ଶିଵପୁରାଣମ୍

କରନ୍ଯାସାଦ୍ଯମପି ତୈଃ କୃତ୍ଵା ଵାଥ ନ ଵା କ୍ରମାତ୍ ଶିରୋଵଦନହୃଦ୍ଗୁହ୍ଯପାଦେଷ୍ଵେତାନି କଲ୍ପଯେତ୍

ଏହି ଅକ୍ଷରମାନେ ସହିତ କ୍ରମକ୍ରମେ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରି, କିମ୍ବା ନ କରି, ଏହାମାନେ ମୁଣ୍ଡ, ମୁଖ, ହୃଦୟ, ଗୁପ୍ତଂଗ ଓ ପାଉଁରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵାଦିଵକ୍ତ୍ରାଣି ପଶ୍ଚିମାଂତାନି କଲ୍ପଯେତ୍ ଈଶାନସ୍ଯ କଲାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ଚ କ୍ରମାତ୍

ତାପରେ, ଉପର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ମୁହଁଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଇ ପାଞ୍ଚଟି ଧଳା ସ୍ଥାନରେ ଈଶାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକ ଏକ କରି ରଖିବା ଦରକାର।

ତତଶ୍ଚତୁର୍ଷୁ ଵକ୍ତ୍ରେଷୁ ପୁରୁଷସ୍ଯ କଲା ଅପି ଚତସ୍ରଃ ପ୍ରଣିଧାତଵ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵାଦିକ୍ରମଯୋଗତଃ

ତାପରେ, ଚାରିଟି ମୁହଁରେ, ପୁରୁଷଙ୍କର ଚାରିଟି ଶକ୍ତିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନ୍ୟ ଦିଗକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୃତ୍କଂଠାଂସେଷୁ ନାଭୌ ଚ କୁକ୍ଷୌ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ଵକ୍ଷସି ଅଘୋରସ୍ଯ କଲାଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ପାଦଯୋରପି ହସ୍ତଯୋଃ

ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, କାନ୍ଧ, ନାଭି, ପେଟ, ପିଠ, ଓ ଛାତିରେ ଏବଂ ପାଦ ଓ ହାତରେ ଅଘୋରଙ୍କର ଆଠଟି ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।

ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରଯୋଃଦଶକଲାଃ ପାଯୁମେଢ୍ରୋରୁଜାନୁଷୁ ଜଂଘାସ୍ଫିକ୍କଟିପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ଵାମଦେଵସ୍ଯ ଭାଵଯେତ୍

ତାପରେ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପାୟୁ, ଲିଙ୍ଗ, ଗୁଡ଼ି, ଗୋଡ଼, କଟି, ନିତମ୍ବ, ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାମଦେବଙ୍କର ଦଶଟି ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଘ୍ରାଣେ ଶିରସି ବାହ୍ଵୋଶ୍ଚ କଲ୍ପଯେତ୍କଲ୍ପଵିତ୍ତମଃ ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶତ୍କଲାନ୍ଯାସମେଵଂ କୃତ୍ଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ

ଯିଏ ନିୟମ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ନାକ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଶକ୍ତିଗୁଡିକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରିବେ; ଏଭଳି ଅଟ୍ତିସ୍ଟି ଶକ୍ତିକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଶରୀରରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣଵଵିଦ୍ଧୀମାନ୍ପ୍ରଣଵନ୍ଯାସମାଚରେତ୍ ବାହୁଦ୍ଵଯେ କୂର୍ପରଯୋସ୍ତଥା ଚ ମଣିବନ୍ଧଯୋଃ

ତାପରେ, ଯିଏ ପ୍ରଣବ ବିଧି ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ବାହୁ ଦୁଇଟି, କୁହୁଣ୍ଡି ଦୁଇଟି ଓ ମଣିବନ୍ଧ ଦୁଇଟିରେ ପ୍ରଣବ ବିନ୍ୟାସ କରିବେ।

ପାର୍ଶ୍ଵୋଦରୋରୁଜଂଘେଷୁ ପାଦଯୋଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତଥା ଇତ୍ଥଂ ପ୍ରଣଵଵିନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯାସଵିଚକ୍ଷଣଃ

ପଛଦିଗରେ, ପାଶ୍ୱ, ପେଟ, ଉରୁ, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦର ପଛ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣବ ବିନ୍ୟାସ କରି, ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସରଣ କରିଥାନ୍ତି।

ହଂସନ୍ଯାସଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରେ ଯଥୋଦିତମ୍ ବୀଜଂ ଵିଭଜ୍ଯ ହଂସସ୍ଯ ନେତ୍ରଯୋର୍ଘ୍ରାଣଯୋରପି

ଶିବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ହଂସ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ହଂସର ବୀଜକୁ ଭାଗ କରି, ଦୁଇ ଚକୁ ଓ ଦୁଇ ନାକରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ଵିଭଜ୍ଯ ବାହୁନେତ୍ରାସ୍ଯଲଲାଟେ ଘ୍ରାଣଯୋରପି କକ୍ଷଯୋଃ ସ୍କନ୍ଧଯୋଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋସ୍ତନଯୋସ୍ତଥା

ବାହୁ, ଚକ୍ଷୁ, ମୁହଁ, କପାଳ, ନାକ, କୁକୁଡି, କାନ୍ଧ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଷ୍ଟନ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।

କଠ୍ଯୋଃ ପାଣ୍ଯୋର୍ଗୁଲ୍ଫଯୋଶ୍ଚ ଯଦ୍ଵା ପଞ୍ଚାଂଗଵର୍ତ୍ମନା ହଂସନ୍ଯାସମିମଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯସେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ତତଃ

କଟି, ହାତ ଓ ଗୁଡ଼ିଅଂଗୁଳିରେ, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚ ଅଂଗ ପଦ୍ଧତିରେ, ଏହି ହଂସ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।

ଯଥା ପୂର୍ଵୋକ୍ତମାର୍ଗେଣ ଶିଵତ୍ଵଂ ଯେନ ଜାଯତେ ନାଶିଵଃ ଶିଵମଭ୍ଯସ୍ଯେନ୍ନାଶିଵଃ ଶିଵମର୍ଚଯେତ୍

ଯେଉଁ ପଦ୍ଧତିରେ ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶିବତ୍ୱ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ଶିବ ନୁହେଁ ଯେଉଁଜଣେ, ସେ ଶିବର ଉପାସନା କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନାଶିଵସ୍ତୁ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାଯେନ୍ନାଶିଵମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଛିଵମ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛୈଵୀଂ ତନୁଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ପଶୁଭାଵନାମ୍

ଶିବ ନୁହେଁ ଯେଉଁଜଣେ, ସେ ଶିବର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶିବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶୈବ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ପଶୁଭାବ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର।

ଶିଵୋ ଽହମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଶୈଵଂ କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ କର୍ମଯଜ୍ଞସ୍ତପୋଯଜ୍ଞୋ ଜପଯଜ୍ଞସ୍ତଦୁତ୍ତରଃ ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞଃ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

‘ମୁଁ ଶିବ’ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଶିବଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟର ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟାର ଯଜ୍ଞ, ଜପର ଯଜ୍ଞ, ତାପରେ ଧ୍ୟାନର ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଯଜ୍ଞ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

କର୍ମଯଜ୍ଞରତାଃ କେଚିତ୍ତପୋଯଜ୍ଞରତାଃ ପରେ ଜପଯଜ୍ଞରତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞରତାସ୍ତଥା

କିଛି ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟର ଯଜ୍ଞରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତପସ୍ୟାର ଯଜ୍ଞରେ, ଆଉ କିଛି ଜପର ଯଜ୍ଞରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୟାନର ଯଜ୍ଞରେ ଲଗିଥାନ୍ତି।

ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞରତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚୋତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍ କ୍ରମଯଜ୍ଞୋ ଦ୍ଵିଧା ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାମାକାମଵିଭେଦତଃ

ଅନ୍ୟମାନେ ଜ୍ଞାନର ଯଜ୍ଞରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। କ୍ରମର ଯଜ୍ଞ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ଇଚ୍ଛା ଓ ନିର୍ଇଚ୍ଛା ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ।

କାମାନ୍କାମୀ ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା କାମାସକ୍ତଃ ପୁନର୍ଭଵେତ୍ ଅକାମେ ରୁଦ୍ରଭଵନେ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ

ଯିଏ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ନିର୍ଇଚ୍ଛା, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇଥାଏ।

ତପୋଯଜ୍ଞରତୋ ଭୂତ୍ଵା ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ତପସ୍ଵୀ ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ମିନ୍ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ

ତପସ୍ୟା ଯଜ୍ଞରେ ଲଗି ରହିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତପସ୍ୱୀ ପୁନି ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ହୁଏ।

ଜପଧ୍ଯାନରତୋ ଭୂତ୍ଵା ଜାଯତେ ଭୁଵି ମାନଵଃ ଜପଧ୍ଯାନରତୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯଵଶାଦିହ

ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ, ଏ ଭୂମିରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ଏଠାରେ—

ଜ୍ଞାନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଚିରାଦେଵ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ତସ୍ମାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଶିଵାଜ୍ଞପ୍ତଃ କର୍ମଯଜ୍ଞୋ ଽପି ଦେହିନାମ୍

ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରାଯାଏ, ସେଠି ଲୋକେ ଶୀଘ୍ର ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର।

ଅକାମଃ କାମସଂଯୁକ୍ତୋ ବନ୍ଧାଯୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ତସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚସୁ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଧ୍ଯାନଜ୍ଞାନପରୋ ଭଵେତ୍

ଯଦି ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ି କରାଯାଏ, ଏହା ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ; ଯଦି ଇଚ୍ଛା ସହ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ବନ୍ଧନକୁ ନେଇଯାଏ। ତେଣୁ ପଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଯସ୍ଯାସ୍ତି ତୀର୍ଣସ୍ତେନ ଭଵାର୍ଣଵଃ ହିଂସାଦିଦୋଷନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚିତ୍ତସାଧନଃ

ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେ ଜନମ ମୃତ୍ୟୁର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିପାରନ୍ତି; ସେମାନେ ହିଂସା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ସାଧନା କରନ୍ତି।

ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞଃ ପରସ୍ତସ୍ମାଦପଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦଃ ବହିଃ କର୍ମକରା ଯଦ୍ଵନ୍ନାତୀଵ ଫଲଭାଗିନଃ

ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହିଁ ମୁକ୍ତିର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଦେହରେ କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ସୀମିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେପରି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରେନ୍ଦ୍ରଭଵନେ ତଦ୍ଵଦତ୍ରାପି କର୍ମିଣଃ ଧ୍ଯାନିନାଂ ହି ଵପୁଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଭଵେତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମୈଶ୍ଵରମ୍

ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ମହଳରେ, ସେପରି କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ; ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ଦେହ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ।

ଯଥେହ କର୍ମଣାଂ ସ୍ଥୂଲଂ ମୃତ୍କାଷ୍ଠାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞରତାସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵାନ୍ପାଷାଣମୃଣ୍ମଯାନ୍

ଏଠି, କର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ମାଟି, କାଠି ଇତ୍ୟାଦିରେ ତିଆରି ହୁଏ; ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞରେ ଲଗ୍ନ ଥିବାମାନେ ପାଷାଣ କିମ୍ବା ମାଟିର ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ହୁଅନ୍ତି।

ନାତ୍ଯଂତଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯଂତେ ଶିଵଯାଥାତ୍ମ୍ଯଵେଦନାତ୍ ଆତ୍ମସ୍ଥଂ ଯଃ ଶିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବହିରଭ୍ଯର୍ଚଯେନ୍ନରଃ

ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେଉଁ ମଣିଷ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବାହ୍ୟରେ ପୂଜା କରେ।

ହସ୍ତସ୍ଥଂ ଫଲମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଲିହେତ୍କୂର୍ପରମାତ୍ମନଃ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ଯାନାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଭୂଯଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ହାତରେ ଥିବା ଫଳକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ କୋହୁଣା ଚାଟିବା ଭଳି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନରୁ ଧ୍ୟାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଧ୍ୟାନରୁ ପୁଣି ଜ୍ଞାନ ଆସେ।

ତଦୁଭାଭ୍ଯାଂ ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନରତୋ ଭଵେତ୍ ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ତେ ତଥା ମୂର୍ଧ୍ନି ଲଲାଟେ ଭ୍ରୂଯୁଗାନ୍ତରେ

ଏହି ଦୁଇଁଥିରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତେଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ—ବାରଟି ଆଙ୍ଗୁଠିର ମାପରେ, ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋଭାଗରେ, କିମ୍ବା ଲଳାଟରେ, କିମ୍ବା ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ।

ନାସାଗ୍ରେ ଵା ତଥାସ୍ଯେ ଵା କନ୍ଧରେ ହୃଦଯେ ତଥା ନାଭୌ ଵା ଶାଶ୍ଵତସ୍ଥାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିଦ୍ଧେନ ଚେତସା

କିମ୍ବା ନାକର ଟିପରେ, ମୁଁହରେ, ଗଳାରେ, ହୃଦୟରେ, କିମ୍ବା ନାଭିରେ—ଏହି ସନାତନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।