ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୁନଃ ଶିଵମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସ୍ଯ ପୁସ୍ତକମ୍ ଉଭାଭ୍ଯାମଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଯ ଦେଶିକଃ

ପୁଣି, ଶିବଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଦେଶିକ ଦୁଇ ହାତରେ ଶିବଜ୍ଞାନର ପୁସ୍ତକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସ ତାମ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ସମାଧାଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାସନୋପରି ଅଧିରୋପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମଭିଵଂଦ୍ଯ ସମର୍ଚଯେତ୍

ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବସି, ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ଜ୍ଞାନର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ତସ୍ମୈ ଗୁରୁର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ରାଜୋପକରଣାନ୍ଯପି ଆଚାର୍ଯପଦଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚାପି ଯତୋ ଽର୍ହତି

ତାପରେ ଗୁରୁ ତାକୁ ରାଜସି ଚିହ୍ନ ଦେଇବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶିକ୍ଷକ ହେବା ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ହେଇଯାଏ।

ଅଥାନୁଶାସନଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵୈରାଚରିତଂ ଯଥା ଯଥା ଚ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଥା ଲୋକେଷୁ ପୂଜ୍ଯତେ

ପରେ ସେ ପୁରୁଣା ଆଚାର ଅନୁସାରେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଅନୁସାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।

ଶିଷ୍ଯାନ୍ପରିକ୍ଷ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ଶିଵଜ୍ଞାନଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦେଶିକଃ

ଗୁରୁ ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି, ପବିତ୍ର କରି, ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ସର୍ଵମନାଯାସଂ ଶୌଚଂ କ୍ଷାଂତିଂ ଦଯାଂ ତଥା ଅସ୍ପୃହାମପ୍ଯସୂଯାଂ ଚ ଯତ୍ନେନ ଚ ଵିଭାଵଯେତ୍

ଏପରି ଭାବରେ, ସେ ସହଜରେ ଶୁଚିତା, ଧୈର୍ୟ, ଦୟା, ଅସଙ୍ଗତା ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ନ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥମାଦିଶ୍ଯ ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଶିଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ମଂଡଲାତ୍ ଶିଵକୁଂଭାନଲାଦୀଂଶ୍ଚ ସଦସ୍ଯାନପି ପୂଜଯେତ୍

ଏପରି ଭାବରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ଶିବ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ମଣ୍ଡଳରୁ ବିଦାୟ କରି, ଶିବ କୁମ୍ଭ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଯୁଗପଦ୍ଵାଥ ସଂସ୍କାରାନ୍କୁର୍ଵୀତ ସଗଣୋ ଗୁରୁଃ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵଯଂ ଵାପି ପ୍ରଯୋଗସ୍ଯୋପଦିଶ୍ଯତେ

ତାପରେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କ ସହ ଦଳ ସହିତ ଏକାସାଥିରେ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ଦୁଇଉଟି ଉପାୟ ଦିଆଯାଇଛି।

ତଦାଦାଵେଵ କଲଶାନ୍କଲ୍ପଯେଦଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଵତ୍ କୃତ୍ଵା ସମଯସଂସ୍କାରମଭିଷେକଂ ଵିନାଖିଲମ୍

ଆରମ୍ଭରେ, ଅଧ୍ୱ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଜଳପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସମୟ ନିୟମ ରଖି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଅଭିଷେକ ଛଡ଼ି।

ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶିଵଂ ଭୂଯଃ କୃତ୍ଵା ଚାଧ୍ଵଵିଶୋଧନମ୍ ତସ୍ମିନ୍ପରିସମାପ୍ତେ ତୁ ପୁନର୍ଦେଵଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ପୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅଧ୍ୱ ପବିତ୍ରତା କରି, ଏହା ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁଣି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ହୁତ୍ଵା ମଂତ୍ରନ୍ତୁ ସଂତର୍ପ୍ଯ ସଂଦୀପ୍ଯାଶାସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ ସମର୍ପ୍ଯ ମଂତ୍ରଂ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ପାଣୌ ଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶିଷ୍ୟର ହାତରେ ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥଵା ମଂତ୍ରସଂସ୍କାରମନୁଚିଂତ୍ଯାଖିଲଂ କ୍ରମାତ୍ ଅଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଂ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯାଦଭିଷେକାଵସାନିକମ୍

ନାହିଁ ହେଲେ, ମନ୍ତ୍ର ସଂସ୍କାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଗୁରୁ ଅଭିଷେକ ସମାପ୍ତିରେ ଅଧ୍ୱ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ଯଃ ଶାନ୍ତ୍ଯତୀତାଦିକଲାସୁ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ ସ ସର୍ଵୋ ଽପି ଵିଧାତଵ୍ଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯଵିଶୋଧନେ

ଏଠାରେ ଯେଉଁ ବିଧି ଶାନ୍ତି ଆଦି ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ବିଧି ତତ୍ତ୍ୱ ତିନିଟିର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଵିଦ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ରଯମୁଦାହୃତମ୍ ଶକ୍ତୌ ଶିଵସ୍ତତୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ସମୁଦ୍ବଭୌ

ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମା ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱ ତିନିଟି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି; ଶକ୍ତିରୁ ଶିବ, ଶିବରୁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରୁ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଶିଵେନ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଧ୍ଵା ଵ୍ଯାପ୍ତସ୍ତଦପରଃ ପରଃ ଵିଦ୍ଯଯା ପରିଶିଷ୍ଟୋ ଽଧ୍ଵା ହ୍ଯାତ୍ମନା ନିଖିଲଃ କ୍ରମାତ୍

ଶିବ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ପରେ ଅଧ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହା ପରେ ଅତିଶୟ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଧ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ରମରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।

ଦୁର୍ଲଭଂ ଶାଂଭଵଂ ମତ୍ଵା ମଂତ୍ରମୂଲଂ ମନୀଷିଣଃ ଶାକ୍ତଂ ଶଂସୀତ ସଂସ୍କାରଂ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗାଃ

ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଜଣେ, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ମୂଳ ଶାଂଭବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଭାବି, ଶାକ୍ତ ସଂସ୍କାରକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।

ଇତି ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସଂସ୍କାରାଖ୍ଯସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ଚାତୁର୍ଵିଧ୍ଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ କିଂ ଭୂଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି

ଏପରି ଭାବରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସଂସ୍କାର ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଚାରି ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଶିଵାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋଦିତଂ କର୍ମ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଶିବ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ସହାମ୍ବଯା ଵିଚାର୍ଯ କାର୍ଯଂ ନିର୍ଗଚ୍ଛେଦ୍ଗୃହାଦଭ୍ଯୁଦିତେ ଽରୁଣେ

ପ୍ରଭାତରେ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଅମ୍ବା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କରି, ରୂଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଘର ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ଅବାଧେ ଵିଜନେ ଦେଶେ କୁର୍ଯାଦାଵଶ୍ଯକଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶୌଚଂ ଵିଧାନେନ ଦଂତଧାଵନମାଚରେତ୍

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ, ସେପରି ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଆବଶ୍ୟକ କାମ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୌଚ କରିବା ପରେ, ପରିସ୍କାର ଭାବରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ।

ଅଲାଭେ ଦଂତକାଷ୍ଠାନାମଷ୍ଟମ୍ଯାଦିଦିନେଷୁ ଚ ଅପାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈଃ କୁର୍ଯାଦାସ୍ଯଵିଶୋଧନମ୍

ଯଦି ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କାଠି ମିଳିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଏହାପରି ଦିନରେ, ଜଳକୁ ବାରୋଟିଥର ମୁଁହରେ ଘୁଞ୍ଚି, ମୁଁହ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାରୁଣଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ନଦ୍ଯାଂ ଵା ଦେଵଖାତେ ଵା ହ୍ରଦେ ଵାଥ ଗୃହେ ଽପି ଵା

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ପରେ ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେଟି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ଘରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।

ସ୍ନାନଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ତତ୍ତୀରେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ବହିର୍ମଲମ୍ ଵ୍ଯାପୋହ୍ଯ ମୃଦମାଲିପ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋମଯମାଲିପେତ୍

ସ୍ନାନ ସାମଗ୍ରୀ ତଟରେ ରଖି, ବାହ୍ୟ ମଳକୁ ହଟାଇ, ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଗୋମୟ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନର୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଵାଥ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନାତୋ ନୃପଵଦ୍ଭୂଯଃ ଶୁଦ୍ଧଂ ଵାସୋ ଵସୀତ ଚ

ସ୍ନାନ କରି, ପୁନିପୁନି ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ପରିସ୍କାର କରି, ରାଜା ଭଳି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ମଲସ୍ନାନଂ ସୁଗଂଧାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଂ ଦନ୍ତଵିଶୋଧନମ୍ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ତପସ୍ଵୀ ଵିଧଵା ତଥା

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ବିଧବା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ୍ତ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସୋପଵୀତଶ୍ଶିଖାଂ ବଦ୍ଧା ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଜଲାଂତରମ୍ ଅଵଗାହ୍ଯ ସମାଚାଂତୋ ଜଲେ ନ୍ଯସ୍ଯେତ୍ତ୍ରିମଂଡଲମ୍

ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଡୁବି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ଜଳରେ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ସୌମ୍ଯେ ମଗ୍ନଃ ପୁନର୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍ ଉତ୍ଥାଯାଚମ୍ଯ ତେନୈଵ ସ୍ଵାତ୍ମାନମଭିଷେଚଯେତ୍

ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଡୁବି, ପୁନି ଶକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉଠି ଆଚମନ କରି, ସେଇ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୋଶୃଂଗେଣ ସଦର୍ଭେଣ ପାଲାଶେନ ଦଲେନ ଵା ପାଦ୍ମେନ ଵାଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚକୃତ୍ଵସ୍ତ୍ରିରେଵ ଵା

ଗାଈର ଶିଂଗ, କୁଶ ଗଛ, ପଳାଶ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ହାତ ଦ୍ୱାରା, ପାଞ୍ଚଥର କିମ୍ବା ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଯାନାଦୌ ଗୃହେ ଚୈଵ ଵର୍ଧନ୍ଯା କଲଶେନ ଵା ଅଵଗାହନକାଲେ ଽଦ୍ଭିର୍ମଂତ୍ରିତୈରଭିଷେଚଯେତ୍

ବଗିଚା, ଘର କିମ୍ବା କଳଶ ଦ୍ୱାରା, ଡୁବିବା ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।