ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସୂତ ଯୋଗିଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରାଗମାଂସ୍ତଥା ଶୃଣୁତ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ତଦାଗମାନ୍

ସୂତ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଶୃଣୁଧ୍ଵମୃଷଯଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିମୁକ୍ତିଦମ୍ ତଦାଗମାଂସ୍ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥମେଵ ହି

ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ, ଶିବଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏହାର ପରମ୍ପରାକୁ ଆମେ ଏବେ ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ।

ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତୀର୍ଣା ସଶୈଲଵନକାନନା ଶିଵାଜ୍ଞଯା ହି ପୃଥିଵୀ ଲୋକଂ ଧୃତ୍ଵା ଚ ତିଷ୍ଠତି

ପଞ୍ଚାଶତ କୋଟି ବିସ୍ତୃତ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଶିବଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।

ତତ୍ର ତତ୍ର ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିଵାସିନାମ୍ ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ କୃପଯା ଦେଵଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଏଠି ଏଠି ଶିବଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ ଦୟା କରି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

ପରିଗ୍ରହାଦୃଷୀଣାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ପରିଗ୍ରହାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂତାନ୍ଯଥାନ୍ଯାନି ଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥମେଵ ହି

କିଛି କ୍ଷେତ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କର ଗ୍ରହଣରୁ, କିଛି ଦେବମାନଙ୍କର ଗ୍ରହଣରୁ, ଏବଂ କିଛି ସ୍ଵୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ—ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ।

ତୀର୍ଥେ କ୍ଷେତ୍ରେ ସଦାକାର୍ଯଂ ସ୍ନାନଦାନଜପାଦିକମ୍ ଅନ୍ଯଥା ରୋଗଦାରିଦ୍ର୍ଯମୂକତ୍ଵାଦ୍ଯାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଦା ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ରୋଗ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ମୂକତ୍ୱ ଆସିପାରେ।

ଅଥାସ୍ମିନ୍ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମରଣଂ ନରଃ ସ୍ଵଯଂଭୂସ୍ଥାନଵାସେନ ପୁନର୍ମାନୁଷ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସ୍ଵୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ସେ ପୁନଃ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥାଏ।

କ୍ଷେତ୍ରେ ପାପସ୍ଯ କରଣଂ ଦୃଢଂ ଭଵତି ଭୂସୁରାଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ନିଵାସେ ହି ପାପମଣ୍ଵପି ନାଚରେତ୍

ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାପ କରିଲେ ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଲାଗିଯାଏ; ଏହିପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ଅତି ସାନ ପାପ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସେନ୍ନରଃ ସିଂଧୋଃ ଶତନଦୀତୀରେ ସଂତି କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ

ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ହେଉ, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ; ସିନ୍ଧୁ ଓ ଶତନଦୀର ତୀରରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।

ସରସ୍ଵତୀ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଷଷ୍ଟିମୁଖା ତଥା ତତ୍ତତ୍ତୀରେ ଵସେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କ୍ରମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ଲଭେତ୍

ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଷଷ୍ଟି ମୁଖ ଅଛି; ଏହାର ତୀରରେ ବସୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀ କ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପାଇପାରିବ।

ହିମଵଦ୍ଗିରିଜା ଗଂଗା ପୁଣ୍ଯା ଶତମୁଖା ନଦୀ ତତ୍ତୀରେ ଚୈଵ କାଶ୍ଯାଦିପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ

ହିମାଳୟର ଜନ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶତ ମୁଖ ଅଛି; ଏହାର ତୀରରେ କାଶୀ ଆଦି ଅନେକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।

ତତ୍ର ତୀରଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ହି ମୃଗବୃହସ୍ପତୌ ଶୋଣଭଦ୍ରୋ ଦଶମୁଖଃ ପୁଣ୍ଯୋଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରଦଃ

ସେଠାରେ ତୀରଟି ବହୁତ ଉତ୍ତମ, ମୃଗବୃହସ୍ପତି ସମୟରେ ଶୋଣଭଦ୍ର ଦଶଟି ମୁହଁ ଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଏହା ଆଶାକୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ତତ୍ର ସ୍ନାନୋପଵାସେନ ପଦଂ ଵୈନାଯକଂ ଲଭେତ୍ ଚତୁର୍ଵୀଂଶମୁଖା ପୁଣ୍ଯା ନର୍ମଦା ଚ ମହାନଦୀ

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଉପବାସ କରିଲେ ଗଣେଶଙ୍କ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ; ଚବିଶଟି ମୁହଁ ଥିବା ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା ମହାନଦୀ।

ତସ୍ଯାଂ ସ୍ନାନେନ ଵାସେନ ପଦଂ ଵୈଷ୍ଣଵମାପ୍ନୁଯାତ୍ ତମସା ଦ୍ଵାଦଶମୁଖା ରେଵା ଦଶମୁଖା ନଦୀ

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ବାସ କରିଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ; ତମସା ଦ୍ୱାଦଶ ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ଦଶମୁଖୀ ରେବା ନଦୀ।

ଗୋଦାଵରୀ ମହାପୁଣ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଗୋଵଧନାଶିନୀ ଏକଵିଂଶମୁଖା ପ୍ରୋକ୍ତା ରୁଦ୍ରଲୋକପ୍ରଦାଯିନୀ

ଗୋଦାବରୀ ଅତି ପବିତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୋହତ୍ୟାର ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହାକୁ ଏକୋଇଶଟି ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଲୋକ ଦେଇଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ।

କୃଷ୍ଣଵେଣୀ ପୁଣ୍ଯନଦୀ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯାଵହା ସାଷ୍ଟାଦଶମୁଖାପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକପ୍ରଦାଯିନୀ

କୃଷ୍ଣବେଣୀ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଏହାକୁ ଅଷ୍ଟାଦଶ ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ଦେଇଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ।

ତୁଂଗଭଦ୍ରା ଦଶମୁଖା ବ୍ରହ୍ମଲୋକପ୍ରଦାଯିନୀ ସୁଵର୍ଣମୁଖରୀ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ନଵମୁଖା ତଥା

ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ଦଶମୁଖୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଦେଇଥାଏ; ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଖରୀ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ନଉଟି ମୁହଁ ଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ।

ତତ୍ରୈଵ ସୁପ୍ରଜାଯଂତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଚ୍ଯୁତାସ୍ତଥା ସରସ୍ଵତୀ ଚ ପଂପା ଚ କନ୍ଯାଶ୍ଵେତନଦୀ ଶୁଭା

ସେଠାରେ ଭଲ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ପତିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ; ସରସ୍ୱତୀ, ପମ୍ପା, କନ୍ୟା ଓ ଶ୍ୱେତନଦୀ ପବିତ୍ର।

ଏତାସାଂ ତୀରଵାସେନ ଇଂଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ସହ୍ଯାଦ୍ରିଜା ମହାପୁଣ୍ଯା କାଵେରୀତି ମହାନଦୀ

ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କ ତୀରରେ ବାସ କରିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ପାଇଯାଏ; ସହ୍ୟାଦ୍ରି ପାହାଡ଼ରୁ ଆସିଥିବା କାବେରୀ ଅତି ପବିତ୍ର ମହାନଦୀ।

ସପ୍ତଵିଂଶମୁଖା ପ୍ରୋକ୍ତା ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦାଯିନୀ ତତ୍ତୀରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଦାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁପଦପ୍ରଦାଃ

ଏହାକୁ ସପ୍ତାବିଂଶ ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ; ଏହି ତୀରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶିଵଲୋକପ୍ରଦା ଶୈଵାସ୍ ତଥା ଽଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରଦାଃ ନୈମିଷେ ବଦରେ ସ୍ନାଯାନ୍ମେଷଗେ ଚ ଗୁରୌ ରଵୌ

ଶୈବ ତୀରମାନେ ଶିବ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଆଶାକୁ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ନୈମିଶ, ବଦରୀ, ମେଷଗ, ଗୁରୁ ଓ ରବିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଲୋକପ୍ରଦଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତତଃ ପୂଜାଦିକଂ ତଥା ସିଂଧୁନଦ୍ଯାଂ ତଥା ସ୍ନାନଂ ସିଂହେ କର୍କଟଗେ ରଵୌ

ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ; ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ସିଂହ ଓ କର୍କଟ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ।

କେଦାରୋଦକପାନଂ ଚ ସ୍ନାନଂ ଚ ଜ୍ଞାନଦଂ ଵିଦୁଃ ଗୋଦାଵର୍ଯାଂ ସିଂହମାସେ ସ୍ନାଯାତ୍ସିଂହବୃହସ୍ପତୌ

କେଦାରର ଜଳ ପିଇବା ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ; ସିଂହ ମାସରେ ଓ ବୃହସ୍ପତି ସିଂହରେ ଥିବାବେଳେ ଗୋଦାବରୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଲୋକପ୍ରଦମିତି ଶିଵେନୋକ୍ତଂ ତଥା ପୁରା ଯମୁନାଶୋଣଯୋଃ ସ୍ନାଯାଦ୍ଗୁରୌ କନ୍ଯାଗତେ ରଵୌ

ଏହା ଶିବ ଲୋକ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଶିବ କହିଛନ୍ତି; ଗୁରୁ କନ୍ୟାରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟାରେ ଥିବାବେଳେ ଯମୁନା ଓ ଶୋଣ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧର୍ମଲୋକେ ଦଂତିଲୋକେ ମହାଭୋଗପ୍ରଦଂ ଵିଦୁଃ କାଵେର୍ଯାଂ ଚ ତଥାସ୍ନାଯାତ୍ତୁଲାଗେ ତୁ ରଵୌ ଗୁରୌ

ଏହା ଧର୍ମ ଲୋକ ଓ ଦନ୍ତି ଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ଅତି ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ତୁଳାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ଥିବାବେଳେ କାବେରୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵଚନମହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦଂ ଵିଦୁଃ ଵୃଶ୍ଚିକେ ମାସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତଥାର୍କେ ଗୁରୁଵୃଶ୍ଚିକେ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପଦେଶର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ଏହା ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ବୃଶ୍ଚିକ ମାସ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ବୃଶ୍ଚିକରେ ଥିଲେ।

ନର୍ମଦାଯାଂ ନଦୀସ୍ନାନାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମ୍ଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ସୁଵର୍ଣମୁଖରୀସ୍ନାନଂ ଚାପଗେ ଚ ଗୁରୌ ରଵୌ

ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପାଇଯାଏ; ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଖରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀରେ ଗୁରୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଲୋକପ୍ରଦମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା ମୃଗମାସି ତଥା ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାହ୍ନଵ୍ଯାଂ ମୃଗଗେ ଗୁରୌ

ଏହା ଶିବ ଲୋକ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଛନ୍ତି; ମୃଗ ମାସ ଓ ମୃଗରେ ଗୁରୁ ଥିଲେ ଜାହ୍ନବୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଲୋକପ୍ରଦମିତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଃ ପଦେ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତଦଂତେ ଜ୍ଞାନମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଏହା ଶିବ ଲୋକ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ଭୋଗ କରିବା ପରେ ଶେଷରେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଯାଏ।