ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଲାଭେ ଦଂତକାଷ୍ଠାନାମଷ୍ଟମ୍ଯାଦିଦିନେଷୁ ଚ ଅପାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈଃ କୁର୍ଯାଦାସ୍ଯଵିଶୋଧନମ୍

ଯଦି ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କାଠି ମିଳିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଏହାପରି ଦିନରେ, ଜଳକୁ ବାରୋଟିଥର ମୁଁହରେ ଘୁଞ୍ଚି, ମୁଁହ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାରୁଣଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ନଦ୍ଯାଂ ଵା ଦେଵଖାତେ ଵା ହ୍ରଦେ ଵାଥ ଗୃହେ ଽପି ଵା

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ପରେ ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେଟି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ଘରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।

ସ୍ନାନଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ତତ୍ତୀରେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ବହିର୍ମଲମ୍ ଵ୍ଯାପୋହ୍ଯ ମୃଦମାଲିପ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋମଯମାଲିପେତ୍

ସ୍ନାନ ସାମଗ୍ରୀ ତଟରେ ରଖି, ବାହ୍ୟ ମଳକୁ ହଟାଇ, ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଗୋମୟ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନର୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଵାଥ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନାତୋ ନୃପଵଦ୍ଭୂଯଃ ଶୁଦ୍ଧଂ ଵାସୋ ଵସୀତ ଚ

ସ୍ନାନ କରି, ପୁନିପୁନି ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ପରିସ୍କାର କରି, ରାଜା ଭଳି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ମଲସ୍ନାନଂ ସୁଗଂଧାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଂ ଦନ୍ତଵିଶୋଧନମ୍ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ତପସ୍ଵୀ ଵିଧଵା ତଥା

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ବିଧବା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ୍ତ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସୋପଵୀତଶ୍ଶିଖାଂ ବଦ୍ଧା ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଜଲାଂତରମ୍ ଅଵଗାହ୍ଯ ସମାଚାଂତୋ ଜଲେ ନ୍ଯସ୍ଯେତ୍ତ୍ରିମଂଡଲମ୍

ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଡୁବି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ଜଳରେ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ସୌମ୍ଯେ ମଗ୍ନଃ ପୁନର୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍ ଉତ୍ଥାଯାଚମ୍ଯ ତେନୈଵ ସ୍ଵାତ୍ମାନମଭିଷେଚଯେତ୍

ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଡୁବି, ପୁନି ଶକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉଠି ଆଚମନ କରି, ସେଇ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୋଶୃଂଗେଣ ସଦର୍ଭେଣ ପାଲାଶେନ ଦଲେନ ଵା ପାଦ୍ମେନ ଵାଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚକୃତ୍ଵସ୍ତ୍ରିରେଵ ଵା

ଗାଈର ଶିଂଗ, କୁଶ ଗଛ, ପଳାଶ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ହାତ ଦ୍ୱାରା, ପାଞ୍ଚଥର କିମ୍ବା ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଯାନାଦୌ ଗୃହେ ଚୈଵ ଵର୍ଧନ୍ଯା କଲଶେନ ଵା ଅଵଗାହନକାଲେ ଽଦ୍ଭିର୍ମଂତ୍ରିତୈରଭିଷେଚଯେତ୍

ବଗିଚା, ଘର କିମ୍ବା କଳଶ ଦ୍ୱାରା, ଡୁବିବା ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଚେଦ୍ଵାରୁଣଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧଵାସସା ଆର୍ଦ୍ରେଣ ଶୋଧଯେଦ୍ଦେହମାପାଦତଲମସ୍ତକମ୍

ଯଦି ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭିଜା ହୋଇ, ପାଉଁ ଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହକୁ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗ୍ନେଯଂ ଵାଥ ଵା ମାଂତ୍ରଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନାନଂ ଶିଵେନ ଵା ଶିଵଚିଂତାପରଂ ସ୍ନାନଂ ଯୁକ୍ତସ୍ଯାତ୍ମୀଯମୁଚ୍ଯତେ

ଚାହିଁଲେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ, ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଶିବସ୍ନାନ କରିପାରିବେ; ଯିଏ ଶିବ ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଥାଏ, ସେଠି ସେହି ସ୍ନାନ ତାଙ୍କର ନିଜର ମନାଯାଏ।

ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଵିଧାନେନ ମଂତ୍ରାଚମନପୂର୍ଵକମ୍ ଆଚରେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାଂତଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵାଦିତର୍ପଣମ୍

ନିଜ ସୂତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆଚମନ ପୂର୍ବକ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରି, ପରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

ମଂଡଲସ୍ଥଂ ମହାଦେଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାଵିଧି ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଶିଵାଯାଦିତ୍ଯରୂପିଣେ

ମଣ୍ଡଳରେ ବିରାଜିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଵୈତତ୍ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ହସ୍ତୌ ଵିଶୋଧଯେତ୍ କରନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସକଲୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ

ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ହାତକୁ ପରିସ୍କାର କରି, ପରେ କରନ୍ୟାସ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ।

ଵାମହସ୍ତଗତାଂଭୋଭିର୍ଗଂଧସିଦ୍ଧାର୍ଥକାନ୍ଵିତୈଃ କୁଶପୁଂଜେନ ଵାଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲମଂତ୍ରସମନ୍ଵିତୈଃ

ବାମ ହାତରେ ଜଳ ନେଇ, ସେଥିରେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ, କିମ୍ବା କୁଶ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଛିଟି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଆପୋହିଷ୍ଠାଦିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ଶେଷମାଘ୍ରାଯ ଵୈ ଜଲମ୍ ଵାମନାସାପୁଟେନୈଵ ଦେଵଂ ସଂଭାଵଯେତ୍ସିତମ୍

'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ଓ ଏହାପରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳକୁ ଘ୍ରାଣ କରି, ବାମ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଜଳ ଦିଅ।

ଅର୍ଘମାଦାଯ ଦେହସ୍ଥଂ ସଵ୍ଯନାସାପୁଟେନ ଚ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣେନ ବାହ୍ଯସ୍ଥଂ ଭାଵଯେଚ୍ଚ ଶିଲାଗତମ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ବାମ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଓ ବାହ୍ୟରେ ଶିଳାରେ ବସିଥିବା କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭାବିବା ଉଚିତ।

ତର୍ପଯେଦଥ ଦେଵେଭ୍ଯ ଋଷିଭିଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଯଥାଵିଧି

ତାପରେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ତଚଂଦନତୋଯେନ ହସ୍ତମାତ୍ରେଣ ମଂଡଲମ୍ ସୁଵୃତ୍ତଂ କଲ୍ପଯେଦ୍ଭୂମୌ ରକ୍ତଚୂର୍ଣାଦ୍ଯଲଂକୃତମ୍

ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ହାତର ଆକାରର ଏକ ଭଲ ଗୋଲାକାର ଚିହ୍ନ ଭୂମିରେ ଏବଂ ଲାଲ୍ ଗୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ସଜାଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ସଂପୂଜଯେଦ୍ଭାନୁଂ ସ୍ଵକୀଯାଵରଣୈଃ ସହ ସ୍ଵଖୋଲ୍କାଯେତି ମଂତ୍ରେଣ ସାଂଗତସ୍ସୁଖସିଦ୍ଧଯେ

ସେଠାରେ, ସେ ନିଜ ଗଣମାନେ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ 'ସ୍ୱଖୋଲ୍କାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶୁଭ ଓ ସଫଳତା ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନଶ୍ଚ ମଂଡଲଂ କୃତ୍ଵା ତଦଂଗୈଃ ପରିପୂଜ୍ଯ ଚ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯ ହେମପାତ୍ରଂ ମାଗଧପ୍ରସ୍ଥସଂମିତମ୍

ପୁଣିଥରେ ଗୋଲାକାର ଚିହ୍ନ ତିଆରି କରି, ତାହାର ଅଂଶଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରି, ସେଠାରେ ମାଗଧ ପ୍ରସ୍ଥ ମାପର ଏକ ସୁନାର ବାତି ରଖିବା ଉଚିତ।

ପୂରଯେଦ୍ଗଂଧତୋଯେନ ରକ୍ତଚଂଦନଯୋଗିନା ରକ୍ତପୁଷ୍ପୈସ୍ତିଲୈଶ୍ଚୈଵ କୁଶାକ୍ଷତସମନ୍ଵିତୈଃ

ଏହି ବାତିକୁ ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି, ଲାଲ୍ ଫୁଲ, ତିଳ, କୁଶ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଅନ୍ନଦାଣା ସହିତ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୂର୍ଵାପାମାର୍ଗଗଵ୍ଯୈଶ୍ଚ କେଵଲେନ ଜଲେନ ଵା ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଧରଣୀଂ ଗତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଦେଵଂ ଚ ମଂଡଲେ

ଦୁର୍ବା, ଅପାମାର୍ଗ, ଗାଈର ଦୁଧ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ପବିତ୍ର ପାଣି ନେଇ, ଗୁଡିକୁ ଗୁଡିକୁ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ଶିରସି ତତ୍ପାତ୍ରଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ତତ୍ ଅଥଵାଂଜଲିନା ତୋଯଂ ସଦର୍ଭଂ ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା

ସେଇ ବାତିକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ହାତ ଯୋଡି, ଦର୍ଭା ଘାସ ଓ ପାଣି ସହିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ।

ଉତ୍କ୍ଷିପେଦମ୍ବରସ୍ଥାଯ ଶିଵାଯାଦିତ୍ଯମୂର୍ତଯେ କୃତ୍ଵା ପୁନଃ କରନ୍ଯାସଂ କରଶୋଧନପୂର୍ଵକମ୍

ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟକୁ ଆକାଶରେ ବିରାଜିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପୀ ଶିବଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେଇ, ପୁଣିଥରେ ହାତ ପବିତ୍ର କରି ହାତର ବିଶେଷ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଵେଶାନାଦିସଦ୍ଯାଂତଂ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମମଯଂ ଶିଵମ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭସିତଂ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗାନି ସଂସ୍ପୃଶେତ୍

ଈଶାନ ଠାରୁ ସଦ୍ୟନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପରେ ଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ବୁଝି, ଭସ୍ମ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶରୀରର ଅଂଶଗୁଡିକୁ ଛୁଇଁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ଯା ଦିନାଂତୈଶ୍ଶିରୋଵକ୍ତ୍ରହୃଦ୍ଗୁହ୍ଯଚରଣାନ୍କ୍ରମାତ୍ ତତୋ ମୂଲେନ ସର୍ଵାଂଗମାଲଭ୍ଯ ଵସନାନ୍ତରମ୍

ଦିନ ଶେଷରେ ମୁଣ୍ଡ, ମୁହଁ, ହୃଦୟ, ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ, ପାଦ ଏକ ପରେ ଏକ ଛୁଇଁ, ପରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ ଛୁଇଁ, ପରିସ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ପରିଧାଯ ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯୈକାଦଶମନ୍ତ୍ରିତୈଃ ଜଲୈରାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵାସୋ ଽଯଦ୍ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍

ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦୁଇଥର ନମସ୍କାର କରି, ଏକାଦଶ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ପାଣିରେ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଛିଟିବା କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ରକୁ ଢାକି, ଦୁଇଥର ନମସ୍କାର କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନର୍ନ୍ଯସ୍ତକରୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଂ ଭସ୍ମନା ଲିଖେତ୍ ଅଵକ୍ରମାଯ ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲଲାଟେ ଗନ୍ଧଵାରିଣା

ପୁଣିଥରେ ହାତ ନିମ୍ନରେ ରଖି, ସାଧକ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲଳାଟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣିରେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।