ଧୈଶ୍ଚ ପୁରୁଷୈର୍ବହୁଭିର୍ଯୁତମ୍

ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣାରେ ଦକ୍ଷ ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ,

ରକ୍ଷିତଂ ରକ୍ଷିଭିର୍ଵୀରୈର୍ଗଜଵାଜିରଥାନ୍ଵିତୈଃ ଅନେକପୁଷ୍ପଵାଟୀଭିରନେକୈଶ୍ଚ ସରୋଵରୈଃ

ଶୂର ରକ୍ଷକମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଅନେକ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅନେକ ହ୍ରଦ ରହିଛି,

ଦୀର୍ଘିକାଭିରନେକାଭିର୍ଦିଗ୍ଵିଦିକ୍ଷୁ ଵିରାଜିତମ୍ ଵେଦଵେଦାଂତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୈଶ୍ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରପରାଯଣୈଃ

ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ ଅନେକ ଦୀର୍ଘ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ରହିଛନ୍ତି,

ଶିଵାଶ୍ରମରତୈର୍ଭକ୍ତୈଃ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣୈଃ ଶାଂତୈଃ ସ୍ମିତମୁଖୈଃ ସ୍ଫୀତୈଃ ସଦାଚାରପରାଯଣୈଃ

ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଭକ୍ତମାନେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଶାନ୍ତ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଓ ସଦାଚାରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍,

ଶୈଵୈର୍ମାହେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିସ୍ସେଵିତଦ୍ଵିଜୈଃ ଏଵମଂତର୍ବହିର୍ଵାଥଯଥାଶକ୍ତିଵିନିର୍ମିତୈଃ

ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭକ୍ତମାନେ, ଏବଂ ମାନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି,

ସ୍ଥାନେ ଶିଲାମଯେ ଦାଂତେ ଦାରଵେ ଚେଷ୍ଟକାମଯେ କେଵଲଂ ମୃନ୍ମଯେ ଵାପି ପୁଣ୍ଯାରଣ୍ଯେ ଽଥ ଵା ଗିରୌ

ପାଥର, କାଠ, ଇଟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା କେବଳ ମାଟିରେ, ପୁଣ୍ୟବନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ,

ନଦ୍ଯାଂ ଦେଵାଲଯେ ଽନ୍ଯତ୍ର ଦେଶେ ଵାଥ ଗୃହେ ଶୁଭେ ଆଢ୍ଯୋ ଵାଥ ଦରିଦ୍ରୋ ଵା ସ୍ଵକାଂ ଶକ୍ତିମଵଂଚଯନ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତୈରେଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵଂ ସମର୍ଚଯେତ୍

ନଦୀରେ, ଦେଉଳରେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ, ଦେଶ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଘରରେ—ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ, ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଅବହେଳା ନକରି, ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ,

ଅଥାନ୍ଯାଯାର୍ଜିତୈଶ୍ଚାପି ଭକ୍ତ୍ଯା ଚେଚ୍ଛିଵମର୍ଚଯେତ୍ ନ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଵାଯୋ ଽସ୍ତି ଭାଵଵଶ୍ଯୋ ଯତଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଯଦି ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତାହାର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କାରଣ ଭଗବାନ୍ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧିତ,

ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତୈରପି ଦ୍ରଵ୍ଯୈରଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେଦ୍ଯଦି ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଭକ୍ତିରେଵାତ୍ର କାରଣମ୍

ଯଦି ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ବିନା ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ହିଁ କାରଣ,

ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତାନୁସାରେଣ ଶିଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍କୃତମ୍ ଅଲ୍ପେ ମହତି ଵା ତୁଲ୍ଯଂ ଫଲମାଢ୍ଯଦରିଦ୍ରଯୋଃ

ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଏ, ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼, ଧନୀ ଓ ଗରିବ ପାଇଁ ତାହାର ଫଳ ସମାନ,

ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଚୋଦିତଃ କୁର୍ଯାଦଲ୍ପଵିତ୍ତୋପି ମାନଵଃ ମହାଵିଭଵସାରୋପି ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତିଵର୍ଜିତଃ

ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ମଣିଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବହୁତ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭକ୍ତି ନାହିଁ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ,

ସର୍ଵସ୍ଵମପି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଵେ ଭକ୍ତିଵିଵର୍ଜିତଃ ନ ତେନ ଫଲଭାକ୍ସ ସ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତିରେଵାତ୍ର କାରଣମ୍

ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ବିନା ଶିବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ହିଁ କାରଣ,

ନ ତତ୍ତପୋଭିରତ୍ଯୁଗ୍ରୈର୍ନ ଚ ସର୍ଵୈର୍ମହାମଖୈଃ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵପୁରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଭକ୍ତିଂ ଶିଵାତ୍ମକମ୍

ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶିବପୁରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ, କେବଳ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଭକ୍ତି ଛାଡ଼ି,