ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵିଶୋଷ୍ଯ ଵାଯୁନା ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେହଂ କାଲାଗ୍ନିନା ଦହେତ୍ ତତଶ୍ଚୋପରିଭାଵେନ କଲାସ୍ସଂହୃତ୍ଯ ଵାଯୁନା

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ତାପରେ କାଳାଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ପୁଡ଼ିଦେବା ଦରକାର। ତାପରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା କଳାମାନେ ଉପରକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହଂ ସଂହୃତ୍ଯ ଵୈ ଦଗ୍ଧଂ କଲାସ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହାବ୍ଧିନା ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵାମୃତୈର୍ଦେହଂ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ନିଵେଶଯେତ୍

ଦେହକୁ ଲୟ କରି ଏବଂ ପୁଡ଼ିଦେଇ, କଳାମାନେ ସାଗର ସହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ବିପ୍ଲାବିତ କରି, ପୁନି ଦେହକୁ ତାହାର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ସଂହୃତ୍ଯ ଵୈ ଦଗ୍ଧଃ କଲାସର୍ଗଂ ଵିନୈଵ ତୁ ଅମୃତପ୍ଲାଵନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଭସ୍ମୀଭୂତସ୍ଯ ଵୈ ତତଃ

ଏହାପରେ ଦେହକୁ ଲୟ କରି ଏବଂ ପୁଡ଼ିଦେଇ, କଳା ସୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ି, ଯାହା ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ବିପ୍ଲାବିତ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଵିଦ୍ଯାମଯେ ତସ୍ମିନ୍ଦେହେ ଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଶିଵାନ୍ନିର୍ଗତମାତ୍ମାନଂ ବ୍ରହ୍ମରଂଧ୍ରେଣ ଯୋଜଯେତ୍

ତାପରେ, ଜ୍ଞାନରେ ଗଢ଼ା ଏହି ଦେହରେ, ଦୀପଶିଖା ପରି ଆକୃତି ଧରିଥିବା ଶିବଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହସ୍ଯାନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦଯପଂକଜେ ପୁନଶ୍ଚାମୃତଵର୍ଷେଣ ସିଂଚେଦ୍ଵିଦ୍ଯାମଯଂ ଵପୁଃ

ଏହିପରି ଦେହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ତାହାକୁ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁନି ଅମୃତର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନମୟ ଦେହକୁ ସିଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।

ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍କରନ୍ଯାସଂ କରଶୋଧନପୂର୍ଵକମ୍ ଦେହନ୍ଯାସଂ ତତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମହତ୍ଯା ମୁଦ୍ରଯା ଚରେତ୍

ତାପରେ ହାତକୁ ପବିତ୍ର କରି, ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଏବଂ ପରେ ମହାମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶିଵୋକ୍ତେନ ତୁ ଵର୍ତ୍ମନା ଵର୍ଣନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଧସ୍ତପାଦାଦିସଂଧିଷୁ

ଏହାପରେ, ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ହାତ, ପାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଧିସ୍ଥଳରେ ବର୍ଣ୍ଣନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡଂଗାନି ତତୋ ନ୍ଯସ୍ଯ ଜାତିଷଟ୍କଯୁତାନି ଚ ଦିଗ୍ବଂଧମାଚରେତ୍ପଶ୍ଚାଦାଗ୍ନେଯାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ପରେ, ଛଅଟି ଅଙ୍ଗ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର ସହିତ ନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବନ୍ଧନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଦ୍ଵା ମୂର୍ଧାଦିପଞ୍ଚାଂଗଂ ନ୍ଯାସମେଵ ସମାଚରେତ୍ ତଥା ଷଡଂଗନ୍ଯାସଂ ଚ ଭୂତଶୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକଂ ଵିନା

ନାହିଁଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗରେ ମାତ୍ର ନ୍ୟାସ କରି, ଏବଂ ଭୂତଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ ବିନା ଛଅ ଅଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିପାରିବ।

ଏଵଂ ସମାସରୂପେଣ କୃତ୍ଵା ଦେହାତ୍ମଶୋଧନମ୍ ଶିଵଭାଵମୁପାଗମ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ଏପରି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧି କରି, ଶିବ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଵସରୋ ନାସ୍ତି ଵା ମତିଵିଭ୍ରମଃ ସ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେନ କଲ୍ପେନ ନ୍ଯାସକର୍ମ ସମାଚରେତ୍

ଯଦି ସମୟ ଥାଏ କିମ୍ବା ନଥାଏ, କିମ୍ବା ମନ ଅସ୍ଥିର ଥାଏ, ତେବେ ବିସ୍ତୃତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ନ୍ୟାସ କ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ରାଦ୍ଯୋ ମାତୃକାନ୍ଯାସୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯାସସ୍ତତଃ ପରଃ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଣଵନ୍ଯାସୋ ହଂସନ୍ଯାସସ୍ତଦୁତ୍ତରଃ

ସେଠାରେ, ପ୍ରଥମେ ମାତୃକା ନ୍ୟାସ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ୟାସ, ତୃତୀୟରେ ପ୍ରଣବ ନ୍ୟାସ, ଏବଂ ତାପରେ ହଂସ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚମଃ କଥ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିର୍ନ୍ଯାସଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାତ୍ମକଃ ଏତେଷ୍ଵେକମନେକଂ ଵା କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଦି କର୍ମସୁ

ପଞ୍ଚମ ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅନେକ ନ୍ୟାସ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ କରିପାରିବ।

ଅକାରଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଆକାରଂ ଚ ଲଲାଟକେ ଇଂ ଈଂ ଚ ନେତ୍ରଯୋସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ଉଂ ଊଂ ଶ୍ରଵଣଯୋସ୍ତଥା

'ଅ' ମୁଣ୍ଡରେ, 'ଆ' କପାଳରେ, 'ଇ' ଓ 'ଈ' ଦୁଇ ଚକୁରେ, 'ଉ' ଓ 'ଊ' ଦୁଇ କାନରେ ଏହିପରି ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଋଂ ଃଂ କପୋଲଯୋଶ୍ଚୈଵ ଌଂ ୡଂ ନାସାପୁଟଦ୍ଵଯେ ଏମେମୋଷ୍ଠଦ୍ଵଯୋରୋମୌଂ ଦଂତପଂକ୍ତିଦ୍ଵଯୋଃ କ୍ରମାତ୍

'ଋ' ଓ 'ୠ' ଦୁଇ ଗାଳରେ, 'ଌ' ଓ 'ୡ' ଦୁଇ ନାକର ଛିଦ୍ରରେ, 'ଏ' ଓ 'ଐ' ଦୁଇ ଓଠରେ, 'ଓ' ଓ 'ଔ' ଦୁଇ ଦାନ୍ତର ଶାରୀରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂ ଜିହ୍ଵାଯାମଥୋ ତାଲୁନ୍ଯଃ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯୋ ଯଥାକ୍ରମମ୍ କଵର୍ଗଂ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ନ୍ଯସେତ୍ପଞ୍ଚସୁ ସଂଧିଷୁ

'ଅଂ' ଜିଭରେ, ଏବଂ ପରେ ତାଳୁରେ ଯଥାଯଥ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। 'କ' ଆଦି ଅକ୍ଷରମାଳାକୁ ଡାହାଣ ହାତର ପାଞ୍ଚଟି ସଂଧିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଚଵର୍ଗଂ ଚ ତଥା ଵାମହସ୍ତସଂଧିଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ଟଵର୍ଗଂ ଚ ତଵର୍ଗଂ ଚ ପାଦଯୋରୁଭଯୋରପି

ଏହିପରି, 'ଚ' ଆଦି ଅକ୍ଷରମାଳାକୁ ବାମ ହାତର ସଂଧିରେ, ଏବଂ 'ଟ' ଓ 'ତ' ଆଦି ଅକ୍ଷରମାଳାକୁ ଦୁଇ ପାଉଁର ସଂଧିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପଫୌ ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ ପୃଷ୍ଠେ ନାଭୌ ଚାପି ବଭୌ ତତଃ ନ୍ଯସେନ୍ମକାରଂ ହୃଦଯେ ତ୍ଵଗାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍

'ପ' ଓ 'ଫ' ପାଶ୍ୱ ଓ ପିଠିରେ, 'ବ' ଓ 'ଭ' ନାଭିରେ, ତାପରେ 'ମ' ହୃଦୟ ଓ ଚର୍ମ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଯକରାଦିସକାରାଂତାନ୍ନ୍ଯସେତ୍ସପ୍ତସୁ ଧାତୁଷୁ ହଂକାରଂ ହୃଦଯସ୍ଯାଂତଃ କ୍ଷକାରଂ ଭ୍ରୂଯୁଗାଂତରେ

'ୟ' ଠାରୁ 'ସ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷରମାନେ ସପ୍ତ ଧାତୁରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। 'ହଂ' ହୃଦୟ ଭିତରେ, ଏବଂ 'କ୍ଷ' ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ଵର୍ଣାନ୍ପ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ଯ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ରୁଦ୍ରଵର୍ତ୍ମନା ଅଂଗଵକ୍ତ୍ରକଲାଭେଦାତ୍ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଵିନ୍ଯସେତ୍

ଏଭଳି, ପଞ୍ଚାଶି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଥ ଅନୁଯାୟୀ ଅକ୍ଷରମାନେ ନ୍ୟାସ କରି, ଅଙ୍ଗ, ମୁଖ ଓ ଅଂଶ ଭେଦରେ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

କରନ୍ଯାସାଦ୍ଯମପି ତୈଃ କୃତ୍ଵା ଵାଥ ନ ଵା କ୍ରମାତ୍ ଶିରୋଵଦନହୃଦ୍ଗୁହ୍ଯପାଦେଷ୍ଵେତାନି କଲ୍ପଯେତ୍

ଏହି ଅକ୍ଷରମାନେ ସହିତ କ୍ରମକ୍ରମେ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରି, କିମ୍ବା ନ କରି, ଏହାମାନେ ମୁଣ୍ଡ, ମୁଖ, ହୃଦୟ, ଗୁପ୍ତଂଗ ଓ ପାଉଁରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵାଦିଵକ୍ତ୍ରାଣି ପଶ୍ଚିମାଂତାନି କଲ୍ପଯେତ୍ ଈଶାନସ୍ଯ କଲାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ଚ କ୍ରମାତ୍

ତାପରେ, ଉପର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ମୁହଁଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଇ ପାଞ୍ଚଟି ଧଳା ସ୍ଥାନରେ ଈଶାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକ ଏକ କରି ରଖିବା ଦରକାର।

ତତଶ୍ଚତୁର୍ଷୁ ଵକ୍ତ୍ରେଷୁ ପୁରୁଷସ୍ଯ କଲା ଅପି ଚତସ୍ରଃ ପ୍ରଣିଧାତଵ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵାଦିକ୍ରମଯୋଗତଃ

ତାପରେ, ଚାରିଟି ମୁହଁରେ, ପୁରୁଷଙ୍କର ଚାରିଟି ଶକ୍ତିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନ୍ୟ ଦିଗକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୃତ୍କଂଠାଂସେଷୁ ନାଭୌ ଚ କୁକ୍ଷୌ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ଵକ୍ଷସି ଅଘୋରସ୍ଯ କଲାଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ପାଦଯୋରପି ହସ୍ତଯୋଃ

ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, କାନ୍ଧ, ନାଭି, ପେଟ, ପିଠ, ଓ ଛାତିରେ ଏବଂ ପାଦ ଓ ହାତରେ ଅଘୋରଙ୍କର ଆଠଟି ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।

ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରଯୋଃଦଶକଲାଃ ପାଯୁମେଢ୍ରୋରୁଜାନୁଷୁ ଜଂଘାସ୍ଫିକ୍କଟିପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ଵାମଦେଵସ୍ଯ ଭାଵଯେତ୍

ତାପରେ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପାୟୁ, ଲିଙ୍ଗ, ଗୁଡ଼ି, ଗୋଡ଼, କଟି, ନିତମ୍ବ, ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାମଦେବଙ୍କର ଦଶଟି ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଘ୍ରାଣେ ଶିରସି ବାହ୍ଵୋଶ୍ଚ କଲ୍ପଯେତ୍କଲ୍ପଵିତ୍ତମଃ ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶତ୍କଲାନ୍ଯାସମେଵଂ କୃତ୍ଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ

ଯିଏ ନିୟମ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ନାକ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଶକ୍ତିଗୁଡିକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରିବେ; ଏଭଳି ଅଟ୍ତିସ୍ଟି ଶକ୍ତିକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଶରୀରରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣଵଵିଦ୍ଧୀମାନ୍ପ୍ରଣଵନ୍ଯାସମାଚରେତ୍ ବାହୁଦ୍ଵଯେ କୂର୍ପରଯୋସ୍ତଥା ଚ ମଣିବନ୍ଧଯୋଃ

ତାପରେ, ଯିଏ ପ୍ରଣବ ବିଧି ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ବାହୁ ଦୁଇଟି, କୁହୁଣ୍ଡି ଦୁଇଟି ଓ ମଣିବନ୍ଧ ଦୁଇଟିରେ ପ୍ରଣବ ବିନ୍ୟାସ କରିବେ।

ପାର୍ଶ୍ଵୋଦରୋରୁଜଂଘେଷୁ ପାଦଯୋଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତଥା ଇତ୍ଥଂ ପ୍ରଣଵଵିନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯାସଵିଚକ୍ଷଣଃ

ପଛଦିଗରେ, ପାଶ୍ୱ, ପେଟ, ଉରୁ, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦର ପଛ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣବ ବିନ୍ୟାସ କରି, ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସରଣ କରିଥାନ୍ତି।

ହଂସନ୍ଯାସଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରେ ଯଥୋଦିତମ୍ ବୀଜଂ ଵିଭଜ୍ଯ ହଂସସ୍ଯ ନେତ୍ରଯୋର୍ଘ୍ରାଣଯୋରପି

ଶିବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ହଂସ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ହଂସର ବୀଜକୁ ଭାଗ କରି, ଦୁଇ ଚକୁ ଓ ଦୁଇ ନାକରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।