ଶିଵପୁରାଣମ୍

ହୈମେ ଚ ରାଜତେ ତାମ୍ରେ ପାତ୍ରେ ଵା ମୃନ୍ମଯେ ଶୁଭେ ପଦ୍ମକୈଶ୍ଶୋଭିତୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ବୀଜୈର୍ଦଧ୍ଯକ୍ଷତାଦିଭିଃ

ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ତାମ୍ର କିମ୍ବା ଶୁଭ ମାଟିର ବାତିଲା ଭାଣ୍ଡରେ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ବୀଜ, ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଓ ଏହିପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖି ସଜାଇବା ଦରକାର।

ତ୍ରିଶୂଲଶଂଖଯୁଗ୍ମାବ୍ଜନନ୍ଦ୍ଯାଵର୍ତୈଃ କରୀଷଜୈଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସସ୍ଵସ୍ତିକାଦର୍ଶଵଜ୍ରୈର୍ଵହ୍ନ୍ଯାଦିଚିହ୍ନିତୈଃ

ତ୍ରିଶୂଳ, ଶଂଖଯୁଗଳ, ପଦ୍ମ, ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଚିହ୍ନ, ଗୋବରର ଚିହ୍ନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଦର୍ପଣ, ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଭାଣ୍ଡକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଷ୍ଟୌ ପ୍ରଦୀପାନ୍ପରିତୋ ଵିଧାଯୈକଂ ତୁ ମଧ୍ଯମେ ତେଷୁ ଵାମାଦିକାଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ନଵ ଶକ୍ତଯଃ

ଅଷ୍ଟଟି ଦୀପକୁ ଚାରିପାଖରେ ଓ ଏକଟିକୁ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ବାମପଟଠାରୁ ନବ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କଵଚେନ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସଂରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ସର୍ଵତଃ ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂ ଚ ସଂଦର୍ଶ୍ଯ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପାତ୍ରମୁଦ୍ଧରେତ୍

କବଚ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ଗୋମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ ଭାଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।

ଅଥଵାରୋପଯେତ୍ପାତ୍ରେ ପଞ୍ଚଦୀପାନ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଵିଦିକ୍ଷ୍ଵପି ଚ ମଧ୍ଯେ ଚ ଦୀପମେକମଥାପି ଵା

ନାହିଁଲେ, ପାଞ୍ଚଟି ଦୀପକୁ ଶ୍ରେଣୀକ୍ରମରେ ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିବା, କିମ୍ବା ଚାରି ଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୀପ ରଖିବା, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ଦୀପ ରଖିବା ଯଥାଯଥିକ।

ତତସ୍ତତ୍ପାତ୍ରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଲିଂଗାଦେରୁପରି କ୍ରମାତ୍ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଯୋଗେନ ଭ୍ରାମଯେନ୍ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା

ତାପରେ, ସେଇ ଭାଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇ, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିମା ଉପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଓ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ତତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଭସିତଂ ଚ ସୁଗଂଧିତମ୍ କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ପଶ୍ଚାଦୁପହାରାନ୍ନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଭସ୍ମ ଦେଇ, ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଶେଷରେ ଭୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାନୀଯଂ ଚ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଵାଚମନଂ ପୁନଃ ପଞ୍ଚସୌଗଂଧିକୋପେତଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ ପାନୀୟ ଦେଇ, ପୁନି ମୁଖ ପରିଷ୍କାର ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ସୁଗନ୍ଧି ଥିବା ତାମ୍ବୁଳ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଯାନି ଗାନନାଟ୍ଯାନି କାରଯେତ୍ ଲିଂଗାଦୌ ଶିଵଯୋଶ୍ଚିନ୍ତାଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ତ୍ଯଜପେଚ୍ଛିଵମ୍

ଯାହାକୁ ଛିଟାଇବା ଦରକାର, ତାହାକୁ ଛିଟାଇ, ଗାନ ଓ ନୃତ୍ୟ କରାଇ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶିବାଦିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ମନେମନେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପ୍ରଣାମଂ ଚ ସ୍ତଵଂ ଚାତ୍ମସମର୍ପଣମ୍ ଵିଜ୍ଞାପନଂ ଚ କାର୍ଯାଣାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିନଯପୂର୍ଵକମ୍

ପରିକ୍ରମା, ପ୍ରଣାମ, ସ୍ତୁତି, ଆତ୍ମାର୍ପଣ ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରି, ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବଦ୍ଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଂ ଯଥାଵିଧି ପଶ୍ଚାତ୍କ୍ଷମାପଯେଦ୍ଦେଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯାତ୍ମନି ଚିଂତଯେତ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଦ୍ରା ବନ୍ଧି, ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯାଦିମୁଖଵାସାଂତମର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଯଂ ଚାତିସଂକଟେ ପୁଷ୍ପଵିକ୍ଷେପମାତ୍ରଂ ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଭାଵପୁରସ୍ସରମ୍

ଯଦି ବହୁତ ଅସୁବିଧା ଥାଏ, ତେବେ କେବଳ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ଠାରୁ ମୁଖବାସ୍ତୁ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଳ କ୍ରିୟା ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ।

ତାଵତୈଵ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଭାଵନେ ସୁକୃତୋ ଭଵେତ୍ ଅସଂପୂଜ୍ଯ ନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଶିଵମାପ୍ରାଣସଂଚରାତ୍

ଏଭଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରମ ଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଛାଡ଼ି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବଳ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ସମୟ ଛାଡ଼ି।

ଯଦି ପାପସ୍ତୁ ଭୁଂଜୀତ ସ୍ଵୈରଂ ତଯ୍ସ ନ ନିଷ୍କୃତିଃ ପ୍ରମାଦେନ ତୁ ଭୁଂକ୍ତେ ଚେତ୍ତଦୁଦ୍ଗୀର୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଯଦି ପାପୀ ମନମତା ଖାଏ, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ; ଯଦି ଅଜାଣି ଖାଇଯାଏ, ତେବେ ଚେଷ୍ଟା କରି ତାହା ବାହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵିଗୁଣମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵଂ ଦେଵୀମୁପୋଷ୍ଯ ଚ ଶିଵସ୍ଯାଯୁତମଭ୍ଯସ୍ଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପୁରସ୍ସରମ୍

ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣି ପୂଜା କରି, ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଉପବାସ କରି, ନିୟମ ରଖି ଦଶହଜାର ଥର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ପରେଦ୍ଯୁଶ୍ଶକ୍ତିତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣାଦ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ଚ ଶିଵଭକ୍ତାଯ ଵା କୃତ୍ଵା ମହାପୂଜାଂ ଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍

ପରଦିନ ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଦାନ ଶିବ କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇ, ମହାପୂଜା କରି, ଶୁଚି ହେବା ଉଚିତ।

ଅନୁକ୍ତଂ ଚାତ୍ର ପୂଜାଯାଃ କମଲୋପଭଯାଦିଵ ଯତ୍ତଦନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସାନ୍ନ ତୁ ଵିସ୍ତରାତ୍

ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି କମଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇନାହିଁ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ବିସ୍ତାରରେ ନୁହେଁ।

ହଵିର୍ନିଵେଦନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଦୀପଦାନାଦନନ୍ତରମ୍ କୁର୍ଯାଦାଵରଣାଭ୍ଯର୍ଚାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ନୀରାଜନେ ଽଥ ଵା

ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଦୀପ ଦେଇ ସାରିଲେ, ଆବରଣର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ନୀରାଜନ ହେବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ସେଇ ସମୟରେ।

ତତ୍ରେଶାନାଦିସଦ୍ଯାଂତଂ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରାଂତମେଵ ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଵା ଶିଵାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଥମାଵରଣେ ଜପେତ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଆବରଣରେ, ଈଶାନ ଠାରୁ ସଦ୍ୟାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ପାଇଁ।

ଐଶାନ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵଭାଗେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୋତ୍ତରେ ତଥା ପଶ୍ଚିମେ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯ୍ଯାମୈଶାନ୍ଯାଂ ନୈରୃତେ ତଥା

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ, ଆଗ୍ନେୟ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।

ଵାଯଵ୍ଯାଂ ପୁନରୈଶାନ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତତଃ ପରମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମାଖ୍ଯାତଂ ମନ୍ତ୍ରସଂଘାତମେଵ ଵା

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମ, ପୁଣି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ଚାରି ଦିଗରେ, ତାପରେ ଗର୍ଭ ଆବରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟ।

ହୃଦଯାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରପର୍ଯଂତମଥଵାପି ସମର୍ଚଯେତ୍ ତଦ୍ବହିଃ ପୂର୍ଵତଃ ଶକ୍ରଂ ଯମଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଜେତ୍

ହୃଦୟ ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହାର ବାହାରେ, ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ଵରୁଣଂ ଵାରୁଣେ ଭାଗେ ଧନଦଂ ଚୋତ୍ତରେ ବୁଧଃ ଈଶମୈଶେ ଽନଲଂ ସ୍ଵୀଯେ ନୈରୃତେ ନିରୃତିଂ ଯଜେତ୍

ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ କୁବେର, ବୁଧ; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଅଗ୍ନି, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୃତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ମାରୁତେ ମାରୁତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନୈରୃତେ ଵିଧିମୈଶ୍ଵରେ ବହିଃପଦ୍ମସ୍ଯ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯାନ୍ଯବ୍ଜାଂତାନ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯପି

ବାୟୁ-ପଶ୍ଚିମରେ ବାୟୁ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ନୈୃତ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଈଶ୍ୱର; ପଦ୍ମର ବାହାରେ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମ ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରସିଦ୍ଧରୂପାଣ୍ଯାଶାସୁ ଲୋକେଶାନାଂ କ୍ରମାଦ୍ଯଜେତ୍ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵତାଃ

ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟା ଧ୍ଯେଯାଃ ସମାସୀନା ଯଥାସୁଖମ୍ ସର୍ଵାଵରଣଦେଵାନାଂ ସ୍ଵାଭିଧାନୈର୍ନମୋଯୁତୈଃ

ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସୁବିଧାରେ ବସି; ସମସ୍ତ ଆବରଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାମରେ ନମସ୍କାର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୁଷ୍ପୈଃ ସଂପୂଜନଂ କୁର୍ଯାନ୍ନତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଗର୍ଭାଵରଣମେଵାପି ଯଜେତ୍ସ୍ଵାଵରଣେନ ଵା

ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶିର ନମାଇ; ଗର୍ଭ ଆବରଣକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ନିଜ ଆବରଣ ସହିତ।

ଯୋଗେ ଧ୍ଯାନେ ଜପେ ହୋମେ ଵାହ୍ଯେ ଵାଭ୍ଯଂତରେ ଽପି ଵା ହଵିଶ୍ଚ ଷଡ୍ଵିଧଂ ଦେଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୁଦ୍ଗାନ୍ନମେଵ ଚ

ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଜପ, ହୋମ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯେଉଁ ହେଉ, ଛଅ ପ୍ରକାରର ଶୁଦ୍ଧ ମୁଗ ଚାଳ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପାଯସଂ ଦଧିସଂମିଶ୍ରଂ ଗୌଡଂ ଚ ମଧୁନାପ୍ଲୁତମ୍ ଏତେଷ୍ଵେକମନେକଂ ଵା ନାନାଵ୍ଯଂଜନସଂଯୁତମ୍

ଦୁଧ ଓ ଦହି ମିଶାଇ ତିଆରି ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ, ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ମିଶାଇ।