ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମନ୍ତ୍ରାଷ୍ଟଶତପୂତେନ ଜଲେନ ଶୁଚିନା ଵ୍ରତୀ ସ୍ନାଯାନ୍ନଦୀନଦୋତ୍ଥେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଵାଥ ଶକ୍ତିତଃ

ମନ୍ତ୍ର ଆଠଶେ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା, କିମ୍ବା ନଦୀ କିମ୍ବା ହ୍ରଦର ପାଣିରେ, କିମ୍ବା ଯେତେ ସମ୍ଭବ ତେତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତର୍ପଯେଚ୍ଚ ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଜୁହୁଯାଚ୍ଚ ଶିଵାନଲେ ସପ୍ତଭିଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵାଥ ଘୃତେନ ଵା

ସେ ନିତ୍ୟ ତର୍ପଣ କରିବା ଓ ଶିବଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ସପ୍ତ, ପଞ୍ଚ, କିମ୍ବା ତିନି ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ଶୈଵୋ ଯଃ ସାଧଯତି ସାଧକଃ ତସ୍ଯେହାମୁତ୍ର ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ନ କିଂଚିଦପି ଵିଦ୍ଯତେ

ଏପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ସାଧନା କରେ, ସେଠି ଓ ପରଲୋକରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହିନଥାଏ।

ଅଥଵା ଽହରହର୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଦେକାଗ୍ରମାନସଃ ଅନଶ୍ନନ୍ନେଵ ସାହସ୍ରଂ ଵିନା ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସାଧନମ୍

ଅଥବା, ଯେଉଁଠି ମନ ଏକାଗ୍ର କରି 'ହର' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧି ଛାଡ଼ି ହଜାରଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯିବ।

ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂଚିନ୍ନ ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଶୁଭଂ କ୍ଵଚିତ୍ ଇହ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶ୍ରିଯଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିଂଦତି

ଏମିତି କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ ଘଟେ ନାହିଁ; ଏଠି ଜ୍ଞାନ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଖ ଲାଭ କରି, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।

ସାଧନେ ଵିନିଯୋଗେ ଚ ନିତ୍ଯେ ନୈମିତ୍ତିକେ ତଥା ଜପେଜ୍ଜଲୈର୍ଭସ୍ମନା ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ଚ କ୍ରମାତ୍

ନିୟମିତ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅବସରରେ, ପାଣି ଓ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୁଚିର୍ବଦ୍ଧଶିଖସ୍ସୂତ୍ରୀ ସପଵିତ୍ରକରସ୍ତଥା ଧୃତତ୍ରିପୁଂଡ୍ରରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଜପେତ୍

ଶୁଚି, ବନ୍ଧା ଚୁଡ଼ା, ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପବିତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଧରି, ତିନି ଲାଇନ ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥୈଵଂ ସଂସ୍କୃତଂ ଶିଷ୍ଯଂ କୃତପାଶୁପତଵ୍ରତମ୍ ଆଚାର୍ଯତ୍ଵେ ଽଭିଷିଂଚେତ ତଦ୍ଯୋଗତ୍ଵେନ ଚାନ୍ଯଥା

ଏପରେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଓ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ।

ମଣ୍ଡଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍କୃତ୍ତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ସ୍ଥାପଯତ୍ପଞ୍ଚକଲଶାନ୍ଦିକ୍ଷୁ ମଧ୍ଯେ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଞ୍ଚଟି ଘଟ ଦିଗଦିଗରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ନିଵୃତ୍ତିଂ ପୁରତୋ ନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପଶ୍ଚିମେ ଘଟେ ଵିଦ୍ଯାଂ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଶାଂତିମୁତ୍ତରେ ମଧ୍ଯତଃ ପରାମ୍

ନିବୃତ୍ତିକୁ ସାମ୍ନାରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ପଶ୍ଚିମ ଘଟରେ, ବିଦ୍ୟାକୁ ଦକ୍ଷିଣ, ଶାନ୍ତିକୁ ଉତ୍ତର ଓ ପରାକୁ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ରକ୍ଷାଦିକଂ ତତ୍ର ବଦ୍ଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଂ ଚ ଧୈନଵୀମ୍ ଅଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଘଟାନ୍ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାଂତଂ ଚ ଯଥା ପୁରା

ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଧୈନବୀ ମୁଦ୍ରା ବାନ୍ଧି, ଘଟଗୁଡିକୁ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ହୋମ କରି ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵେଶ୍ଯ ମଂଡଲେ ଶିଷ୍ଯମନୁଷ୍ଣୀଷଂ ଚ ଦେଶିକଃ ତର୍ପଣାଦ୍ଯଂ ତୁ ମଂତ୍ରାଣାଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵାଵସାନକମ୍

ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଖୋଲି ରଖି, ଦେଶିକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଆଦି ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ଅଭିଷେକାଯ ତଂ ଶିଷ୍ଯମାସନଂ ତ୍ଵଧିରୋହଯେତ୍

ତାପରେ, ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଅନୁମତି ନେଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆସନରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ସକଲୀକୃତ୍ଯ ତଂ ପଶ୍ଚାତ୍କଲାପଞ୍ଚକରୂପିଣମ୍ ନ୍ଯସ୍ତମଂତ୍ରତନୁଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଶିଵଂ ଶିଷ୍ଯଂ ସମର୍ପଯେତ୍

ପଛେ, ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ କଳାର ରୂପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦେହ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ନିଵୃତ୍ତିକୁଂଭାଦିଘଟାନୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ମଧ୍ଯମାନ୍ତାଚ୍ଛିଵେନୈଵ ଶିଷ୍ଯଂ ତମଭିଷେଚଯତ୍

ତାପରେ, ନିବୃତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ମଧ୍ୟରୁ ନେଇ, ଶିବଙ୍କ ହାତରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵହସ୍ତଂ ସମର୍ପ୍ଯାଥ ଶିଶୋଃ ଶିରସି ଦେଶିକଃ ଶିଵଭାଵସମାପନ୍ନଃ ଶିଵାଚାର୍ଯଂ ତମାଦିଶେତ୍

ପଛେ, ଶିବଙ୍କ ହାତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଦେଶିକ ନିଜେ ଶିବ ଭାବ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶିବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ନିୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାଲଂକୃତ୍ଯ ତଂ ଦେଵମାରାଧ୍ଯ ଶିଵମଣ୍ଡଲେ ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ହୁତ୍ଵା ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତତଃ

ପଛେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୋଭାୟିତ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରି, ଏକ ଶତ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ହୋମ କରି, ଶେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁନଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭୁଵି ଦଂଡଵତ୍ ଶିରସ୍ଯଂଜଲିମାଧାଯ ଶିଵଂ ଵିଜ୍ଞାପଯେଦ୍ଗୁରୁଃ

ପୁଣି, ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି, ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ।

ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଦେଶିକୋ.ଯଂ ମଯା କୃତଃ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଦିଵ୍ଯାଜ୍ଞାସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଦେଶିକ ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି; ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ, ଦେବ, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।

ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଶିଷ୍ଯେଣ ସହ ଭୂଯଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ଶିଵଂ ଶିଵାଗମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵଵଦ୍ଗୁରୁଃ

ଏଭଳି ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ପୁଣି ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୁରୁ ଦିବ୍ୟ ଶିବ ଆଗମକୁ ଶିବଙ୍କ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନଃ ଶିଵମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସ୍ଯ ପୁସ୍ତକମ୍ ଉଭାଭ୍ଯାମଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଯ ଦେଶିକଃ

ପୁଣି, ଶିବଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଦେଶିକ ଦୁଇ ହାତରେ ଶିବଜ୍ଞାନର ପୁସ୍ତକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସ ତାମ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ସମାଧାଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାସନୋପରି ଅଧିରୋପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମଭିଵଂଦ୍ଯ ସମର୍ଚଯେତ୍

ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବସି, ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ଜ୍ଞାନର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ତସ୍ମୈ ଗୁରୁର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ରାଜୋପକରଣାନ୍ଯପି ଆଚାର୍ଯପଦଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚାପି ଯତୋ ଽର୍ହତି

ତାପରେ ଗୁରୁ ତାକୁ ରାଜସି ଚିହ୍ନ ଦେଇବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶିକ୍ଷକ ହେବା ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ହେଇଯାଏ।

ଅଥାନୁଶାସନଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵୈରାଚରିତଂ ଯଥା ଯଥା ଚ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଥା ଲୋକେଷୁ ପୂଜ୍ଯତେ

ପରେ ସେ ପୁରୁଣା ଆଚାର ଅନୁସାରେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଅନୁସାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।

ଶିଷ୍ଯାନ୍ପରିକ୍ଷ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ଶିଵଜ୍ଞାନଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦେଶିକଃ

ଗୁରୁ ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି, ପବିତ୍ର କରି, ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ସର୍ଵମନାଯାସଂ ଶୌଚଂ କ୍ଷାଂତିଂ ଦଯାଂ ତଥା ଅସ୍ପୃହାମପ୍ଯସୂଯାଂ ଚ ଯତ୍ନେନ ଚ ଵିଭାଵଯେତ୍

ଏପରି ଭାବରେ, ସେ ସହଜରେ ଶୁଚିତା, ଧୈର୍ୟ, ଦୟା, ଅସଙ୍ଗତା ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ନ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥମାଦିଶ୍ଯ ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଶିଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ମଂଡଲାତ୍ ଶିଵକୁଂଭାନଲାଦୀଂଶ୍ଚ ସଦସ୍ଯାନପି ପୂଜଯେତ୍

ଏପରି ଭାବରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ଶିବ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ମଣ୍ଡଳରୁ ବିଦାୟ କରି, ଶିବ କୁମ୍ଭ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଯୁଗପଦ୍ଵାଥ ସଂସ୍କାରାନ୍କୁର୍ଵୀତ ସଗଣୋ ଗୁରୁଃ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵଯଂ ଵାପି ପ୍ରଯୋଗସ୍ଯୋପଦିଶ୍ଯତେ

ତାପରେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କ ସହ ଦଳ ସହିତ ଏକାସାଥିରେ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ଦୁଇଉଟି ଉପାୟ ଦିଆଯାଇଛି।

ତଦାଦାଵେଵ କଲଶାନ୍କଲ୍ପଯେଦଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଵତ୍ କୃତ୍ଵା ସମଯସଂସ୍କାରମଭିଷେକଂ ଵିନାଖିଲମ୍

ଆରମ୍ଭରେ, ଅଧ୍ୱ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଜଳପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସମୟ ନିୟମ ରଖି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଅଭିଷେକ ଛଡ଼ି।