ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵୋପମାନରହିତଂ ସାନୁଗଂ ସପରିଚ୍ଛଦମ୍ ତତଃ ସଂଚିଂତଯେତ୍ତସ୍ଯ ଵାମଭାଗେ ମହେଶ୍ଵରୀମ୍

ଯାହାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ସେ ନିଜ ସହଚର ଓ ପରିଚାରକ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ତା'ପରେ ତାଙ୍କର ବାମ ପାଖରେ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୋତ୍ପଲପତ୍ରାଭାଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଯତଲୋଚନାମ୍ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରାଭଵଦନାଂ ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଧଜାମ୍

ପୁରିପୁରି ଖିଲିଥିବା ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ଭଳି ଚଉଡ଼ା ଓ ଲମ୍ବା ଆଖି, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଓ ଗାଢ଼ ଗୋଲାପି କେଶ।

ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲପ୍ରଖ୍ଯାଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧକୃତଶେଖରାମ୍ ଅତିଵୃତ୍ତଘନୋତ୍ତୁଂଗସ୍ନିଗ୍ଧପୀନପଯୋଧରାମ୍

ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ସଦୃଶ ରୂପ, ଚାନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅତ୍ୟଧିକ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୋତା ଓ ଚମକୁଥିବା ଉଚ୍ଚ ଅଂଶ ଥିବା।

ତନୁମଧ୍ଯାଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପୀତସୂକ୍ଷ୍ମଵରାମ୍ବରାମ୍ ସର୍ଵାଭରଣସଂପନ୍ନାଂ ଲଲାଟତିଲକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାମ୍

ସୁକୁମାର କମର, ଚଉଡ଼ା କଟି, ପିତଳା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଓ ଲଳାଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତିଳକ ଥିବା।

ଵିଚିତ୍ରପୁଷ୍ପସଂକୀର୍ଣକେଶପାଶୋପଶୋଭିତାମ୍ ସର୍ଵତୋ ଽନୁଗୁଣାକାରାଂ କିଂଚିଲ୍ଲଜ୍ଜାନତାନନାମ୍

ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କେଶ ଚୁଆଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମନ୍ୱିତ ରୂପ, ମୁହଁରେ ହାଲୁକା ଲଜ୍ଜାର ଭାବ।

ହେମାରଵିଂଦଂ ଵିଲସଦ୍ଦଧାନାଂ ଦକ୍ଷିଣେ କରେ ଦଂଡଵଚ୍ଚାପରଂ ହସ୍ତେ ନ୍ଯସ୍ଯାସୀନାଂ ମହାସନେ

ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ସୁନା ଲୋଟସ୍ ଧରିଥିବା, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ରଖିଥିବା, ଏବଂ ମହାସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା।

ପାଶଵିଚ୍ଛେଦିକାଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସଚ୍ଚିଦାନଂଦରୂପିଣୀମ୍ ଏଵଂ ଦେଵଂ ଚ ଦେଵୀଂ ଚ ଧ୍ଯାତ୍ଵାସନଵରେ ଶୁଭେ

ପାଶ କାଟିବା ଉପକରଣ ଧରିଥିବା, ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା; ଏଭଳି ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆସନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ସର୍ଵୋପଚାରଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵପୁଷ୍ପୈସ୍ସମର୍ଚଯେତ୍ ଅଥଵା ପରିକଲ୍ପ୍ଯୈଵଂ ମୂର୍ତିମନ୍ଯତମାଂ ଵିଭୋଃ

ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ, ମନର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା, ଏଭଳି ଭାବେ ଯେକୌଣସି ଦେବଙ୍କ ରୂପକୁ ଚିନ୍ତନ କରି।

ଶୈଵୀଂ ସଦାଶିଵାଖ୍ଯାଂ ଵା ତଥା ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ପରାମ୍ ଷଡ୍ଵିଂଶକାଭିଧାନାଂ ଵା ଶ୍ରୀକଂଠାଖ୍ଯାମଥାପି ଵା

ଶିବୀ ନାମକ ସଦାଶିବ ଭାବେ, କିମ୍ବା ପରମ ମହେଶ୍ୱରୀ ଭାବେ, କିମ୍ବା ଷଡ୍ବିଂଶକା ଭାବେ, କିମ୍ବା ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଭାବେ।

ମନ୍ତ୍ରନ୍ଯାସାଦିକାଂ ଚାପି କୃତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ଯାଂ ତନୌ ଯଥା ଅସ୍ଯାଂ ମୂର୍ତୌ ମୂର୍ତିମଂତଂ ଶିଵଂ ସଦସତଃ ପରମ୍

ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ନିଜ ଶରୀରରେ କରି, ଏହି ରୂପରେ ଶିବଙ୍କୁ ସର୍ବାଧିକ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯକ୍ରମେଣୈଵ ପୂଜାଂ ନିର୍ଵର୍ତଯେଦ୍ଧିଯା ସମିଦାଜ୍ଯାଦିଭିଃ ପଶ୍ଚାନ୍ନାଭୌ ହୋମଂ ଚ ଭାଵଯେତ୍

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ବାହ୍ୟ ଧାରାରେ ମନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ନାଭିରେ ଅଗ୍ନି, ଘିଅ ଓ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବାକୁ ଭାବିବା।

ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଚ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଇତ୍ଥମଂଗେ ସ୍ଵତଂତ୍ରେ ଵା ଯୋଗେ ଧ୍ଯାନମଯେ ଶୁଭେ

ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ ଦୀପଶିଖା ଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା; ଏଭଳି ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଶୁଭ ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଯୋଗରେ।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯାଵସାନଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ସମୋ ଵିଧିଃ ଅଥ ଚିଂତାମଯଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ଯାରାଧନକ୍ରମମ୍

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ; ତା'ପରେ ମନସିକ ଆରାଧନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା।

ଲିଂଗେ ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ସ୍ଥଂଡିଲେ ଵାନଲେ ଽପି ଵା

ଲିଙ୍ଗରେ, କିମ୍ବା ଅଲତାରରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋକ୍ଷଯେନ୍ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନତୋଯେନ ପୁଷ୍ପଂ ତତ୍ର ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଇବା ଓ ସେଠାରେ ଫୁଲ ରଖିବା।

ଅସ୍ତ୍ରେଣୋତ୍ସାର୍ଯ ଵୈ ଵିଘ୍ନାନଵଗୁଣ୍ଠ୍ଯ ଚ ଵର୍ମଣା ଅସ୍ତ୍ରଂ ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ଯ କଲ୍ପଯେଦର୍ଚନାଭୁଵମ୍

ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନଗୁଡିକୁ ଦୂର କରି, ସେଗୁଡିକୁ କବଚରେ ଢାକିଦେବା; ପରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସର୍ଜନ କରି, ପୂଜା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ତିଆରି କରିବା।

ତତ୍ର ଦର୍ଭାନ୍ପରିସ୍ତୀର୍ଯ କ୍ଷାଲଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣାଦିଭିଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ସର୍ଵପାତ୍ରାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯଶୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚରେତ୍

ସେଠାରେ ଦର୍ଭା ଚାଉଁ ଭିତରେ ପିଛି ଦେଇ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଧି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନକୁ ପରିଶୁଧ କରିବା; ସମସ୍ତ ପାତ୍ରକୁ ଶୁଧ କରି, ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀର ଶୁଧି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀମର୍ଧ୍ଯପାତ୍ରଂ ଚ ପାଦ୍ଯପାତ୍ରମତଃ ପରମ୍ ତଥୈଵାଚମନୀଯସ୍ଯ ପାତ୍ରଂ ଚେତି ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ର, ପାଦ ଧୋଇବା ପାତ୍ର, ଏବଂ ଆଚମନ ପାତ୍ର—ଏହି ଚାରିଟି ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଥ କ୍ଷିପେତ୍ତେଷୁ ଜଲଂ ଶିଵମ୍ ପୁଣ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଲାଭଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଧୋଇ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି, ସେଥିରେ ଶିବ ନାମକ ପବିତ୍ର ଜଳ ଭରିବା; ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସାମଗ୍ରୀକୁ ରଖିବା।

ରତ୍ନାନି ରଜତଂ ହେମ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାଦଯଃ ଫଲପଲ୍ଲଵଦର୍ଭାଂଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯନେକଧା

ମଣି, ଚାନ୍ଦି, ସୁନା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ, କଳି, ଦର୍ଭା ଚାଉଁ—ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର।

ସ୍ନାନୋଦକେ ସୁଗନ୍ଧାଦି ପାନୀଯେ ଚ ଵିଶେଷତଃ ଶୀତଲାନି ମନୋଜ୍ଞାନୀ କୁସୁମାଦୀନି ନିକ୍ଷିପେତ୍

ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ବିଶେଷ କରି ପାନୀୟ ଜଳରେ, ଶୀତଳ ଓ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଏହା ପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖିବା।

ଉଶୀରଂ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ପାଦ୍ଯେ ତୁ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ ଜାତିକଂକୋଲକର୍ପୂରବହୁମୂଲତମାଲକାନ୍

ପାଦ ଧୋଇବା ପାତ୍ରରେ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେବା; ଏହା ସହିତ ଜାତି, କୋଲା, କର୍ପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳ ଦେବା।

କ୍ଷିପେଦାଚମନୀଯେ ଚ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଵିଶେଷତଃ ଏଲାଂ ପାତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ପୂରଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା

ଆଚମନ ପାତ୍ରରେ ବିଶେଷ କରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏଲା, କର୍ପୂର ଓ ଚନ୍ଦନ ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା।

କୁଶାଗ୍ରାଣ୍ଯକ୍ଷତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାନପି ଆଜ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥପୁଷ୍ପାଣି ଭସିତଞ୍ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରକେ

କୁଶ ଚାଉଁ, ଅକ୍ଷତ, ଯବ, ଚାଉଳ, ତିଳ, ଘିଅ, ସିଦ୍ଧା ଦାଣା, ଫୁଲ ଓ ଭସ୍ମ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା।

କୁଶପୁଷ୍ପଯଵଵ୍ରୀହିବହୁମୂଲତମାଲକାନ୍ ପ୍ରକ୍ଷିପେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରେ ଭସିତଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍

କୁଶ ଫୁଲ, ଯବ, ବହୁମୂଳ, ତମାଳ ଓ ଭସ୍ମ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରରେ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖିବା।

ସର୍ଵତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ମଣାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ବାହ୍ଯତଃ ପଶ୍ଚାଦସ୍ତ୍ରେଣ ସଂରକ୍ଷ୍ଯ ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ବାହ୍ୟ ଭାଗରେ କବଚ ଦେଇ ଢାକି, ପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରି, ଗାଈ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା।

ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରଵାରିଣା ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ଶୋଧଯେଦ୍ଵିଧିଵତ୍ତତଃ

ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି କରି, ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବା।

ପାତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀମେକାମଲାଭେ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ସାଧଯେଦର୍ଘ୍ଯମଦ୍ଭିସ୍ତତ୍ସାମାନ୍ଯଂ ସାଧକୋତ୍ତମଃ

ଯଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ତିଆରି କରିବା, ଯେପରି ରୀତି।

ତତୋ ଵିନାଯକଂ ଦେଵଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାରପାର୍ଶ୍ଵେ ଽଥ ଦକ୍ଷିଣେ

ତାପରେ ବିନାୟକ ଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା କରିବା।