ଶିଵପୁରାଣମ୍

ହୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ତଚ୍ଛେଷଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ସମୁପକଲ୍ପଯେତ୍ ତର୍ପଣାଂତଂ ଚ ମଂତ୍ରାଣାଂ କୃତ୍ଵା କର୍ମ ଯଥା ପୁରା

ହୋମ କରି ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ କରାଯିବ।

ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତେଷାଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦୀପନମ୍ ଓଂକାରାଦନୁ ହୁଂକାରଂ ତତୋ ମୂଲଂ ଫଡଂତକମ୍

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରି, ପରେ ଦୀପନ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁକାର ପରେ ହୁଁକାର, ତାପରେ ମୂଳ ଏବଂ ଶେଷରେ ଫଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ।

ସ୍ଵାହାଂତଂ ଦୀପନେ ପ୍ରାହୁରଂଗାନି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ତେଷାମାହୁତଯସ୍ତିସ୍ରୋ ଦେଯା ଦୀପନକର୍ମଣି

‘ସ୍ୱାହା’ ଶେଷ ଦେଇ, ଦୀପନରେ ଅଙ୍ଗମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ତିନୋଟି ହୋମ ଦୀପନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ମଂତ୍ରୈରେକୈକଶସ୍ତୈସ୍ତୁ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯା ଦୀପ୍ତମୂର୍ତଯଃ ତ୍ରିଗୁଣଂ ତ୍ରିଗୁଣୀ କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜକନ୍ଯାକୃତଂ ସିତମ୍

ସେହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ପ୍ରକାର, ତିନି ଗୁଣର କାର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ରଙ୍ଗରେ କରାଯିବ।

ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରେଣ ସଂମଂତ୍ର୍ଯ ଶିଖାଗ୍ରେ ବଂଧଯେଚ୍ଛିଶୋଃ ଚରଣାଂଗୁଷ୍ଠପର୍ଯଂତମୂର୍ଧ୍ଵକାଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ

ସୂତାକୁ ଅନ୍ୟ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଶିଖାର ଟିପ୍‌ରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହା ତାଙ୍କର ଦେହ ଉପରେ ଦଢ଼ିଏଠାରୁ ପାଦ ଅଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିବା ଭାବରେ ଥିବା ଦରକାର।

ଲଂବଯିତ୍ଵା ତୁ ତତ୍ସୂତ୍ରଂ ସୁଷୁମ୍ଣାଂ ତତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍ ଶାଂତଯା ମୁଦ୍ରଯାଦାଯ ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍

ତାହା ସୂତ୍ରକୁ ଲମ୍ବା କରି, ସେଠାରେ ସୁଷୁମ୍ନା ସହିତ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତି ମୁଦ୍ରା ଧରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯମୁପକଲ୍ପଯେତ୍ ହୃଦି ସଂତାଡ୍ଯ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକ୍ଷେପେଣ ପୂର୍ଵଵତ୍

ତିନିଟି ହୋମ କରି, ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଚୈତନ୍ଯଂ ସମୁପାଦାଯ ଦ୍ଵାଦଶାଂତେ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରେଣ ସଂଯୋଜ୍ଯ ସଂରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ଵର୍ମଣା

ଚେତନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସୂତ୍ରକୁ ସୂତ୍ର ସହିତ ଯୋଡ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ରୂପୀ ବର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଵଗୁଂଠ୍ଯାଥ ତତ୍ସୂତ୍ରଂ ଶିଷ୍ଯଦେହଂ ଵିଚିଂତଯେତ୍ ମୂଲତ୍ରଯମଯଂ ପାଶଂ ଭୋଗଭୋଗ୍ଯତ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍

ତାହା ସୂତ୍ରକୁ ଢାକି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହକୁ ଭୋଗୀ ଓ ଭୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ମୂଳ ତିନି ପାଶରେ ବନ୍ଧା ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯଦେହାଦିଜନକଂ ତସ୍ଯ ଭାଵଯେତ୍ ଵ୍ଯୋମାଦିଭୂତରୂପିଣ୍ଯଃ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଦଯଃ କଲାଃ

ସେହିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବିଷୟ ଓ ଦେହର ଉତ୍ସ ଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତିଅତୀତା ଆଦି କଳାମାନେ ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତ ରୂପେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସୂତ୍ରେ ସ୍ଵନାମଭିର୍ଯୋଜ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ନମୋଯୁତୈଃ ଅଥଵା ବୀଜଭୂତୈସ୍ତତ୍କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵୋଦିତଂ କ୍ରମାତ୍

ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାମରେ ସୂତ୍ରରେ ଯୋଡ଼ି, ନମସ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ନହେଲେ, ବୀଜ ରୂପେ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହିପରି କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତୋ ମଲାଦେସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଦୌ ଵ୍ଯାପ୍ତିଂ ସମଲୋକଯେତ୍ କଲାଵ୍ଯାପ୍ତିଂ ମଲାଦୌ ଚ ହୁତ୍ଵା ସଂଦୀପଯେତ୍କଲାଃ

ତାପରେ ମଳ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦିରେ କଳାମାନଙ୍କ ବ୍ୟାପ୍ତି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ମଳ ଆଦିରେ ହୋମ କରି, କଳାମାନେକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଷ୍ଯଂ ଶିରସି ସଂତାଡ୍ଯ ସୂତ୍ରଂ ଦେହେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଶାଂତ୍ଯତୀତପଦେ ସୂତ୍ରଂ ଲାଞ୍ଛଯେନ୍ମଂତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍

ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଦେହରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସୂତ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତିଅତୀତ ପଦରେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂତ୍ର ଲେଖିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତ୍ଯନ୍ତଂ ଶାଂତ୍ଯତୀତମନୁକ୍ରମାତ୍ ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମଣ୍ଡଲେ ଚ ଶିଵଂ ଯଜେତ୍

ଏପରି ଭାବେ ନିବୃତ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତିଅତୀତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ତିନିଟି ହୋମ କରି, ମଣ୍ଡଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଶିଷ୍ଯମୁପଵେଶ୍ଯୋତ୍ତରାମୁଖମ୍ ସଦର୍ଭେ ମଣ୍ଡଲେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୋମଶିଷ୍ଟଂ ଚରୁଂ ଗୁରୁଃ

ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡଳରେ ହୋମ ଶେଷ ଚାରୁ ଗୁରୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଶିଷ୍ଯସ୍ତଦ୍ଗୁରୁଣା ଦତ୍ତଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଶିଵପୂର୍ଵକମ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ଶିଵମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଶିବଙ୍କ ସାକ୍ଷୀରେ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭୋଜନ କରି, ପରେ ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅପରେ ମଣ୍ଡଲେ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତଥା ଗୁରୁଃ ସୋ ଽପି ତଚ୍ଛକ୍ତିତଃ ପୀତ୍ଵା ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍

ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୁରୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥଅନୁସାରେ ପିଇ, ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତୃତୀଯେ ମଣ୍ଡଲେ ଶିଷ୍ଯମୁପଵେଶ୍ଯ ଯଥା ପୁରା ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଂତପଵନଂ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣମ୍

ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଦନ୍ତ ପବନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ରେଣ ତସ୍ଯ ମୃଦୁନା ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ ଵାଚଂ ନିଯମ୍ଯ ଚାସୀନଶ୍ଶିଷ୍ଯୋ ଦଂତାନ୍ଵିଶୋଧଯେତ୍

ତାହାର ଆଗ ଅଂଶ କମଳା ହେବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ଅଥବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ରୋକି, ବସି ଶିଷ୍ୟ ଦନ୍ତ ସଫା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଦଂତପଵନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଦେଶିକାଦିଷ୍ଟଃ ପ୍ରାଂଜଲିଃ ଶିଵମଣ୍ଡଲମ୍

ଦନ୍ତ ପବନ ଧୋଇ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦେଶିକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ହସ୍ତ ଯୋଡି ଶିବ ମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତ୍ଯକ୍ତଂ ତଦ୍ଦନ୍ତପଵନଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଗୁରୁଣା ଯଦି ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପଶ୍ଚିମେ ଵାଗ୍ରେ ଶିଵମନ୍ଯଚ୍ଛିଵେତରମ୍

ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ଦନ୍ତ ପବନ ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଶେଷ ଅଂଶ ଶିବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଶସ୍ତାଶାମୁଖେ ତସ୍ମିନ୍ଗୁରୁସ୍ତଦ୍ଦୋଷଶାଂତଯେ ଶତମର୍ଧଂ ତଦର୍ଧଂ ଵାଜୁହୁଯାନ୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରତଃ

ଯଦି ଅଶୁଭ ଦିଗରେ ଥାଏ, ତେବେ ଗୁରୁ ସେ ଦୋଷ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଶତ, ଅର୍ଧଶତ କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ହୋମ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ଶିଷ୍ଯଂ ସମାଲଭ୍ଯ ଜପିତ୍ଵା କର୍ଣଯୋଃ ଶିଵମ୍ ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ତଂ ଶିଷ୍ଯମଧିଵାସଯେତ୍

ତାପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଇ କାନରେ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।

ଅହତାସ୍ତରଣାସ୍ତୀର୍ଣେ ସ ଦର୍ଭଶଯନେ ଶୁଚିଃ ମଂତ୍ରିତେ ଽନ୍ତଃ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାଯଞ୍ଶଯୀତ ପ୍ରାକ୍ଛିରା ନିଶି

ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟାରେ, ଶୁଧ୍ଧ ଭାବରେ ତୟାରି ହେବା ପରେ, ରାତିରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ରଖି ଶୁଇବା ଉଚିତ, ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ସହିତ ଶୁଧ୍ଧତା ରଖିବା ଦରକାର।

ଶିଖାଯାଂ ବଦ୍ଧସୂତ୍ରସ୍ଯ ଶିଖଯା ତଚ୍ଛିଖାଂ ଗୁରୁଃ ଆବଧ୍ଯାହତଵସ୍ତ୍ରେଣ ତମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଚ ଵର୍ମଣା

ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚୁଡାରେ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଏହି ସୂତ୍ର ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚୁଡା ସହିତ ଗଠିତ ହେବା ଦରକାର। ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁରକ୍ଷା ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକିବା ଉଚିତ।

ରେଖାତ୍ରଯଂ ଚ ପରିତୋ ଭସ୍ମନା ତିଲସର୍ଷପୈଃ କୃତ୍ଵାସ୍ତ୍ରଜପ୍ତୈସ୍ତଦ୍ଵାହ୍ଯେ ଦିଗୀଶାନାଂ ବଲିଂ ହରେତ୍

ଶଯ୍ୟା ଚାରିପାଖରେ ତିନିଟି ରେଖା ଭସ୍ମ, ତିଳ ଓ ସୋରିଷ ଦାଣାରେ ଦେଇ ଅଙ୍କିବା ଉଚିତ; ରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ରେଖାର ବାହାରେ ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଦରକାର।

ଶିଷ୍ଯୋ ଽପି ପରତୋ ଽନଶ୍ନନ୍କୃତ୍ଵୈଵମଧିଵାସନମ୍ ପ୍ରବୁଧ୍ଯୋତ୍ଥାଯ ଗୁରଵେ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ନିଵେଦଯେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ନିକଟରେ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ ଶୁଇବା ପରେ, ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରି, ଜାଗି ଉଠିଲେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିଥିବା ସ୍ୱପ୍ନ ବିବେଚନା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ୍ନାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ଯାଚାର୍ଯଚୋଦିତଃ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବଦ୍ଧାଂଜଲିର୍ଧ୍ଯାଯଞ୍ଛିଵମଣ୍ଡଲପାର୍ଶ୍ଵତଃ

ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କରି ଶିବ ମଣ୍ଡଳର ପାଖକୁ ହାତ ଜୋଡି ଯାଇ, ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ପୂଜାଂ ଵିନା ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵଦିନେ ଯଥା ନେତ୍ରବଂଧନପର୍ଯଂତଂ ଦର୍ଶଯେନ୍ମଣ୍ଡଲଂ ଗୁରୁଃ

ପୂଜା ବିନା, ପୂର୍ବ ଦିନର ନେତ୍ର ବନ୍ଧନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେପରି ଆଚରଣ ହୋଇଥିଲା, ସେହିପରି ସମସ୍ତ କାମ କରି ଗୁରୁ ମଣ୍ଡଳକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।