ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଷ୍ଟପତ୍ରାଣି ତସ୍ଯାହୁରଣିମାଦିଗୁଣାଷ୍ଟକମ୍ କେସରାଣି ଚ ଵାମାଦ୍ଯା ରୁଦ୍ରାଵାମାଦିଶକ୍ତିଭିଃ

ଏହି ପଦ୍ମର ଅଷ୍ଟପତ୍ର ଅଛି, ଅଣିମା ଆଦି ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଏହି ପତ୍ର; କେସରଗୁଡିକ ବାମ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ରୁଦ୍ର ଓ ବାମ ଶକ୍ତି ଅଟିଛି।

ବୀଜାନ୍ଯପି ଚ ତା ଏଵ ଶକ୍ତଯୋଂତର୍ମନୋନ୍ମନୀଃ କର୍ଣିକାପରଵୈରାଗ୍ଯଂ ନାଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଶିଵାତ୍ମକମ୍

ବୀଜଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ସେହି ଶକ୍ତିମାନ ଅଟିଛି, ଉନ୍ମନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିରାଗ, ନାଳ ହେଉଛି ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ।

କନ୍ଦଶ୍ଚ ଶିଵଧର୍ମାତ୍ମା କର୍ଣିକାନ୍ତେ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲେ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲୋପର୍ଯାତ୍ମାଦି ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରିତଯମାସନମ୍

କନ୍ଦ ଶିବ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ୱରୂପ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଅନ୍ତରେ ତିନି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଟିଛି; ତିନି ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଆତ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ ଆସନ ଭାବେ ଅଛି।

ସର୍ଵାସନୋପରି ସୁଖଂ ଵିଚିତ୍ରାସ୍ତରଣାସ୍ତୃତମ୍ ଆସନଂ କଲ୍ପଯେଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଚାଦର ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁବିଧାଜନକ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହନଂ ସ୍ଥାପନଂ ଚ ସନ୍ନିରୋଧଂ ନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ନମସ୍କାରଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ବଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ, ସଂନିରୋଧ, ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ନମସ୍କାର ସହିତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯମାଚମନଂ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଗଂଧଂ ପୁଷ୍ପଂ ତତଃ ପରମ୍ ଧୂପଂ ଦୀପଂ ଚ ତାଂବୂଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ସ୍ଵାପଯେଚ୍ଛିଵୌ

ପରେ ଚରଣ ଜଳ, ଆଚମନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଦେବା; ତାପରେ ଧୂପ, ଦୀପ ଏବଂ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ପରିକଲ୍ପ୍ଯୈଵମାସନଂ ମୂର୍ତିମେଵ ଚ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ମୂଲେନ ବ୍ରହ୍ମାଭିଶ୍ଚାପରୈସ୍ତଥା

ଅଥବା, ଏଭଳି ଆସନ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟ ନାନା ବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହଯେତ୍ତତୋ ଦେଵ୍ଯା ଶିଵଂ ପରମକାରଣମ୍ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ଦେଵଂ ନିଶ୍ଚଲମକ୍ଷରମ୍

ତାପରେ ଦେବୀ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ; ଶିବ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଚଳ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ।

କାରଣଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସର୍ଵଲୋକମଯଂ ପରମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଭକ୍ତାନାମପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦୃଶ୍ଯମୀଶ୍ଵରମଵ୍ଯଯମ୍ ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈରପି ଦେଵୈରଗୋଚରମ୍

ଭକ୍ତମାନେ ସହଜରେ ଅଦୱୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଦେଵସାରଂ ଚ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିରଗୋଚରମିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତଂ ଭେଷଜଂ ଭଵରୋଗିଣାମ୍

ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ; ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ସେ ଭବ-ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ।

ଶିଵତତ୍ତ୍ଵମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଶିଵାର୍ଥଂ ଜଗତି ସ୍ଥିରମ୍ ପଞ୍ଚୋପଚାରଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେଲ୍ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍

ଏହାକୁ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି, ଶିବଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି। ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଉପଚାର ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗମୂର୍ତିର୍ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ସ୍ନାନକାଲେ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଜଯଶବ୍ଦାଦିମଂଗଲମ୍

ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ମହାଶିବଙ୍କର ଆକୃତି, ଶିବଙ୍କର ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପ। ସ୍ନାନ ସମୟରେ ବିଜୟ ଶବ୍ଦ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଘୃତକ୍ଷୀରଦଧିମଧ୍ଵାଦିପୂର୍ଵକୈଃ ମୂଲୈଃ ଫଲାନାଂ ସାରୈଶ୍ଚ ତିଲସର୍ଷପସକ୍ତୁଭିଃ

ଗାଁଠିର ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ — ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ମୂଳ, ଫଳର ଗୁଣ ଓ ତିଳ, ସରସପ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ,

ବୀଜୈର୍ଯଵାଦିଭିଶ୍ଶସ୍ତୈଶ୍ଚୂର୍ଣୈର୍ମାଷାଦିସଂଭଵୈଃ ସଂସ୍ନାପ୍ଯାଲିପ୍ଯ ପିଷ୍ଟାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦୁଷ୍ଣଵାରିଭିଃ

ଯବ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ମାନ୍ୟ ଦାଣା, ମାଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଥମେ ଲେପ କରି, ପରେ ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଘର୍ଷଯେଦ୍ଵିଲ୍ଵପତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଲେପଗଂଧାପନୁତ୍ତଯେ ପୁନଃ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ସଲିଲୈଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯୁପଚାରତଃ

ବିଲ୍ବପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଘସି ଲେପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦୂର କରିବା ପରେ, ପୁନି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଓ ରାଜାଙ୍କ ଉପଚାର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସୁଗଂଧାମଲକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରିଦ୍ରାଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ସଲିଲୈର୍ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ସୁଗନ୍ଧିତ ଆମଳକୀ ଓ ହଳଦୀ ଯଥାକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧି କରି, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାପଯେଦ୍ଗଂଧତୋଯେନ କୁଶପୁଷ୍ପୋଦକେନ ଚ ହିରଣ୍ଯରତ୍ନତୋଯୈଶ୍ଚ ମଂତ୍ରସିଦ୍ଧୈର୍ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦିଆ ଜଳ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଦିଆ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଜଳରେ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଅସଂଭଵେ ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଯଥାସଂଭଵସଂଭୃତୈଃ କେଵଲୈର୍ମଂତ୍ରତୋଯୈର୍ଵା ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିଵମ୍

ଯଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ, ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ତାହାରେ କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଜଳରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

କଲଶେନାଥ ଶଂଖେନ ଵର୍ଧନ୍ଯା ପାଣିନା ତଥା ସକୁଶେନ ସପୁଷ୍ପେଣ ସ୍ନାପଯେନ୍ମଂତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍

ପରେ କଳଶ, ଶଂଖ, ବୃଦ୍ଧି ପାତ୍ର, ହାତ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପଵମାନେନ ରୁଦ୍ରେଣ ନୀଲେନ ତ୍ଵରିତେନ ଚ ଲିଂଗସୂକ୍ତାଦିସୂକ୍ତୈଶ୍ଚ ଶିରସାଥର୍ଵଣେନ ଚ

ପବମାନ, ରୁଦ୍ର, ନୀଳ, ତ୍ୱରିତ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ଲିଙ୍ଗ ସୂକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ସୂକ୍ତ, ଅଥର୍ବଶିରସ ଦ୍ୱାରା,

ଋଗ୍ଭିଶ୍ଚ ସାମଭିଃ ଶୈଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମଭିଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚଭିଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଶିଵେନ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

ଋଗ୍, ସାମ ଓ ପାଞ୍ଚ ଶୈବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଯଥା ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନାନାଦିକଂ ତଥା ନ ତୁ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶେଷୋ ଽସ୍ତି ତତ୍ର ତୌ ସଦୃଶୌ ଯତଃ

ଯେପରି ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା, ସେପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ, କାରଣ ଦୁଇଜଣ ସମାନ।

ପ୍ରଥମଂ ଦେଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ ଦେଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶାସନାତ୍

ପ୍ରଥମେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ କରିବା ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଉଚିତ।

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରେ ପୂଜ୍ଯେ ପୌର୍ଵାପର୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ତତ୍ର ତତ୍ରୋପଚାରାଣାଂ ଲିଂଗେ ଵାନ୍ଯତ୍ର ଵା କ୍ଵଚିତ୍

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ପୂଜାରେ ପୂର୍ବପର କ୍ରମ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଉପଚାର ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ଽଭିଷେକଂ ଲିଂଗସ୍ଯ ଶୁଚିନା ଚ ସୁଗଂଧିନା ସଂମୃଜ୍ଯ ଵାସସା ଦଦ୍ଯାଦଂବରଂ ଚୋପଵୀତକମ୍

ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗର ଅଭିଷେକ କରି, ଚାଦର ଦେଇ ପରିସ୍କାର କରି, ପରେ ପୋଷାକ ଓ ଉପବୀତ ଦେବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯମାଚମନଂ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଗଂଧଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ଭୂଷଣମ୍ ଧୂପଂ ଦୀପଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପାନୀଯଂ ମୁଖଶୋଧନମ୍

ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଭୂଷଣ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଓ ମୁଖ ପରିସ୍କାର ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁନଶ୍ଚାଚମନୀଯଂ ଚ ମୁଖଵାସଂ ତତଃ ପରମ୍ ମୁକୁଟଂ ଚ ଶୁଭଂ ଭଦ୍ରଂ ସର୍ଵରତ୍ନୈରଲଂକୃତମ୍

ପୁନି ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ମୁଖ ସୁଗନ୍ଧ, ପରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ ମୁକୁଟ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ।

ଭୂଷଣାନି ପଵିତ୍ରାଣି ମାଲ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ଵ୍ଯଜନେ ଚାମରେ ଛତ୍ରଂ ତାଲଵୃଂତଂ ଚ ଦର୍ପଣମ୍

ପବିତ୍ର ଭୂଷଣ, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା, ବିସ୍ତରିତ ପଙ୍ଖା, ଚାମର, ଛତା, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା ଓ ଦର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।