ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯକ୍ରମେଣୈଵ ପୂଜାଂ ନିର୍ଵର୍ତଯେଦ୍ଧିଯା ସମିଦାଜ୍ଯାଦିଭିଃ ପଶ୍ଚାନ୍ନାଭୌ ହୋମଂ ଚ ଭାଵଯେତ୍

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ବାହ୍ୟ ଧାରାରେ ମନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ନାଭିରେ ଅଗ୍ନି, ଘିଅ ଓ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବାକୁ ଭାବିବା।

ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଚ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଇତ୍ଥମଂଗେ ସ୍ଵତଂତ୍ରେ ଵା ଯୋଗେ ଧ୍ଯାନମଯେ ଶୁଭେ

ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ ଦୀପଶିଖା ଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା; ଏଭଳି ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଶୁଭ ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଯୋଗରେ।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯାଵସାନଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ସମୋ ଵିଧିଃ ଅଥ ଚିଂତାମଯଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ଯାରାଧନକ୍ରମମ୍

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ; ତା'ପରେ ମନସିକ ଆରାଧନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା।

ଲିଂଗେ ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ସ୍ଥଂଡିଲେ ଵାନଲେ ଽପି ଵା

ଲିଙ୍ଗରେ, କିମ୍ବା ଅଲତାରରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋକ୍ଷଯେନ୍ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନତୋଯେନ ପୁଷ୍ପଂ ତତ୍ର ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଇବା ଓ ସେଠାରେ ଫୁଲ ରଖିବା।

ଅସ୍ତ୍ରେଣୋତ୍ସାର୍ଯ ଵୈ ଵିଘ୍ନାନଵଗୁଣ୍ଠ୍ଯ ଚ ଵର୍ମଣା ଅସ୍ତ୍ରଂ ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ଯ କଲ୍ପଯେଦର୍ଚନାଭୁଵମ୍

ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନଗୁଡିକୁ ଦୂର କରି, ସେଗୁଡିକୁ କବଚରେ ଢାକିଦେବା; ପରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସର୍ଜନ କରି, ପୂଜା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ତିଆରି କରିବା।

ତତ୍ର ଦର୍ଭାନ୍ପରିସ୍ତୀର୍ଯ କ୍ଷାଲଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣାଦିଭିଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ସର୍ଵପାତ୍ରାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯଶୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚରେତ୍

ସେଠାରେ ଦର୍ଭା ଚାଉଁ ଭିତରେ ପିଛି ଦେଇ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଧି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନକୁ ପରିଶୁଧ କରିବା; ସମସ୍ତ ପାତ୍ରକୁ ଶୁଧ କରି, ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀର ଶୁଧି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀମର୍ଧ୍ଯପାତ୍ରଂ ଚ ପାଦ୍ଯପାତ୍ରମତଃ ପରମ୍ ତଥୈଵାଚମନୀଯସ୍ଯ ପାତ୍ରଂ ଚେତି ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ର, ପାଦ ଧୋଇବା ପାତ୍ର, ଏବଂ ଆଚମନ ପାତ୍ର—ଏହି ଚାରିଟି ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଥ କ୍ଷିପେତ୍ତେଷୁ ଜଲଂ ଶିଵମ୍ ପୁଣ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଲାଭଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଧୋଇ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି, ସେଥିରେ ଶିବ ନାମକ ପବିତ୍ର ଜଳ ଭରିବା; ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସାମଗ୍ରୀକୁ ରଖିବା।

ରତ୍ନାନି ରଜତଂ ହେମ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାଦଯଃ ଫଲପଲ୍ଲଵଦର୍ଭାଂଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯନେକଧା

ମଣି, ଚାନ୍ଦି, ସୁନା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ, କଳି, ଦର୍ଭା ଚାଉଁ—ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର।

ସ୍ନାନୋଦକେ ସୁଗନ୍ଧାଦି ପାନୀଯେ ଚ ଵିଶେଷତଃ ଶୀତଲାନି ମନୋଜ୍ଞାନୀ କୁସୁମାଦୀନି ନିକ୍ଷିପେତ୍

ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ବିଶେଷ କରି ପାନୀୟ ଜଳରେ, ଶୀତଳ ଓ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଏହା ପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖିବା।

ଉଶୀରଂ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ପାଦ୍ଯେ ତୁ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ ଜାତିକଂକୋଲକର୍ପୂରବହୁମୂଲତମାଲକାନ୍

ପାଦ ଧୋଇବା ପାତ୍ରରେ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେବା; ଏହା ସହିତ ଜାତି, କୋଲା, କର୍ପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳ ଦେବା।

କ୍ଷିପେଦାଚମନୀଯେ ଚ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଵିଶେଷତଃ ଏଲାଂ ପାତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ପୂରଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା

ଆଚମନ ପାତ୍ରରେ ବିଶେଷ କରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏଲା, କର୍ପୂର ଓ ଚନ୍ଦନ ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା।

କୁଶାଗ୍ରାଣ୍ଯକ୍ଷତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାନପି ଆଜ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥପୁଷ୍ପାଣି ଭସିତଞ୍ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରକେ

କୁଶ ଚାଉଁ, ଅକ୍ଷତ, ଯବ, ଚାଉଳ, ତିଳ, ଘିଅ, ସିଦ୍ଧା ଦାଣା, ଫୁଲ ଓ ଭସ୍ମ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା।

କୁଶପୁଷ୍ପଯଵଵ୍ରୀହିବହୁମୂଲତମାଲକାନ୍ ପ୍ରକ୍ଷିପେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରେ ଭସିତଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍

କୁଶ ଫୁଲ, ଯବ, ବହୁମୂଳ, ତମାଳ ଓ ଭସ୍ମ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରରେ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖିବା।

ସର୍ଵତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ମଣାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ବାହ୍ଯତଃ ପଶ୍ଚାଦସ୍ତ୍ରେଣ ସଂରକ୍ଷ୍ଯ ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ବାହ୍ୟ ଭାଗରେ କବଚ ଦେଇ ଢାକି, ପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରି, ଗାଈ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା।

ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରଵାରିଣା ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ଶୋଧଯେଦ୍ଵିଧିଵତ୍ତତଃ

ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି କରି, ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବା।

ପାତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀମେକାମଲାଭେ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ସାଧଯେଦର୍ଘ୍ଯମଦ୍ଭିସ୍ତତ୍ସାମାନ୍ଯଂ ସାଧକୋତ୍ତମଃ

ଯଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ତିଆରି କରିବା, ଯେପରି ରୀତି।

ତତୋ ଵିନାଯକଂ ଦେଵଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାରପାର୍ଶ୍ଵେ ଽଥ ଦକ୍ଷିଣେ

ତାପରେ ବିନାୟକ ଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା କରିବା।

ଅନ୍ତଃପୁରାଧିପଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନନ୍ଦିନଂ ସମ୍ଯଗର୍ଚଯେତ୍ ଚାମୀକରାଚଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଅନ୍ତଃପୁରର ଅଧିପତି ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା।

ବାଲେନ୍ଦୁମୁକୁଟଂ ସୌମ୍ଯଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ଦୀପ୍ତଶୂଲମୃଗୀଟଂକତିଗ୍ମଵେତ୍ରଧରଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ନନ୍ଦି ସାନ୍ତ୍ ମୂଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଚାରିଟି ହାତ, ଦୀପ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ, ମୃଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ।

ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବାଭଵଦନଂ ହରିଵକ୍ତ୍ରମଥାପି ଵା ଉତ୍ତରେ ଦ୍ଵାରପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ମରୁତାଂ ସୁତାମ୍

ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଡିସ୍କ ପରି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କର ମୁହଁ ପରି; ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବାୟୁଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା।

ସୁଯଶାଂ ସୁଵ୍ରତାମମ୍ବାଂ ପାଦମଣ୍ଡନତତ୍ପରାମ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ଭଵନଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସୁୟଶା, ସୁବ୍ରତା, ମାତା, ପାଦ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଲାଗିଥିବାକୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କର ଅନ୍ତଃଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଲିଙ୍ଗଂ ତୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ନିର୍ମାଲ୍ଯମପନୋଦଯେତ୍ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପୁଷ୍ପଂ ଶିରସି ନ୍ଯସେତ୍ତସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ

ସେହି ସାମଗ୍ରୀରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଉପଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଫୁଲ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରାଯିବ।

ପୁଷ୍ପହସ୍ତୋ ଜପେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଐଶାନ୍ଯାଂ ଚଣ୍ଦମାରାଧ୍ଯ ନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦାପଯେତ୍

ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି, ମନ୍ତ୍ରର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚଣ୍ଡକୁ ପୂଜା କରି, ଉପଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ।

କଲ୍ପଯେଦାସନଂ ପଶ୍ଚାଦାଧାରାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଆଧାରଶକ୍ତିଂ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଧ୍ଯାଯେଦଧୋ ଭୁଵି

ପରେ, ଆସନ ଏବଂ ଆଧାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ଭୂମି ତଳେ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ମଙ୍ଗଳମୟ ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାଦୁତ୍କଂଠମନଂତଂ କୁଣ୍ଡଲାକୃତିମ୍ ଧଵଲଂ ପଞ୍ଚଫଣିନଂ ଲେଲିହାନମିଵାମ୍ବରମ୍

ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ, ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡଳି ଆକୃତିର, ପାଞ୍ଚ ଫଣା ଥିବା, ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଆକାଶକୁ ଚାଟୁଥିବା ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯୋପର୍ଯାସନଂ ଭଦ୍ରଂ କଣ୍ଠୀରଵଚତୁଷ୍ପଦମ୍ ଧର୍ମୋ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଞ୍ଚ ପଦାନି ଵୈ

ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚାରିଟି ପାଦ ଥିବା, କଠ ଦାଣ୍ଡା ଭଳି ଭଲ ଆସନ ଅଛି; ଏହାର ଚାରିଟି ଆଧାର ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ ଏବଂ ଶ୍ୱାସିତ୍ୱ।

ଆଗ୍ନେଯାଦିଶ୍ଵେତରକ୍ତପୀତଶ୍ଯାମାନି ଵର୍ଣତଃ ଅଧର୍ମାଦୀନି ପୂର୍ଵାଦୀନ୍ଯୁତ୍ତରାଂତାନ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍

ଏହି ଆଧାରଗୁଡିକ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରୁ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର; ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡିକ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖାଯାଇଛି।