ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତାଦୃଶଂ ଭୁଜଯୋର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ସ୍ତନଯୋରଂତରେ ଲିଖେତ୍ ସର୍ଵାଂଗୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ନ ସମାନଂ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକୈଃ

ସେଇ ଚିହ୍ନ ଦୁଇ ବାହୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ସମାନ ନୁହେଁ।

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରମେଵୈକଂ ଲିଖେଦୁଦ୍ଧୂଲନଂ ଵିନା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ଧାରଯେଦ୍ମୂର୍ଧ୍ନି କଂଠେ ଶ୍ରୋତେ କରେ ତଥା

ତେଣୁ, କେବଳ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିବା ଉଚିତ, ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ମୁଣ୍ଡ, କଣ୍ଠ, କାନ ଓ ହାତରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣମଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଶୁଭଂ ନାନ୍ଯୈର୍ଧୃତଂ ଶୁଭମ୍ ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ କ୍ରମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠଂ ପୀତଂ ରକ୍ତମଥାସିତମ୍

ଏହି ମାଳା ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଅଖଣ୍ଡ, ଶୁଭ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ପିନ୍ଧାଯାଇନଥିବା ହେଉଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରମେ ହଳଦିଆ, ଲାଲ୍ ଓ କଳା ରଙ୍ଗ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ତଦଲାଭେ ଯଥାଲାଭଂ ଧାରଣୀଯମଦୂଷିତମ୍ ତତ୍ରାପି ନୋତ୍ତରଂ ନୀଚୈର୍ଧାର୍ଯଂ ନୀଚମଥୋତ୍ତରୈଃ

ଏମିତି ମିଳିଲେ ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମିଳେ, ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ତଥାପି ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକ ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ମାଳା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ମାଳା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନାଶୁଚିର୍ଧାରଯେଦକ୍ଷଂ ସଦା କାଲେଷୁ ଧାରଯେତ୍ ଇତ୍ଥଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯମଥଵା ଦ୍ଵିସଂଧ୍ଯଂ ସକୃଦେଵ ଵା

ଯେଉଁମାନେ ଅଶୁଚି, ସେମାନେ କେବେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ସବୁବେଳେ ଉଚିତ ସମୟରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ—ଏପରି, ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, କିମ୍ବା ଦୁଇଥର, କିମ୍ବା ଏକଥର ମଧ୍ୟ।

କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଦିକଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରଜାସ୍ଥାନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ରୁଚିରମାସନମ୍

ସମ୍ଭବ୍ୟାସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୂଜା ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଆସନ ବିଛାଇ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦେଵଂ ଚ ଦେଵୀଂ ଚ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ ଶ୍ଵେତାଦୀନ୍ନକୁଲୀଶାଂତାଂସ୍ତଚ୍ଛିଷ୍ଯାନ୍ପ୍ରଣମେଦ୍ଗୁରୁମ୍

ପୂର୍ବ ଅଥବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଧଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶାନ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।

ପୁନର୍ଦେଵଂ ଶିଵଂ ନତ୍ଵା ତତୋ ନାମାଷ୍ଟକଂ ଜପେତ୍ ଶିଵୋ ମହେଶ୍ଵରଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପିତାମହଃ

ପୁନି ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ଆଠଟି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ— ଶିବ, ମହେଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ପିତାମହ,

ସଂସାରଵୈଦ୍ଯସ୍ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ପରମାତ୍ମେତି ଚାଷ୍ଟକମ୍ ଅଥଵା ଶିଵମେଵୈକଂ ଜପିତ୍ଵୈକାଦଶାଧିକମ୍

ସଂସାରର ଚିକିତ୍ସକ, ସବୁଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ପରମାତ୍ମା— ଏହି ଆଠଟି ନାମ। ଅଥବା, 'ଶିବ' ନାମକୁ ଏକାଦଶ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ତେଜସୋ ରାଶିଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵାଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦିଶାଂତଯେ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚରଣୌ କୃତ୍ଵା କରୌ ଚଂଦନଚର୍ଚିତୌ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ କରନ୍ଯାସଂ କରଶୋଧନପୂର୍ଵକମ୍

ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜିହ୍ବାର ଛଡ଼ା ଉପରେ ଏକ ତେଜ ରାଶିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପାଦ ଧୋଇ ଓ ହାତକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ପ୍ରଥମେ ହାତ ପବିତ୍ର କରି, ତାପରେ କରନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ନ୍ଯାସସ୍ତୁ ତ୍ରିଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ୍ଥିତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଲଯକ୍ରମାତ୍ ସ୍ଥିତିର୍ନ୍ଯାସୋ ଗୃହସ୍ଥାନାମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ନ୍ୟାସ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଥିତି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟ ଅନୁସାରେ। ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସ୍ଥିତି ନ୍ୟାସ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ନ୍ୟାସ କରନ୍ତି।

ଯତୀନାଂ ସଂହୃତିନ୍ଯାସୋ ଵନସ୍ଥାନାଂ ତଥୈଵ ଚ ସ ଏଵ ଭର୍ତୃହୀନାଯାଃ କୁଟୁଂବିନ୍ଯାଃ ସ୍ଥିତିର୍ଭଵେତ୍

ଯତୀମାନେ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଲୟ ନ୍ୟାସ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ବିବାହିତ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ନାହାନ୍ତି, ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଭଳି ସ୍ଥିତି ନ୍ୟାସ କରିବେ।

କନ୍ଯାଯାଃ ପୁନରୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନ୍ଯାସସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ଅଂଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାଂତଂ ସ୍ଥିତିନ୍ଯାସ ଉଦାହୃତଃ

ଏବେ ମୁଁ କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ନ୍ୟାସ ଓ ତାହାର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ଅଂଗୁଠିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାନ୍ହିଅଂଗୁଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଏହାକୁ ସ୍ଥିତି ନ୍ୟାସ କୁହାଯାଏ।

ଦକ୍ଷିଣାଂଗୁଷ୍ଠମାରଭ୍ଯ ଵାମାଂଗୁଷ୍ଠାନ୍ତମେଵ ଚ ଉତ୍ପତ୍ତିନ୍ଯାସ ଆଖ୍ଯାତୋ ଵିପରୀତସ୍ତୁ ସଂହୃତିଃ

ଡାହାଣ ଅଂଗୁଠିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାମ ଅଂଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି ନ୍ୟାସ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ବିପରୀତ ଅର୍ଥାତ୍ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଲୟ ନ୍ୟାସ।

ସବିଂଦୁକାନ୍ନକାରାଦୀନ୍ଵର୍ଣାନ୍ନ୍ଯସ୍ଯେଦନୁକ୍ରମାତ୍ ଅଂଗୁଲୀଷୁ ଶିଵଂ ନ୍ଯସ୍ଯେତ୍ତଲଯୋରପ୍ଯନାମଯୋଃ

'ନ' ରୁ 'ମ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣ, ବିନ୍ଦୁ ସହିତ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଂଗୁଳିରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କୁ ଦୁଇ ତଳ ଓ ଦୁଇ ଅନାମିକା ଉପରେ ରଖିବା ଦରକାର।

ଅସ୍ତ୍ରନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଦଶଦିକ୍ଷ୍ଵସ୍ତ୍ରମଂତ୍ରତଃ ନିଵୃତ୍ତ୍ଯାଦିକଲାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭୂତସ୍ଵରୂପିଣୀଃ

ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ କରି, ଦଶ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ନିବୃତ୍ତି ଆଦି ପାଞ୍ଚଟି କଳା, ଯେଉଁମାନେ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ରୂପୀ, ସେମାନେ ରଖିବା ଦରକାର।

ପଞ୍ଚଭୂତାଧିପୈସ୍ସାର୍ଧଂ ତତଚ୍ଚିହ୍ନସମନ୍ଵିତାଃ ହୃତ୍କଣ୍ଟତାଲୁଭ୍ରୂମଧ୍ଯବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରସମାଶ୍ରଯାଃ

ପାଞ୍ଚ ଭୂତର ଅଧିପତିମାନେ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଏହି କଳାମାନେ ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ତାଳୁ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ତଦ୍ତଦ୍ବୀଜେନ ସଂଗ୍ରଂଥୀସ୍ତଦ୍ତଦ୍ବୀଜେଷୁ ଭାଵଯେତ୍ ତାସାଂ ଵିଶୋଧନାର୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଜପେତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳାକୁ ତାହାର ବୀଜ ମାନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାନ୍ଧି, ସେହି ବୀଜରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଦରକାର।

ନିରୁଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରାଣଵାଯୁଂ ଚ ଗୁଣସଂଖ୍ଯାନୁସାରତଃ ଭୂତଗ୍ରଂଥିଂ ତତଶ୍ଛିଦ୍ଯାଦସ୍ତ୍ରେଣୈଵାସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ରଯା

ଗୁଣ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ଅଟକାଇ, ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଭୂତ ଗ୍ରନ୍ଥିକୁ କାଟିବା ଉଚିତ।

ନାଡ୍ଯା ସୁଷୁମ୍ନଯାତ୍ମାନଂ ପ୍ରେରିତଂ ପ୍ରାଣଵାଯୁନା ନିର୍ଗତଂ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ଯୋଜଯେଚ୍ଛିଵତେଜସା

ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ଉପରକୁ ପଠାଇ, ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରି, ଶିବଙ୍କ ତେଜସ୍‌ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଶୋଷ୍ଯ ଵାଯୁନା ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେହଂ କାଲାଗ୍ନିନା ଦହେତ୍ ତତଶ୍ଚୋପରିଭାଵେନ କଲାସ୍ସଂହୃତ୍ଯ ଵାଯୁନା

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ତାପରେ କାଳାଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ପୁଡ଼ିଦେବା ଦରକାର। ତାପରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା କଳାମାନେ ଉପରକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହଂ ସଂହୃତ୍ଯ ଵୈ ଦଗ୍ଧଂ କଲାସ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହାବ୍ଧିନା ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵାମୃତୈର୍ଦେହଂ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ନିଵେଶଯେତ୍

ଦେହକୁ ଲୟ କରି ଏବଂ ପୁଡ଼ିଦେଇ, କଳାମାନେ ସାଗର ସହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ବିପ୍ଲାବିତ କରି, ପୁନି ଦେହକୁ ତାହାର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ସଂହୃତ୍ଯ ଵୈ ଦଗ୍ଧଃ କଲାସର୍ଗଂ ଵିନୈଵ ତୁ ଅମୃତପ୍ଲାଵନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଭସ୍ମୀଭୂତସ୍ଯ ଵୈ ତତଃ

ଏହାପରେ ଦେହକୁ ଲୟ କରି ଏବଂ ପୁଡ଼ିଦେଇ, କଳା ସୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ି, ଯାହା ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ବିପ୍ଲାବିତ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଵିଦ୍ଯାମଯେ ତସ୍ମିନ୍ଦେହେ ଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଶିଵାନ୍ନିର୍ଗତମାତ୍ମାନଂ ବ୍ରହ୍ମରଂଧ୍ରେଣ ଯୋଜଯେତ୍

ତାପରେ, ଜ୍ଞାନରେ ଗଢ଼ା ଏହି ଦେହରେ, ଦୀପଶିଖା ପରି ଆକୃତି ଧରିଥିବା ଶିବଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହସ୍ଯାନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦଯପଂକଜେ ପୁନଶ୍ଚାମୃତଵର୍ଷେଣ ସିଂଚେଦ୍ଵିଦ୍ଯାମଯଂ ଵପୁଃ

ଏହିପରି ଦେହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ତାହାକୁ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁନି ଅମୃତର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନମୟ ଦେହକୁ ସିଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।

ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍କରନ୍ଯାସଂ କରଶୋଧନପୂର୍ଵକମ୍ ଦେହନ୍ଯାସଂ ତତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମହତ୍ଯା ମୁଦ୍ରଯା ଚରେତ୍

ତାପରେ ହାତକୁ ପବିତ୍ର କରି, ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଏବଂ ପରେ ମହାମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶିଵୋକ୍ତେନ ତୁ ଵର୍ତ୍ମନା ଵର୍ଣନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଧସ୍ତପାଦାଦିସଂଧିଷୁ

ଏହାପରେ, ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ହାତ, ପାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଧିସ୍ଥଳରେ ବର୍ଣ୍ଣନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡଂଗାନି ତତୋ ନ୍ଯସ୍ଯ ଜାତିଷଟ୍କଯୁତାନି ଚ ଦିଗ୍ବଂଧମାଚରେତ୍ପଶ୍ଚାଦାଗ୍ନେଯାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ପରେ, ଛଅଟି ଅଙ୍ଗ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର ସହିତ ନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବନ୍ଧନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଦ୍ଵା ମୂର୍ଧାଦିପଞ୍ଚାଂଗଂ ନ୍ଯାସମେଵ ସମାଚରେତ୍ ତଥା ଷଡଂଗନ୍ଯାସଂ ଚ ଭୂତଶୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକଂ ଵିନା

ନାହିଁଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗରେ ମାତ୍ର ନ୍ୟାସ କରି, ଏବଂ ଭୂତଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ ବିନା ଛଅ ଅଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିପାରିବ।