ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବାଲେନ୍ଦୁମୁକୁଟଂ ସୌମ୍ଯଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ଦୀପ୍ତଶୂଲମୃଗୀଟଂକତିଗ୍ମଵେତ୍ରଧରଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ନନ୍ଦି ସାନ୍ତ୍ ମୂଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଚାରିଟି ହାତ, ଦୀପ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ, ମୃଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ।

ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବାଭଵଦନଂ ହରିଵକ୍ତ୍ରମଥାପି ଵା ଉତ୍ତରେ ଦ୍ଵାରପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ମରୁତାଂ ସୁତାମ୍

ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଡିସ୍କ ପରି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କର ମୁହଁ ପରି; ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବାୟୁଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା।

ସୁଯଶାଂ ସୁଵ୍ରତାମମ୍ବାଂ ପାଦମଣ୍ଡନତତ୍ପରାମ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ଭଵନଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସୁୟଶା, ସୁବ୍ରତା, ମାତା, ପାଦ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଲାଗିଥିବାକୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କର ଅନ୍ତଃଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଲିଙ୍ଗଂ ତୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ନିର୍ମାଲ୍ଯମପନୋଦଯେତ୍ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପୁଷ୍ପଂ ଶିରସି ନ୍ଯସେତ୍ତସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ

ସେହି ସାମଗ୍ରୀରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଉପଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଫୁଲ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରାଯିବ।

ପୁଷ୍ପହସ୍ତୋ ଜପେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଐଶାନ୍ଯାଂ ଚଣ୍ଦମାରାଧ୍ଯ ନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦାପଯେତ୍

ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି, ମନ୍ତ୍ରର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚଣ୍ଡକୁ ପୂଜା କରି, ଉପଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ।

କଲ୍ପଯେଦାସନଂ ପଶ୍ଚାଦାଧାରାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଆଧାରଶକ୍ତିଂ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଧ୍ଯାଯେଦଧୋ ଭୁଵି

ପରେ, ଆସନ ଏବଂ ଆଧାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ଭୂମି ତଳେ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ମଙ୍ଗଳମୟ ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାଦୁତ୍କଂଠମନଂତଂ କୁଣ୍ଡଲାକୃତିମ୍ ଧଵଲଂ ପଞ୍ଚଫଣିନଂ ଲେଲିହାନମିଵାମ୍ବରମ୍

ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ, ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡଳି ଆକୃତିର, ପାଞ୍ଚ ଫଣା ଥିବା, ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଆକାଶକୁ ଚାଟୁଥିବା ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯୋପର୍ଯାସନଂ ଭଦ୍ରଂ କଣ୍ଠୀରଵଚତୁଷ୍ପଦମ୍ ଧର୍ମୋ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଞ୍ଚ ପଦାନି ଵୈ

ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚାରିଟି ପାଦ ଥିବା, କଠ ଦାଣ୍ଡା ଭଳି ଭଲ ଆସନ ଅଛି; ଏହାର ଚାରିଟି ଆଧାର ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ ଏବଂ ଶ୍ୱାସିତ୍ୱ।

ଆଗ୍ନେଯାଦିଶ୍ଵେତରକ୍ତପୀତଶ୍ଯାମାନି ଵର୍ଣତଃ ଅଧର୍ମାଦୀନି ପୂର୍ଵାଦୀନ୍ଯୁତ୍ତରାଂତାନ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍

ଏହି ଆଧାରଗୁଡିକ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରୁ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର; ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡିକ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖାଯାଇଛି।

ରାଜାଵର୍ତମଣିପ୍ରଖ୍ଯାନ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଭାଵଯେତ୍ ଅସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଚ୍ଛାଦନଂ ପଦ୍ମମାସନଂ ଵିମଲଂ ସିତମ୍

ଏହାର ଅଂଗଗୁଡିକୁ ରାଜା ମଣିର ଭଳି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ଉପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଧଳା ପଦ୍ମ ଆସନ ଆବରଣ ଭାବେ ଅଛି।

ଅଷ୍ଟପତ୍ରାଣି ତସ୍ଯାହୁରଣିମାଦିଗୁଣାଷ୍ଟକମ୍ କେସରାଣି ଚ ଵାମାଦ୍ଯା ରୁଦ୍ରାଵାମାଦିଶକ୍ତିଭିଃ

ଏହି ପଦ୍ମର ଅଷ୍ଟପତ୍ର ଅଛି, ଅଣିମା ଆଦି ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଏହି ପତ୍ର; କେସରଗୁଡିକ ବାମ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ରୁଦ୍ର ଓ ବାମ ଶକ୍ତି ଅଟିଛି।

ବୀଜାନ୍ଯପି ଚ ତା ଏଵ ଶକ୍ତଯୋଂତର୍ମନୋନ୍ମନୀଃ କର୍ଣିକାପରଵୈରାଗ୍ଯଂ ନାଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଶିଵାତ୍ମକମ୍

ବୀଜଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ସେହି ଶକ୍ତିମାନ ଅଟିଛି, ଉନ୍ମନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିରାଗ, ନାଳ ହେଉଛି ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ।

କନ୍ଦଶ୍ଚ ଶିଵଧର୍ମାତ୍ମା କର୍ଣିକାନ୍ତେ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲେ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲୋପର୍ଯାତ୍ମାଦି ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରିତଯମାସନମ୍

କନ୍ଦ ଶିବ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ୱରୂପ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଅନ୍ତରେ ତିନି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଟିଛି; ତିନି ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଆତ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ ଆସନ ଭାବେ ଅଛି।

ସର୍ଵାସନୋପରି ସୁଖଂ ଵିଚିତ୍ରାସ୍ତରଣାସ୍ତୃତମ୍ ଆସନଂ କଲ୍ପଯେଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଚାଦର ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁବିଧାଜନକ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହନଂ ସ୍ଥାପନଂ ଚ ସନ୍ନିରୋଧଂ ନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ନମସ୍କାରଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ବଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ, ସଂନିରୋଧ, ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ନମସ୍କାର ସହିତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯମାଚମନଂ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଗଂଧଂ ପୁଷ୍ପଂ ତତଃ ପରମ୍ ଧୂପଂ ଦୀପଂ ଚ ତାଂବୂଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ସ୍ଵାପଯେଚ୍ଛିଵୌ

ପରେ ଚରଣ ଜଳ, ଆଚମନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଦେବା; ତାପରେ ଧୂପ, ଦୀପ ଏବଂ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ପରିକଲ୍ପ୍ଯୈଵମାସନଂ ମୂର୍ତିମେଵ ଚ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ମୂଲେନ ବ୍ରହ୍ମାଭିଶ୍ଚାପରୈସ୍ତଥା

ଅଥବା, ଏଭଳି ଆସନ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟ ନାନା ବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହଯେତ୍ତତୋ ଦେଵ୍ଯା ଶିଵଂ ପରମକାରଣମ୍ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ଦେଵଂ ନିଶ୍ଚଲମକ୍ଷରମ୍

ତାପରେ ଦେବୀ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ; ଶିବ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଚଳ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ।

କାରଣଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସର୍ଵଲୋକମଯଂ ପରମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଭକ୍ତାନାମପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦୃଶ୍ଯମୀଶ୍ଵରମଵ୍ଯଯମ୍ ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈରପି ଦେଵୈରଗୋଚରମ୍

ଭକ୍ତମାନେ ସହଜରେ ଅଦୱୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଦେଵସାରଂ ଚ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିରଗୋଚରମିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତଂ ଭେଷଜଂ ଭଵରୋଗିଣାମ୍

ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ; ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ସେ ଭବ-ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ।

ଶିଵତତ୍ତ୍ଵମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଶିଵାର୍ଥଂ ଜଗତି ସ୍ଥିରମ୍ ପଞ୍ଚୋପଚାରଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେଲ୍ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍

ଏହାକୁ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି, ଶିବଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି। ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଉପଚାର ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗମୂର୍ତିର୍ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ସ୍ନାନକାଲେ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଜଯଶବ୍ଦାଦିମଂଗଲମ୍

ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ମହାଶିବଙ୍କର ଆକୃତି, ଶିବଙ୍କର ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପ। ସ୍ନାନ ସମୟରେ ବିଜୟ ଶବ୍ଦ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଘୃତକ୍ଷୀରଦଧିମଧ୍ଵାଦିପୂର୍ଵକୈଃ ମୂଲୈଃ ଫଲାନାଂ ସାରୈଶ୍ଚ ତିଲସର୍ଷପସକ୍ତୁଭିଃ

ଗାଁଠିର ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ — ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ମୂଳ, ଫଳର ଗୁଣ ଓ ତିଳ, ସରସପ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ,

ବୀଜୈର୍ଯଵାଦିଭିଶ୍ଶସ୍ତୈଶ୍ଚୂର୍ଣୈର୍ମାଷାଦିସଂଭଵୈଃ ସଂସ୍ନାପ୍ଯାଲିପ୍ଯ ପିଷ୍ଟାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦୁଷ୍ଣଵାରିଭିଃ

ଯବ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ମାନ୍ୟ ଦାଣା, ମାଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଥମେ ଲେପ କରି, ପରେ ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଘର୍ଷଯେଦ୍ଵିଲ୍ଵପତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଲେପଗଂଧାପନୁତ୍ତଯେ ପୁନଃ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ସଲିଲୈଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯୁପଚାରତଃ

ବିଲ୍ବପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଘସି ଲେପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦୂର କରିବା ପରେ, ପୁନି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଓ ରାଜାଙ୍କ ଉପଚାର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସୁଗଂଧାମଲକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରିଦ୍ରାଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ସଲିଲୈର୍ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ସୁଗନ୍ଧିତ ଆମଳକୀ ଓ ହଳଦୀ ଯଥାକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧି କରି, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାପଯେଦ୍ଗଂଧତୋଯେନ କୁଶପୁଷ୍ପୋଦକେନ ଚ ହିରଣ୍ଯରତ୍ନତୋଯୈଶ୍ଚ ମଂତ୍ରସିଦ୍ଧୈର୍ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦିଆ ଜଳ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଦିଆ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଜଳରେ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଅସଂଭଵେ ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଯଥାସଂଭଵସଂଭୃତୈଃ କେଵଲୈର୍ମଂତ୍ରତୋଯୈର୍ଵା ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିଵମ୍

ଯଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ, ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ତାହାରେ କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଜଳରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।