ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଧକଂ ନାମ ନାମତଃ ସଂସ୍କାରମନ୍ତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥନେ ସୂଚିତଂ ମଯା

ଏବେ ମୁଁ 'ସାଧକ' ନାମକ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି; ମନ୍ତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ସଂସ୍କାର ଆଗରୁ ମୁଁ କହିଛି।

ସଂପୂଜ୍ଯ ମଂଡଲେ ଦେଵଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ କୁମ୍ଭେ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ହୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯମନୁଷ୍ଣୀଷଂ ପ୍ରାପଯେଦ୍ଭୁଵି ମଂଡଲେ

ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବବତ୍ କଳଶରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ହୋମ ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଖୋଲା ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ମଣ୍ଡଳକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵାଂତଂ ପୂର୍ଵଵତ୍କୃତ୍ଵା ହୁତ୍ଵାହୁତିଶତଂ ତଥା ସଂତର୍ପ୍ଯ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ କଲଶୈର୍ଦେଶିକୋତ୍ତମଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ କରି, ଏବଂ ସେହିପରି ଶତ ହୋମ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଳଶମାନେ ସହିତ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ସନ୍ଦୀପ୍ଯ ଚ ଯଥାପୂର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵୋଦିତଂ କ୍ରମାତ୍ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍

ପୂର୍ବବତ୍ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ପୂର୍ବକଥିତ କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଅଭିଷେକ କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯୋପଦେଶାଂତଂ କୃତ୍ଵା ଵିସ୍ତରଶଃ କ୍ରମାତ୍ ପୁଷ୍ପାମ୍ବୁନା ଶିଶୋଃ ପାଣୌ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶୈଵୀଂ ସମର୍ପଯେତ୍

ସେଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇ ସାରି, ଫୁଲ ଓ ପାଣି ସହିତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ହାତରେ ଶୈବ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତଵୈହିକାମୁଷ୍ମିକଯୋଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଫଲପ୍ରଦଃ ଭଵତ୍ଯେଵ ମହାମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ, ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଏହି ଜନ୍ମରେ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଇତ୍ଯୁତ୍ଵା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞଃ ଶିଵାଦ୍ଗୁରୁଃ ସାଧନଂ ଶିଵଯୋଗଂ ଚ ସାଧକାଯ ସମାଦିଶେତ୍

ଏପରି କହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିବଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶିବଯୋଗ ଓ ସାଧନା ଶିଖାଇବା ଉଚିତ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁସଂଦେଶଂ କ୍ରମଶୋ ମଂତ୍ରସାଧକଃ ପୁରତୋ ଵିନିଯୋଗସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସାଧନମାଚରେତ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରସାଧନା କରିବା ଉଚିତ।

ସାଧନଂ ମୂଲମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପୁରଶ୍ଚରଣମୁଚ୍ଯତେ ପୁରତଶ୍ଚରଣୀଯତ୍ଵାଦ୍ଵିନିଯୋଗାଖ୍ଯକର୍ମଣଃ

ମୂଳମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସାଧନାକୁ ପୁରଶ୍ଚରଣ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କରାଯିବା ବିନିଯୋଗ ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟ।

ନାତ୍ଯନ୍ତଂ କରଣୀଯନ୍ତୁ ମୁମୁକ୍ଷୋର୍ମନ୍ତ୍ରସାଧନମ୍ କୃତନ୍ତୁ ତଦିହାନ୍ଯତ୍ର ତାସ୍ଯାପି ଶୁଭଦଂ ଭଵେତ୍

ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଅତିରିକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରସାଧନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଏହା କରିଲେ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳିବ।

ଶୁଭେ ଽହନି ଶୁଭେ ଦେଶେ କାଲେ ଵା ଦୋଷଵର୍ଜିତେ ଶୁକ୍ଲଦନ୍ତନଖଃ ସ୍ନାତଃ କୃତପୂର୍ଵାହ୍ଣିକକ୍ରିଯଃ

ଶୁଭ ଦିନରେ, ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ, ଦୋଷରହିତ ସମୟରେ, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ସଫା କରି, ସ୍ନାନ କରି, ପୂର୍ବାହ୍ନ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି,

ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଯଥା ଲବ୍ଧୈର୍ଗଂଧମାଲ୍ଯଵିଭୂଷଣୈଃ ସୋଷ୍ଣୀଷଃ ସୋତ୍ତରାସଂଗଃ ସର୍ଵଶୁକ୍ଲସମାହିତଃ

ଯେତେଟି ସମ୍ଭବ, ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଗଡ଼ି ଓ ଉପରେ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି,

ଦେଵାଲଯେ ଗୃହେ ଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଵା ସୁମନୋହରେ ସୁଖେନାଭ୍ଯସ୍ତପୂର୍ଵେଣ ତ୍ଵାସନେନ କୃତାସନଃ

ଦେଉଳରେ, ଘରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ, ପୂର୍ବରୁ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଇଥିବା ଆସନରେ ସୁବିଧାରେ ବସି,

ତନୁଂ କୃତ୍ଵାତ୍ମନଃ ଶୈଵୀଂ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵର୍ତ୍ମନା ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵଦେଵେଶଂ ନକୁଲୀଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରମ୍

ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେହକୁ ଶିବମୟ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ନକୁଳୀଶ୍ୱର ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ନିଵେଦ୍ଯ ପାଯସଂ ତସ୍ମୈ ସମପ୍ଯାରାଧନଂ କ୍ରମାତ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ତଂ ଦେଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାନୁଜ୍ଞଶ୍ଚ ତନ୍ମୁଖାତ୍

ତାଙ୍କୁ ପାୟସ ନିବେଦନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଠାରୁ ଅନୁମତି ନେଇ,

କୋଟିଵାରଂ ତଦର୍ଧଂ ଵା ତଦର୍ଧଂ ଵା ଜପେଚ୍ଛିଵମ୍ ଲକ୍ଷଵିଂଶତିକଂ ଵାପି ଦଶଲକ୍ଷମଥାପି ଵା

ଶିବମନ୍ତ୍ରକୁ କୋଟିଥର, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ବିଶି ଲକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଦଶ ଲକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଚ ପାଯସାକ୍ଷାରଲଵଣୈକମିତାଶନଃ ଅହିଂସକଃ କ୍ଷମୀ ଶାଂତୋ ଦାଂତଶ୍ଚୈଵ ସଦା ଭଵେତ୍

ତାପରେ, ମାତ୍ରା ମାପିଥିବା ଲୁଣ ଓ ଖାର ସହିତ ପାୟସ ଖାଇବା, ସଦା ଅହିଂସା, କ୍ଷମାଶୀଳ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ରହିବା ଉଚିତ।

ଅଲାଭେ ପାଯସସ୍ଯାଶ୍ନନ୍ଫଲମୂଲାଦିକାନି ଵା ଵିହିତାନି ଶିଵେନୈଵ ଵିଶିଷ୍ଟାନ୍ଯୁତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍

ଯଦି ପାୟସ ମିଳିନଥାଏ, ତେବେ ଶିବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଖାଇପାରିବ।

ଚରୁଂ ଭକ୍ଷ୍ଯମଥୋ ସକ୍ତୁକଣାନ୍ଯାଵକମେଵ ଚ ଶାକଂ ପଯୋ ଦଧି ଘୃତଂ ମୂଲଂ ଫଲମଥୋଦକମ୍

ଚାରୁ, ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଚବାଇବା ଖାଦ୍ୟ, ଧାନ, ଯବ, ଶାକ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ, ମୂଳ, ଫଳ କିମ୍ବା ପାଣି ଖାଇପାରିବ।

ଅଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଚ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିକାନି ଚ ସାଧନେ ଽସ୍ମିନ୍ଵିଶେଷେଣ ନିତ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ

ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର କରି, ଏହି ସାଧନାରେ ସଦା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୌନ ରହି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରାଷ୍ଟଶତପୂତେନ ଜଲେନ ଶୁଚିନା ଵ୍ରତୀ ସ୍ନାଯାନ୍ନଦୀନଦୋତ୍ଥେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଵାଥ ଶକ୍ତିତଃ

ମନ୍ତ୍ର ଆଠଶେ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା, କିମ୍ବା ନଦୀ କିମ୍ବା ହ୍ରଦର ପାଣିରେ, କିମ୍ବା ଯେତେ ସମ୍ଭବ ତେତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତର୍ପଯେଚ୍ଚ ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଜୁହୁଯାଚ୍ଚ ଶିଵାନଲେ ସପ୍ତଭିଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵାଥ ଘୃତେନ ଵା

ସେ ନିତ୍ୟ ତର୍ପଣ କରିବା ଓ ଶିବଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ସପ୍ତ, ପଞ୍ଚ, କିମ୍ବା ତିନି ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଇତ୍ଥଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶିଵଂ ଶୈଵୋ ଯଃ ସାଧଯତି ସାଧକଃ ତସ୍ଯେହାମୁତ୍ର ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ନ କିଂଚିଦପି ଵିଦ୍ଯତେ

ଏପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ସାଧନା କରେ, ସେଠି ଓ ପରଲୋକରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହିନଥାଏ।

ଅଥଵା ଽହରହର୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଦେକାଗ୍ରମାନସଃ ଅନଶ୍ନନ୍ନେଵ ସାହସ୍ରଂ ଵିନା ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସାଧନମ୍

ଅଥବା, ଯେଉଁଠି ମନ ଏକାଗ୍ର କରି 'ହର' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧି ଛାଡ଼ି ହଜାରଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯିବ।

ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂଚିନ୍ନ ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଶୁଭଂ କ୍ଵଚିତ୍ ଇହ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶ୍ରିଯଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିଂଦତି

ଏମିତି କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ ଘଟେ ନାହିଁ; ଏଠି ଜ୍ଞାନ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଖ ଲାଭ କରି, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।

ସାଧନେ ଵିନିଯୋଗେ ଚ ନିତ୍ଯେ ନୈମିତ୍ତିକେ ତଥା ଜପେଜ୍ଜଲୈର୍ଭସ୍ମନା ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ଚ କ୍ରମାତ୍

ନିୟମିତ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅବସରରେ, ପାଣି ଓ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୁଚିର୍ବଦ୍ଧଶିଖସ୍ସୂତ୍ରୀ ସପଵିତ୍ରକରସ୍ତଥା ଧୃତତ୍ରିପୁଂଡ୍ରରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଜପେତ୍

ଶୁଚି, ବନ୍ଧା ଚୁଡ଼ା, ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପବିତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଧରି, ତିନି ଲାଇନ ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥୈଵଂ ସଂସ୍କୃତଂ ଶିଷ୍ଯଂ କୃତପାଶୁପତଵ୍ରତମ୍ ଆଚାର୍ଯତ୍ଵେ ଽଭିଷିଂଚେତ ତଦ୍ଯୋଗତ୍ଵେନ ଚାନ୍ଯଥା

ଏପରେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଓ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ।

ମଣ୍ଡଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍କୃତ୍ତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ସ୍ଥାପଯତ୍ପଞ୍ଚକଲଶାନ୍ଦିକ୍ଷୁ ମଧ୍ଯେ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଞ୍ଚଟି ଘଟ ଦିଗଦିଗରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।