ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵାଯଵ୍ଯାଂ ପୁନରୈଶାନ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତତଃ ପରମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମାଖ୍ଯାତଂ ମନ୍ତ୍ରସଂଘାତମେଵ ଵା

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମ, ପୁଣି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ଚାରି ଦିଗରେ, ତାପରେ ଗର୍ଭ ଆବରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟ।

ହୃଦଯାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରପର୍ଯଂତମଥଵାପି ସମର୍ଚଯେତ୍ ତଦ୍ବହିଃ ପୂର୍ଵତଃ ଶକ୍ରଂ ଯମଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଜେତ୍

ହୃଦୟ ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହାର ବାହାରେ, ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ଵରୁଣଂ ଵାରୁଣେ ଭାଗେ ଧନଦଂ ଚୋତ୍ତରେ ବୁଧଃ ଈଶମୈଶେ ଽନଲଂ ସ୍ଵୀଯେ ନୈରୃତେ ନିରୃତିଂ ଯଜେତ୍

ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ କୁବେର, ବୁଧ; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଅଗ୍ନି, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୃତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ମାରୁତେ ମାରୁତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନୈରୃତେ ଵିଧିମୈଶ୍ଵରେ ବହିଃପଦ୍ମସ୍ଯ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯାନ୍ଯବ୍ଜାଂତାନ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯପି

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମରେ ବାୟୁ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଈଶ୍ୱର; ପଦ୍ମର ବାହାରେ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମ ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରସିଦ୍ଧରୂପାଣ୍ଯାଶାସୁ ଲୋକେଶାନାଂ କ୍ରମାଦ୍ଯଜେତ୍ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵତାଃ

ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟା ଧ୍ଯେଯାଃ ସମାସୀନା ଯଥାସୁଖମ୍ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵାନାଂ ସ୍ଵାଭିଧାନୈର୍ନମୋଯୁତୈଃ

ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସୁବିଧାରେ ବସି; ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାମରେ ନମସ୍କାର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୁଷ୍ପୈଃ ସଂପୂଜନଂ କୁର୍ଯାନ୍ନତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମେଵାପି ଯଜେତ୍ସ୍ଵାଵରଣେନ ଵା

ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶିର ନମାଇ; ଗର୍ଭ ଆବରଣକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ନିଜ ଆବରଣ ସହିତ।

ଯୋଗେ ଧ୍ଯାନେ ଜପେ ହୋମେ ଵାହ୍ଯେ ଵାଭ୍ଯଂତରେ ଽପି ଵା ହଵିଶ୍ଚ ଷଡ୍ଵିଧଂ ଦେଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୁଦ୍ଗାନ୍ନମେଵ ଚ

ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଜପ, ହୋମ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯେଉଁ ହେଉ, ଛଅ ପ୍ରକାରର ଶୁଦ୍ଧ ମୁଗ ଚାଳ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପାଯସଂ ଦଧିସଂମିଶ୍ରଂ ଗୌଡଂ ଚ ମଧୁନାପ୍ଲୁତମ୍ ଏତେଷ୍ଵେକମନେକଂ ଵା ନାନାଵ୍ଯଂଜନସଂଯୁତମ୍

ଦୁଧ ଓ ଦହି ମିଶାଇ ତିଆରି ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ, ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ମିଶାଇ।

ଗୁଡଖଂଡନ୍ଵିତଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମଥିତଂ ଦଧି ଚୋତ୍ତମମ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣ୍ଯପୂପମୁଖ୍ଯାନି ସ୍ଵାଦୁମଂତି ଫଲାନି ଚ

ଗୁଡ଼ ଟୁକୁଡ଼ି ସହିତ ମଥା ଦହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବା ଉଚିତ୍, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅପୂପ ଓ ରସାଳ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ରକ୍ତଚନ୍ଦନପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଂ ପାନୀଯଂ ଚାତିଶୀତଲମ୍ ମୃଦୁ ଏଲାରସାକ୍ତଂ ଚ ଖଣ୍ଡଂ ପୂଗଫଲସ୍ଯ ଚ

ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ବହୁତ ଢଣ୍ଡା ପାନୀୟ, ମୃଦୁ ଏଲା ରସ ମିଶା, ପୁଗ ଫଳର ଟୁକୁଡ଼ି ସହିତ।

ଦଲାନି ନାଗଵଲ୍ଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତାନି ଖଦିରାଦିଭିଃ ଗୌରାଣି ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ଣାନି ଵିହିତାନି ଶିଵାନି ଚ ଶୈଲମେଵ ସିତଂ ଚୂର୍ଣଂ ନାତିରୂକ୍ଷଂ ନ ଦୂଷିତମ୍

ନାଗବେଲିର ପତ୍ର ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ମିଶା, ହଳଦିଆ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ, ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଶୁଭ; ପାହାଡ଼ ଭଳି ସିଧା ପାଉଡ଼ର, ଅତି କଠିନ ନୁହେଁ, ଅଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ।

କର୍ପୂରଂ ଚାଥ କଂକୋଲଂ ଜାତ୍ଯାଦି ଚ ନଵଂ ଶୁଭମ୍ ଆଲେପନଂ ଚନ୍ଦନଂ ସ୍ଯାନ୍ମୂଲକାଷ୍ଠଂରଜୋମଯମ୍

କପୂର, କଙ୍କୋଳ, ନୂତନ ଏବଂ ଶୁଭ ଜାତି ଓ ଏହା ସଦୃଶ; ଲେପ ହେଉଛି ଚନ୍ଦନ, ମୂଳ, କାଠ କିମ୍ବା ଧୂଳିରୁ ତିଆରି।

କସ୍ତୂରିକା କୁଂକୁମଂ ଚ ରସୋ ମୃଗମଦାତ୍ମକଃ ପୁଷ୍ପାଣି ସୁରଭୀଣ୍ଯେଵ ପଵିତ୍ରାଣି ଶୁଭାନି ଚ

କସ୍ତୂରୀ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ମୃଗମଦର ରସ; ସୁଗନ୍ଧିତ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପ।

ନିର୍ଗଂଧାନ୍ଯୁଗ୍ରଗଂଧାନି ଦୂଷିତାନ୍ଯୁଷିତାନି ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ଵିଶୀର୍ଣାନି ନ ଦେଯାନି ଶିଵାର୍ଚନେ

ଗନ୍ଧ ନଥିବା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା, ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ପୁଷ୍ପ, କିମ୍ବା ନିଜେ ପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ପ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଵାସାଂସି ଚ ମୃଦୂନ୍ଯେଵ ତପନୀଯମଯାନି ଚ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯକଲ୍ପାନି ଭୂଷଣାନି ଵିଶେଷତଃ

ବସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ବହୁତ ମୃଦୁ ଏବଂ କିଛି ସୁନାରେ ତିଆରି। ଭୂଷଣଗୁଡିକ ବିଶେଷ କରି ବିଦ୍ୟୁତର ଚକ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି କର୍ପୂରନିର୍ଯାସାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ ଆଧୂପିତାନି ପୁଷ୍ପୌଘୈର୍ଵାସିତାନି ସମଂତତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ କର୍ପୂର, ରେସିନ, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଭଲଭାବେ ଗନ୍ଧିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଭରିଛି।

ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରକାଷ୍ଠଗୁଗ୍ଗୁଲୁଚୂର୍ଣିକୈଃ ଘୃତେନ ମଧୁନା ଚୈଵ ସିଦ୍ଧୋ ଧୂପଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କର୍ପୂର, କାଠ, ଗୁଗୁଳୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଘିଅ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଧୂପ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ।

କପିଲାସମ୍ଭଵେନୈଵ ଘୃତେନାତିସୁଗନ୍ଧିନା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଦୀପିତା ଦୀପାଃ ଶସ୍ତାଃ କର୍ପୂରସଂଯୁତାଃ

କପିଳା ଗାଈର ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ଘିଅ ଓ କର୍ପୂର ମିଶାଇ ନିତ୍ୟ ଜଳାଯାଉଥିବା ଦୀପ ବହୁତ ଉତ୍ତମ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ଚ ମଧୁରଂ ପଯୋ ଦଧି ଘୃତଂ ତଥା କପିଲାସମ୍ଭଵଂ ଶମ୍ଭୋରିଷ୍ଟଂ ସ୍ନାନେ ଚ ପାନକେ

କପିଳା ଗାଈର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ମିଠା ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ, ଏହି ସମସ୍ତ ଶିବଙ୍କ ସ୍ନାନ ଓ ପାନ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ।

ଆସନାନି ଚ ଭଦ୍ରାଣି ଗଜଦଂତମଯାନି ଚ ସୁଵର୍ଣରତ୍ନଯୁକ୍ତାନି ଚିତ୍ରାଣ୍ଯାସ୍ତରଣାନି ଚ

ହାତୀଦାନ୍ତର ଶୁଭାସନ, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଚାଦର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।

ମୃଦୂପଧାନଯୁକ୍ତାନି ସୂକ୍ଷ୍ମତୂଲମଯାନି ଚ ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ରମ୍ଯାଣି ଶଯନାନି ସୁଖାନି ଚ

ମୃଦୁ ତକିଆ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ କପାସର ଶଯ୍ୟା, ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚତାର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ହେବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଯସ୍ସମୁଦ୍ରଗାମିନ୍ଯା ନଟାଦ୍ଵାମ୍ଭଃ ସମାହୃତମ୍ ଶୀତଞ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରପୂତଂ ତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ସ୍ନାନପାନଯୋଃ

ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀ ବା ଝିଲିର ପାଣି, ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇ ଓ କପଡ଼ାରେ ଚାନି ନିଆଯିବା, ସ୍ନାନ ଓ ପାନ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଛତ୍ରଂ ଶଶିନିଭଂ ଚାରୁ ମୁକ୍ତାଦାମଵିରାଜିତମ୍ ନଵରତ୍ନଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ହେମଦଣ୍ଡମନୋହରମ୍

ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ନବରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଛତା।

ଚାମରେ ଚ ସିତେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଚାମୀକରପରିଷ୍କୃତେ ରାଜହଂସଦ୍ଵଯାକାରେ ରତ୍ନଦଂଡୋପଶୋଭିତେ

ଧଳା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚାମର, ସୁନାରେ ସଜିତ, ରାଜହଂସ ଦମ୍ପତି ଭଳି ଆକୃତି, ମଣିମାଳା ଦଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ।

ଦର୍ପଣଂ ଚାପି ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ସମଂତାଦ୍ରତ୍ନସଞ୍ଛନ୍ନଂ ସ୍ରଗ୍ଵୈରୈଶ୍ଚାପି ଭୂଷିତମ୍

ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ପଣ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣିରେ ଢାକା, ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଗମ୍ଭୀରନିନଦଃ ଶଂଖୋ ହଂସକୁଂଦେନ୍ଦୁସନ୍ନିଭଃ ଆସ୍ଵପୃଷ୍ଠାଦିଦେଶେଷୁ ରତ୍ନଚାମୀକରାଚିତଃ

ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ଥିବା ଶଂଖ, ହଂସ, କୁନ୍ଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ପଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶରେ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।

କାହଲାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ନାନାନାଦକରାଣି ଚ ସୁଵର୍ଣନିର୍ମିତାନ୍ଯେଵ ମୌକ୍ତିକାଲଂକୃତାନି ଚ

ସୁନ୍ଦର ଖୋଲ, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ଭେରୀମୃଦଂଗମୁରଜତିମିଚ୍ଛପଟହାଦଯଃ ସମୁଦ୍ରକଲ୍ପସନ୍ନାଦାଃ କଲ୍ପନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ପଟହ ମାନେ, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି ଥିବା, ସାବଧାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।