ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵଂଶଦ୍ଵଯପିତ୍ଃଣାଂ ଚ କୁଲକୋଟ୍ଯୁଦ୍ଧରଂ ଵିଦୁଃ କୃଷ୍ଣଵେଣ୍ଯାଂ ପ୍ରଶଂସଂତି ମୀନଗେ ଚ ଗୁରୌ ରଵୌ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଅନେକ ପୂର୍ବଜ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; କୃଷ୍ଣବେଣୀ ନଦୀରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୀନ ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ ଏହା ଅତି ପ୍ରଶଂସିତ ।

ତତ୍ତତ୍ତୀର୍ଥେ ଚ ତନ୍ମାସି ସ୍ନାନମିଂଦ୍ରପଦପ୍ରଦମ୍ ଗଂଗାଂ ଵା ସହ୍ଯଜାଂ ଵାପି ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵସେଦ୍ବୁଧଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ମାସରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ମିଳେ; ଜ୍ଞାନୀ ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ସହ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀ ପାଖରେ ବସିବା ଉଚିତ ।

ତତ୍କାଲକୃତପାପସ୍ଯ କ୍ଷଯୋ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ରୁଦ୍ରଲୋକପ୍ରଦାନ୍ଯେଵ ସଂତି କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ

ସେଇ ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅନେକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ରୁଦ୍ର ଲୋକ ଦେଇଥାଏ ।

ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ଵେଗଵତୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଫଲପ୍ରଦେ ତଯୋସ୍ତୀରେ ହି ସଂତ୍ଯେଵ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଦାନି ଚ

ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ଓ ବେଗବତୀ ନଦୀ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ସେମାନଙ୍କର ତୀରରେ ସ୍ବର୍ଗ ଦେଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି ।

ସଂତି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯଦାନି ଚ ଭୂରିଶଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ଵସନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତାଦୃଶଂ ଚ ଫଲଂ ଲଭେତ୍

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଜ୍ଞାନୀ ଯେଉଁଠାରେ ବସିବେ, ସେଉଁଠାରେ ତାହାର ଫଳ ପାଇବେ ।

ସଦାଚାରେଣ ସଦ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯା ସଦା ଭାଵନଯାପି ଚ ଵସେଦ୍ଦଯାଲୁଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵୈ ନାନ୍ଯଥା ତତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍

ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ, ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ଓ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କରି, ଦୟାଳୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ବସିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା ତାହାର ଫଳ ମିଳେନି ।

ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବହୁଧା ଋଦ୍ଧିମୃଚ୍ଛତି ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ କୃତଂ ପାପଂ ମହଦଣ୍ଵପି ଜାଯତେ

ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଅନେକ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ବଡ଼ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ ।

ତତ୍କାଲଂ ଜୀଵନାର୍ଥଶ୍ଚେତ୍ପୁଣ୍ଯେନ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି ପୁଣ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଦଂ ପ୍ରାହୁଃ କାଯିକଂ ଵାଚିକଂ ତଥା

ସେଇ ସମୟରେ ଯଦି କେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଚାହେ, ତେବେ ନାଶ ଆସେ; ପୁଣ୍ୟ ଦେହ ଓ ମୁଖର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଇଥାଏ ।

ମାନସଂ ଚ ତଥା ପାପଂ ତାଦୃଶଂ ନାଶଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ମାନସଂ ଵଜ୍ରଲେପଂ ତୁ କଲ୍ପକଲ୍ପାନୁଗଂ ତଥା

ମନରେ ହୋଇଥିବା ପାପ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ମନରେ ହୋଇଥିବା ପାପ ହୀରା ଚାମର ଭଳି ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିଥାଏ ।

ଧ୍ଯାନାଦେଵ ହି ତନ୍ନଶ୍ଯେନ୍ନାନ୍ଯଥା ନାଶମୃଚ୍ଛତି ଵାଚିକଂ ଜପଜାଲେନ କାଯିକଂ କାଯଶୋଷଣାତ୍

ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନଷ୍ଟ ହୁଏନି । ମୁଖର ପାପ ଜପ ଦ୍ୱାରା, ଦେହର ପାପ ଦେହ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଦାନାଦ୍ଧନକୃତଂ ନଶ୍ଯେନ୍ନା ଽନ୍ଯଥାକଲ୍ପକୋଟିଭିଃ କ୍ଵଚିତ୍ପାପେନ ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧିପୂର୍ଵେଣ ନଶ୍ଯତି

ଧନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ କଳ୍ପ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ । କେବେ କେବେ ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ବୀଜାଂଶଶ୍ଚୈଵ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯଂଶୋ ଭୋଗାଂଶଃ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ ଜ୍ଞାନନାଶ୍ଯୋ ହି ବୀଜାଂଶୋ ଵୃଦ୍ଧିରୁକ୍ତପ୍ରକାରତଃ

ବୀଜ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଭୋଗ ଅଂଶ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର; ବୀଜ ଅଂଶ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ବୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଭୋଜାଂଶୋ ଭୋଗନାଶ୍ଯସ୍ତୁ ନାନ୍ଯଥା ପୁଣ୍ଯକୋଟିଭିଃ ବୀଜପ୍ରରୋହେ ନଷ୍ଟେ ତୁ ଶେଷୋ ଭୋଗାଯ କଲ୍ପତେ

ଭୋଗ ଅଂଶ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି । ବୀଜ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଶେଷ ଭୋଗ ପାଇଁ ରହିଯାଏ ।

ଦେଵାନାଂ ପୂଜଯା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଦାନତଃ ତପୋଧିକ୍ଯାଚ୍ଚ କାଲେନ ଭୋଗଃ ସହ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପାପମକୃତ୍ଵୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂସ୍ସୁଖମିଚ୍ଛତା

ଦେବମାନେଙ୍କର ପୂଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ଅଧିକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭୋଗ ମିଳାନ୍ତି; ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଚାହନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ କରିବା ଛାଡି ବସିବା ଉଚିତ ।

ସଦାଚାରଂ ଶ୍ରାଵଯାଶୁ ଯେନ ଲୋକାଞ୍ଜଯେଦ୍ବୁଧଃ ଧର୍ମାଧର୍ମମଯାନ୍ବ୍ରୂହି ସ୍ଵର୍ଗନାରକଦାଂସ୍ତଥା

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଯେଉଁ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଜିତିପାରିବେ, ସେ ଭଲ ଆଚରଣ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ । ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ସ୍ବର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ଦେଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ବିବରଣ କର ।

ସଦାଚାରଯୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନାମ ନାମତଃ ଵେଦାଚାରଯୁତୋ ଵିପ୍ରୋ ହ୍ଯେତୈରେକୈକଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭଲ ଆଚରଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ରଖିଛନ୍ତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ବିପ୍ର; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱିଜ ।

ଅଲ୍ପାଚାରୋଲ୍ପଵେଦଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ରାଜସେଵକଃ କିଂଚିଦାଚାରଵାନ୍ଵୈଶ୍ଯଃ କୃଷିଵାଣିଜ୍ଯକୃତ୍ତଯା

ଅଳ୍ପ ଆଚରଣ ଓ ଅଳ୍ପ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ରାଜାଙ୍କର ସେବକ; କିଛି ଆଚରଣ ଥିଲେ, ସେ ବୈଶ୍ୟ, ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରେ ।

ଶୂଦ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହି କର୍ଷକଃ ଅସୂଯାଲୁଃ ପରଦ୍ରୋହୀ ଚଂଡାଲଦ୍ଵିଜ ଉଚ୍ଯତେ

ଯିଏ ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେ ତଥାପି ଚାଷୀ ହେଉଛି; ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଉଛି।

ପୃଥିଵୀପାଲକୋ ରାଜା ଇତରେକ୍ଷତ୍ରିଯା ମତାଃ ଧାନ୍ଯାଦିକ୍ରଯଵାନ୍ଵୈଶ୍ଯ ଇତରୋ ଵଣିଗୁଚ୍ଯତେ

ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବୈଶ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ଶୂଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ କର୍ଷକୋ ଵୃଷଲୋ ଜ୍ଞେଯ ଇତରେ ଚୈଵ ଦସ୍ଯଵଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶୂଦ୍ର କୁହାଯାଏ; ଚାଷୀକୁ ବୃଷଳ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦସ୍ୟୁ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ସର୍ଵୋ ହ୍ଯୁଷଃପ୍ରାଚୀମୁଖଶ୍ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଦେଵପୂର୍ଵକାନ୍ ଧର୍ମାନର୍ଥାଂଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଲେଶାନାଯଂ ଚ ଵ୍ଯଯମେଵ ଚ

ପ୍ରଭାତରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜୀବିକାର ଉପାୟ, ତାହାର କଷ୍ଟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଯୁର୍ଦ୍ଵେଷଶ୍ଚ ମରଣଂ ପାପଂ ଭାଗ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଵ୍ଯାଧିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାନଦିକ୍ଫଲମ୍

ଆୟୁ, ଶତ୍ରୁତା, ମୃତ୍ୟୁ, ପାପ, ଭାଗ୍ୟ, ରୋଗ, ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠିବାର ଫଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ନିଶାଂତ୍ଯାଯାମୋଷା ଜ୍ଞେଯା ଯାମାର୍ଧଂ ସଂଧିରୁଚ୍ଯତେ ତତ୍କାଲେ ତୁ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରେ ଵିସୃଜେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ

ରାତିର ଶେଷକୁ ଉଷା କୁହାଯାଏ; ଏକ ଯାମର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମୟରେ ଉଠି, ଦ୍ୱିଜ ଜନ ମଳ ଓ ମୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୃହାଦ୍ଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ବାହ୍ଯତଃ ପ୍ରଵୃତସ୍ତଥା ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ସମାଵିଶ୍ଯ ପ୍ରତିବଂଧେ ଽନ୍ଯଦିଙ୍ମୁଖଃ

ଘରରୁ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ବାହାର ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ବାଧା ଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ସମ୍ଭବ।

ଜଲାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣାଦୀନାଂ ଦେଵାନାଂ ନାଭିମୁଖ୍ଯତଃ ଲିଂଗଂ ପିଧାଯ ଵାମେନ ମୁଖମନ୍ଯେନ ପାଣିନା

ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବାମ ହାତରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଢାକି, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକିବା ଉଚିତ।

ମଲମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଚୋତ୍ଥାଯ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚୈଵ ତନ୍ମଲମ୍ ଉଦ୍ଧୃତେନ ଜଲେନୈଵ ଶୌଚଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜଲାଦ୍ବହିଃ

ମଳ ପ୍ରସ୍ରବଣ କରି ଉଠିବା ପରେ, ସେ ମଳକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉଠା ଜଳରେ ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜଳର ବାହାରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ଦେଵପିତ୍ରାର୍ଷତୀର୍ଥାଵତରଣଂ ଵିନା ସପ୍ତ ଵା ପଞ୍ଚ ଵା ତ୍ରୀନ୍ଵା ଗୁଦଂ ସଂଶୋଧଯେନ୍ମୃଦା

କିମ୍ବା, ଦେବ, ପିତୃ, ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ନାଉଥିବା ସମୟରେ, ଗୁଦକୁ ମାଟିରେ ସାତ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ତିନି ଥର ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗେ କର୍କୋଟମାତ୍ରଂ ତୁ ଗୁଦେ ପ୍ରସୃତିରିଷ୍ଯତେ ତତ ଉତ୍ଥାଯ ପଦ୍ଧସ୍ତଶୌଚଂ ଗଣ୍ଡୂଷମଷ୍ଟକମ୍

ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍କୋଟା ପରି ମାପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ; ଗୁଦ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ହାତ ଧୋଇ ଏବଂ ମୁହଁକୁ ଆଠ ଥର ଗଣ୍ଡୁଷ କରିବା ଉଚିତ।

ଯେନ କେନ ଚ ପତ୍ରେଣ କାଷ୍ଠେନ ଚ ଜଲାଦ୍ବହିଃ କାର୍ଯଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ତର୍ଜନୀଂ ଦଂତଧାଵନମୀରିତମ୍

ଯେକୌଣସି ପାତ୍ର କିମ୍ବା କାଠରେ, ଜଳର ବାହାରେ, ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ; ତର୍ଜନୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।