ଶିଵପୁରାଣମ୍

ହୁତ୍ଵା ମଂତ୍ରନ୍ତୁ ସଂତର୍ପ୍ଯ ସଂଦୀପ୍ଯାଶାସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ ସମର୍ପ୍ଯ ମଂତ୍ରଂ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ପାଣୌ ଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶିଷ୍ୟର ହାତରେ ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ମଂତ୍ରସଂସ୍କାରମନୁଚିଂତ୍ଯାଖିଲଂ କ୍ରମାତ୍ ଅଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଂ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯାଦଭିଷେକାଵସାନିକମ୍

ନାହିଁ ହେଲେ, ମନ୍ତ୍ର ସଂସ୍କାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଗୁରୁ ଅଭିଷେକ ସମାପ୍ତିରେ ଅଧ୍ୱ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ଯଃ ଶାନ୍ତ୍ଯତୀତାଦିକଲାସୁ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ ସ ସର୍ଵୋ ଽପି ଵିଧାତଵ୍ଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯଵିଶୋଧନେ

ଏଠାରେ ଯେଉଁ ବିଧି ଶାନ୍ତି ଆଦି ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ବିଧି ତତ୍ତ୍ୱ ତିନିଟିର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଵିଦ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମୁଦାହୃତମ୍ ଶକ୍ତୌ ଶିଵସ୍ତତୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ସମୁଦ୍ବଭୌ

ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମା ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱ ତିନିଟି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି; ଶକ୍ତିରୁ ଶିବ, ଶିବରୁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରୁ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଶିଵେନ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଧ୍ଵା ଵ୍ଯାପ୍ତସ୍ତଦପରଃ ପରଃ ଵିଦ୍ଯଯା ପରିଶିଷ୍ଟୋ ଽଧ୍ଵା ହ୍ଯାତ୍ମନା ନିଖିଲଃ କ୍ରମାତ୍

ଶିବ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ପରେ ଅଧ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହା ପରେ ଅତିଶୟ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଧ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ରମରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।

ଦୁର୍ଲଭଂ ଶାଂଭଵଂ ମତ୍ଵା ମଂତ୍ରମୂଲଂ ମନୀଷିଣଃ ଶାକ୍ତଂ ଶଂସୀତ ସଂସ୍କାରଂ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗାଃ

ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଜଣେ, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ମୂଳ ଶାଂଭବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଭାବି, ଶାକ୍ତ ସଂସ୍କାରକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।

ଇତି ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସଂସ୍କାରାଖ୍ଯସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ଚାତୁର୍ଵିଧ୍ଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ କିଂ ଭୂଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି

ଏପରି ଭାବରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସଂସ୍କାର ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଚାରି ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଶିଵାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋଦିତଂ କର୍ମ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଶିବ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ସହାମ୍ବଯା ଵିଚାର୍ଯ କାର୍ଯଂ ନିର୍ଗଚ୍ଛେଦ୍ଗୃହାଦଭ୍ଯୁଦିତେ ଽରୁଣେ

ପ୍ରଭାତରେ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଅମ୍ବା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କରି, ରୂଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଘର ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ଅବାଧେ ଵିଜନେ ଦେଶେ କୁର୍ଯାଦାଵଶ୍ଯକଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶୌଚଂ ଵିଧାନେନ ଦଂତଧାଵନମାଚରେତ୍

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ, ସେପରି ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଆବଶ୍ୟକ କାମ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୌଚ କରିବା ପରେ, ପରିସ୍କାର ଭାବରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ।

ଅଲାଭେ ଦଂତକାଷ୍ଠାନାମଷ୍ଟମ୍ଯାଦିଦିନେଷୁ ଚ ଅପାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈଃ କୁର୍ଯାଦାସ୍ଯଵିଶୋଧନମ୍

ଯଦି ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କାଠି ମିଳିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଏହାପରି ଦିନରେ, ଜଳକୁ ବାରୋଟିଥର ମୁଁହରେ ଘୁଞ୍ଚି, ମୁଁହ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାରୁଣଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ନଦ୍ଯାଂ ଵା ଦେଵଖାତେ ଵା ହ୍ରଦେ ଵାଥ ଗୃହେ ଽପି ଵା

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ପରେ ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେଟି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ଘରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।

ସ୍ନାନଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ତତ୍ତୀରେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ବହିର୍ମଲମ୍ ଵ୍ଯାପୋହ୍ଯ ମୃଦମାଲିପ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋମଯମାଲିପେତ୍

ସ୍ନାନ ସାମଗ୍ରୀ ତଟରେ ରଖି, ବାହ୍ୟ ମଳକୁ ହଟାଇ, ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଗୋମୟ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନର୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଵାଥ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନାତୋ ନୃପଵଦ୍ଭୂଯଃ ଶୁଦ୍ଧଂ ଵାସୋ ଵସୀତ ଚ

ସ୍ନାନ କରି, ପୁନିପୁନି ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ପରିସ୍କାର କରି, ରାଜା ଭଳି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ମଲସ୍ନାନଂ ସୁଗଂଧାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଂ ଦନ୍ତଵିଶୋଧନମ୍ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ତପସ୍ଵୀ ଵିଧଵା ତଥା

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ବିଧବା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ୍ତ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସୋପଵୀତଶ୍ଶିଖାଂ ବଦ୍ଧା ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଜଲାଂତରମ୍ ଅଵଗାହ୍ଯ ସମାଚାଂତୋ ଜଲେ ନ୍ଯସ୍ଯେତ୍ତ୍ରିମଂଡଲମ୍

ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଡୁବି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ଜଳରେ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ସୌମ୍ଯେ ମଗ୍ନଃ ପୁନର୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍ ଉତ୍ଥାଯାଚମ୍ଯ ତେନୈଵ ସ୍ଵାତ୍ମାନମଭିଷେଚଯେତ୍

ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଡୁବି, ପୁନି ଶକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉଠି ଆଚମନ କରି, ସେଇ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୋଶୃଂଗେଣ ସଦର୍ଭେଣ ପାଲାଶେନ ଦଲେନ ଵା ପାଦ୍ମେନ ଵାଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚକୃତ୍ଵସ୍ତ୍ରିରେଵ ଵା

ଗାଈର ଶିଂଗ, କୁଶ ଗଛ, ପଳାଶ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ହାତ ଦ୍ୱାରା, ପାଞ୍ଚଥର କିମ୍ବା ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଯାନାଦୌ ଗୃହେ ଚୈଵ ଵର୍ଧନ୍ଯା କଲଶେନ ଵା ଅଵଗାହନକାଲେ ଽଦ୍ଭିର୍ମଂତ୍ରିତୈରଭିଷେଚଯେତ୍

ବଗିଚା, ଘର କିମ୍ବା କଳଶ ଦ୍ୱାରା, ଡୁବିବା ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଚେଦ୍ଵାରୁଣଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧଵାସସା ଆର୍ଦ୍ରେଣ ଶୋଧଯେଦ୍ଦେହମାପାଦତଲମସ୍ତକମ୍

ଯଦି ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭିଜା ହୋଇ, ପାଉଁ ଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହକୁ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗ୍ନେଯଂ ଵାଥ ଵା ମାଂତ୍ରଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନାନଂ ଶିଵେନ ଵା ଶିଵଚିଂତାପରଂ ସ୍ନାନଂ ଯୁକ୍ତସ୍ଯାତ୍ମୀଯମୁଚ୍ଯତେ

ଚାହିଁଲେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ, ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଶିବସ୍ନାନ କରିପାରିବେ; ଯିଏ ଶିବ ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଥାଏ, ସେଠି ସେହି ସ୍ନାନ ତାଙ୍କର ନିଜର ମନାଯାଏ।

ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଵିଧାନେନ ମଂତ୍ରାଚମନପୂର୍ଵକମ୍ ଆଚରେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାଂତଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵାଦିତର୍ପଣମ୍

ନିଜ ସୂତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆଚମନ ପୂର୍ବକ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରି, ପରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

ମଂଡଲସ୍ଥଂ ମହାଦେଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାଵିଧି ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଶିଵାଯାଦିତ୍ଯରୂପିଣେ

ମଣ୍ଡଳରେ ବିରାଜିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଵୈତତ୍ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ହସ୍ତୌ ଵିଶୋଧଯେତ୍ କରନ୍ଯାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସକଲୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ

ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ହାତକୁ ପରିସ୍କାର କରି, ପରେ କରନ୍ୟାସ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ।

ଵାମହସ୍ତଗତାଂଭୋଭିର୍ଗଂଧସିଦ୍ଧାର୍ଥକାନ୍ଵିତୈଃ କୁଶପୁଂଜେନ ଵାଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲମଂତ୍ରସମନ୍ଵିତୈଃ

ବାମ ହାତରେ ଜଳ ନେଇ, ସେଥିରେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ, କିମ୍ବା କୁଶ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଛିଟି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଆପୋହିଷ୍ଠାଦିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ଶେଷମାଘ୍ରାଯ ଵୈ ଜଲମ୍ ଵାମନାସାପୁଟେନୈଵ ଦେଵଂ ସଂଭାଵଯେତ୍ସିତମ୍

'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ଓ ଏହାପରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳକୁ ଘ୍ରାଣ କରି, ବାମ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଜଳ ଦିଅ।

ଅର୍ଘମାଦାଯ ଦେହସ୍ଥଂ ସଵ୍ଯନାସାପୁଟେନ ଚ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣେନ ବାହ୍ଯସ୍ଥଂ ଭାଵଯେଚ୍ଚ ଶିଲାଗତମ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ବାମ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଓ ବାହ୍ୟରେ ଶିଳାରେ ବସିଥିବା କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭାବିବା ଉଚିତ।

ତର୍ପଯେଦଥ ଦେଵେଭ୍ଯ ଋଷିଭିଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଯଥାଵିଧି

ତାପରେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ତଚଂଦନତୋଯେନ ହସ୍ତମାତ୍ରେଣ ମଂଡଲମ୍ ସୁଵୃତ୍ତଂ କଲ୍ପଯେଦ୍ଭୂମୌ ରକ୍ତଚୂର୍ଣାଦ୍ଯଲଂକୃତମ୍

ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ହାତର ଆକାରର ଏକ ଭଲ ଗୋଲାକାର ଚିହ୍ନ ଭୂମିରେ ଏବଂ ଲାଲ୍ ଗୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ସଜାଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।