ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବଦ୍ଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଂ ଯଥାଵିଧି ପଶ୍ଚାତ୍କ୍ଷମାପଯେଦ୍ଦେଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯାତ୍ମନି ଚିଂତଯେତ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଦ୍ରା ବନ୍ଧି, ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯାଦିମୁଖଵାସାଂତମର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଯଂ ଚାତିସଂକଟେ ପୁଷ୍ପଵିକ୍ଷେପମାତ୍ରଂ ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଭାଵପୁରସ୍ସରମ୍

ଯଦି ବହୁତ ଅସୁବିଧା ଥାଏ, ତେବେ କେବଳ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ଠାରୁ ମୁଖବାସ୍ତୁ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଳ କ୍ରିୟା ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ।

ତାଵତୈଵ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଭାଵନେ ସୁକୃତୋ ଭଵେତ୍ ଅସଂପୂଜ୍ଯ ନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଶିଵମାପ୍ରାଣସଂଚରାତ୍

ଏଭଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରମ ଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଛାଡ଼ି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବଳ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ସମୟ ଛାଡ଼ି।

ଯଦି ପାପସ୍ତୁ ଭୁଂଜୀତ ସ୍ଵୈରଂ ତଯ୍ସ ନ ନିଷ୍କୃତିଃ ପ୍ରମାଦେନ ତୁ ଭୁଂକ୍ତେ ଚେତ୍ତଦୁଦ୍ଗୀର୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଯଦି ପାପୀ ମନମତା ଖାଏ, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ; ଯଦି ଅଜାଣି ଖାଇଯାଏ, ତେବେ ଚେଷ୍ଟା କରି ତାହା ବାହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵିଗୁଣମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵଂ ଦେଵୀମୁପୋଷ୍ଯ ଚ ଶିଵସ୍ଯାଯୁତମଭ୍ଯସ୍ଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପୁରସ୍ସରମ୍

ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣି ପୂଜା କରି, ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଉପବାସ କରି, ନିୟମ ରଖି ଦଶହଜାର ଥର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ପରେଦ୍ଯୁଶ୍ଶକ୍ତିତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣାଦ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ଚ ଶିଵଭକ୍ତାଯ ଵା କୃତ୍ଵା ମହାପୂଜାଂ ଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍

ପରଦିନ ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଦାନ ଶିବ କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇ, ମହାପୂଜା କରି, ଶୁଚି ହେବା ଉଚିତ।

ଅନୁକ୍ତଂ ଚାତ୍ର ପୂଜାଯାଃ କମଲୋପଭଯାଦିଵ ଯତ୍ତଦନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସାନ୍ନ ତୁ ଵିସ୍ତରାତ୍

ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି କମଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇନାହିଁ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ବିସ୍ତାରରେ ନୁହେଁ।

ହଵିର୍ନିଵେଦନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଦୀପଦାନାଦନନ୍ତରମ୍ କୁର୍ଯାଦାଵରଣାଭ୍ଯର୍ଚାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ନୀରାଜନେ ଽଥ ଵା

ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଦୀପ ଦେଇ ସାରିଲେ, ଆବରଣର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ନୀରାଜନ ହେବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ସେଇ ସମୟରେ।

ତତ୍ରେଶାନାଦିସଦ୍ଯାଂତଂ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରାଂତମେଵ ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଵା ଶିଵାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଥମାଵରଣେ ଜପେତ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଆବରଣରେ, ଈଶାନ ଠାରୁ ସଦ୍ୟାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ପାଇଁ।

ଐଶାନ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵଭାଗେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୋତ୍ତରେ ତଥା ପଶ୍ଚିମେ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯ୍ଯାମୈଶାନ୍ଯାଂ ନୈରୃତେ ତଥା

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ, ଆଗ୍ନେୟ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।

ଵାଯଵ୍ଯାଂ ପୁନରୈଶାନ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତତଃ ପରମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମାଖ୍ଯାତଂ ମନ୍ତ୍ରସଂଘାତମେଵ ଵା

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମ, ପୁଣି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ଚାରି ଦିଗରେ, ତାପରେ ଗର୍ଭ ଆବରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟ।

ହୃଦଯାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରପର୍ଯଂତମଥଵାପି ସମର୍ଚଯେତ୍ ତଦ୍ବହିଃ ପୂର୍ଵତଃ ଶକ୍ରଂ ଯମଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଜେତ୍

ହୃଦୟ ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହାର ବାହାରେ, ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ଵରୁଣଂ ଵାରୁଣେ ଭାଗେ ଧନଦଂ ଚୋତ୍ତରେ ବୁଧଃ ଈଶମୈଶେ ଽନଲଂ ସ୍ଵୀଯେ ନୈରୃତେ ନିରୃତିଂ ଯଜେତ୍

ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ କୁବେର, ବୁଧ; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଅଗ୍ନି, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୃତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ମାରୁତେ ମାରୁତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନୈରୃତେ ଵିଧିମୈଶ୍ଵରେ ବହିଃପଦ୍ମସ୍ଯ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯାନ୍ଯବ୍ଜାଂତାନ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯପି

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମରେ ବାୟୁ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଈଶ୍ୱର; ପଦ୍ମର ବାହାରେ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମ ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରସିଦ୍ଧରୂପାଣ୍ଯାଶାସୁ ଲୋକେଶାନାଂ କ୍ରମାଦ୍ଯଜେତ୍ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵତାଃ

ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟା ଧ୍ଯେଯାଃ ସମାସୀନା ଯଥାସୁଖମ୍ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵାନାଂ ସ୍ଵାଭିଧାନୈର୍ନମୋଯୁତୈଃ

ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସୁବିଧାରେ ବସି; ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାମରେ ନମସ୍କାର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୁଷ୍ପୈଃ ସଂପୂଜନଂ କୁର୍ଯାନ୍ନତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମେଵାପି ଯଜେତ୍ସ୍ଵାଵରଣେନ ଵା

ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶିର ନମାଇ; ଗର୍ଭ ଆବରଣକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ନିଜ ଆବରଣ ସହିତ।

ଯୋଗେ ଧ୍ଯାନେ ଜପେ ହୋମେ ଵାହ୍ଯେ ଵାଭ୍ଯଂତରେ ଽପି ଵା ହଵିଶ୍ଚ ଷଡ୍ଵିଧଂ ଦେଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୁଦ୍ଗାନ୍ନମେଵ ଚ

ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଜପ, ହୋମ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯେଉଁ ହେଉ, ଛଅ ପ୍ରକାରର ଶୁଦ୍ଧ ମୁଗ ଚାଳ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପାଯସଂ ଦଧିସଂମିଶ୍ରଂ ଗୌଡଂ ଚ ମଧୁନାପ୍ଲୁତମ୍ ଏତେଷ୍ଵେକମନେକଂ ଵା ନାନାଵ୍ଯଂଜନସଂଯୁତମ୍

ଦୁଧ ଓ ଦହି ମିଶାଇ ତିଆରି ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ, ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ମିଶାଇ।

ଗୁଡଖଂଡନ୍ଵିତଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମଥିତଂ ଦଧି ଚୋତ୍ତମମ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣ୍ଯପୂପମୁଖ୍ଯାନି ସ୍ଵାଦୁମଂତି ଫଲାନି ଚ

ଗୁଡ଼ ଟୁକୁଡ଼ି ସହିତ ମଥା ଦହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବା ଉଚିତ୍, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅପୂପ ଓ ରସାଳ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ରକ୍ତଚନ୍ଦନପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଂ ପାନୀଯଂ ଚାତିଶୀତଲମ୍ ମୃଦୁ ଏଲାରସାକ୍ତଂ ଚ ଖଣ୍ଡଂ ପୂଗଫଲସ୍ଯ ଚ

ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ବହୁତ ଢଣ୍ଡା ପାନୀୟ, ମୃଦୁ ଏଲା ରସ ମିଶା, ପୁଗ ଫଳର ଟୁକୁଡ଼ି ସହିତ।

ଦଲାନି ନାଗଵଲ୍ଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତାନି ଖଦିରାଦିଭିଃ ଗୌରାଣି ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ଣାନି ଵିହିତାନି ଶିଵାନି ଚ ଶୈଲମେଵ ସିତଂ ଚୂର୍ଣଂ ନାତିରୂକ୍ଷଂ ନ ଦୂଷିତମ୍

ନାଗବେଲିର ପତ୍ର ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ମିଶା, ହଳଦିଆ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ, ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଶୁଭ; ପାହାଡ଼ ଭଳି ସିଧା ପାଉଡ଼ର, ଅତି କଠିନ ନୁହେଁ, ଅଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ।

କର୍ପୂରଂ ଚାଥ କଂକୋଲଂ ଜାତ୍ଯାଦି ଚ ନଵଂ ଶୁଭମ୍ ଆଲେପନଂ ଚନ୍ଦନଂ ସ୍ଯାନ୍ମୂଲକାଷ୍ଠଂରଜୋମଯମ୍

କପୂର, କଙ୍କୋଳ, ନୂତନ ଏବଂ ଶୁଭ ଜାତି ଓ ଏହା ସଦୃଶ; ଲେପ ହେଉଛି ଚନ୍ଦନ, ମୂଳ, କାଠ କିମ୍ବା ଧୂଳିରୁ ତିଆରି।

କସ୍ତୂରିକା କୁଂକୁମଂ ଚ ରସୋ ମୃଗମଦାତ୍ମକଃ ପୁଷ୍ପାଣି ସୁରଭୀଣ୍ଯେଵ ପଵିତ୍ରାଣି ଶୁଭାନି ଚ

କସ୍ତୂରୀ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ମୃଗମଦର ରସ; ସୁଗନ୍ଧିତ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପ।

ନିର୍ଗଂଧାନ୍ଯୁଗ୍ରଗଂଧାନି ଦୂଷିତାନ୍ଯୁଷିତାନି ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ଵିଶୀର୍ଣାନି ନ ଦେଯାନି ଶିଵାର୍ଚନେ

ଗନ୍ଧ ନଥିବା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା, ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ପୁଷ୍ପ, କିମ୍ବା ନିଜେ ପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ପ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଵାସାଂସି ଚ ମୃଦୂନ୍ଯେଵ ତପନୀଯମଯାନି ଚ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯକଲ୍ପାନି ଭୂଷଣାନି ଵିଶେଷତଃ

ବସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ବହୁତ ମୃଦୁ ଏବଂ କିଛି ସୁନାରେ ତିଆରି। ଭୂଷଣଗୁଡିକ ବିଶେଷ କରି ବିଦ୍ୟୁତର ଚକ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି କର୍ପୂରନିର୍ଯାସାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ ଆଧୂପିତାନି ପୁଷ୍ପୌଘୈର୍ଵାସିତାନି ସମଂତତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ କର୍ପୂର, ରେସିନ, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଭଲଭାବେ ଗନ୍ଧିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଭରିଛି।

ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରକାଷ୍ଠଗୁଗ୍ଗୁଲୁଚୂର୍ଣିକୈଃ ଘୃତେନ ମଧୁନା ଚୈଵ ସିଦ୍ଧୋ ଧୂପଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କର୍ପୂର, କାଠ, ଗୁଗୁଳୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଘିଅ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଧୂପ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ।

କପିଲାସମ୍ଭଵେନୈଵ ଘୃତେନାତିସୁଗନ୍ଧିନା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଦୀପିତା ଦୀପାଃ ଶସ୍ତାଃ କର୍ପୂରସଂଯୁତାଃ

କପିଳା ଗାଈର ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ଘିଅ ଓ କର୍ପୂର ମିଶାଇ ନିତ୍ୟ ଜଳାଯାଉଥିବା ଦୀପ ବହୁତ ଉତ୍ତମ।