ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନ ଵେତ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଯସ୍ଯ ନୈଵାର୍ହତ୍ଯଧ୍ଵଶୋଧନମ୍ ଷଡ୍ଵିଧସ୍ଯାଧ୍ଵନୋ ରୂପଂ ନ ଯେନ ଵିଦିତଂ ଭଵେତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣିନଥିବା, ସେ ଅଧ୍ୱ ପରିଶୋଧନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଛଅ ପ୍ରକାର ଅଧ୍ୱର ରୂପ ସେ ଜାଣିପାରିନଥିବା।

ଵ୍ଯାପ୍ଯଵ୍ଯାପକତା ତେନ ଜ୍ଞାତୁମେଵ ନ ଶକ୍ଯତେ ତସ୍ମାଦଧ୍ଵସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଵ୍ଯାପ୍ଯଵ୍ଯାପକତାଂ ତଥା

ସେ ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ବ୍ୟାପ୍ୟତାର ସ୍ୱଭାବ କେବେ ଠିକ୍‌ଭାବେ ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅଧ୍ୱର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତି-ବ୍ୟାପ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅବିଗ୍ୟାତ ରହିଯାଏ।

ଯଥାଵଦଵଗମ୍ଯୈଵ କୁର୍ଯାଦଧ୍ଵଵିଶୋଧନମ୍ କୁଂଡମଂଡଲପର୍ଯଂତଂ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଯଥା ପୁରା

ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବୁଝି ନେଇ, ଅଧ୍ୱ ପରିଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହେଉଥିଲା, ସେଭଳି କୁଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କରିବା ଦରକାର।

ଦ୍ଵିହସ୍ତମାନଂ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ କଲଶମଂଡଲମ୍ ତତଃ ସ୍ନାତଶ୍ଶିଵାଚାର୍ଯଃ ସଶିଷ୍ଯଃ କୃତନୈତ୍ଯକଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରର କଳଶ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଶିବାଚାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମଂଡଲଂ ଶଂଭୋଃ ପୂଜାଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍ ତତ୍ରାଢକାଵରୈସ୍ସିଦ୍ଧଂ ତଂଦୁଲୈଃ ପାଯସଂ ପ୍ରଭୋଃ

ମଣ୍ଡଳ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ପୂଜା ପୂର୍ବବତ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ପାୟସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।

ଅର୍ଧଂ ନିଵେଦ୍ଯ ହୋମାର୍ଥଂ ଶେଷଂ ସମୁପକଲ୍ପଯେତ୍ ପୁରତଃ କଲ୍ପିତେ ଵାଥ ମଂଡଲେ ଵର୍ଣିମଂଡିତେ

ହୋମ ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗକୁ ଅଲଗା କରି ରଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରସ୍ତୁତ ମଣ୍ଡଳରେ କିମ୍ବା ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ମଣ୍ଡଳରେ ଏହା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ସ୍ଥାପଯେତ୍ପଞ୍ଚକଲଶାନ୍ଦିକ୍ଷୁ ମଧ୍ଯେ ଚ ଦେଶିକଃ ତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଣି ମୂଲାର୍ଣୈର୍ବିନ୍ଦୁନାଦସମନ୍ଵିତୈଃ

ଦେଶିକ ପଞ୍ଚ କଳଶକୁ ଚାରି ଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବେ। ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ, ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ସହିତ ମୂଳ ଅକ୍ଷର ଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ରଖିବେ।

ନମ ଆଦ୍ଯୈର୍ଯକରାଂତୈଃ କଲ୍ପଯେତ୍କଲ୍ପଵିତ୍ତମଃ ଈଶାନଂ ମଧ୍ଯମେ କୁଂଭେ ପୁରୁଷଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତେ

‘ନମ’ ଆରମ୍ଭ ଓ ‘ୟ’ ଶେଷ ଥିବା ଶୁଭ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ଯିଏ କ୍ରିୟା ଜାଣେ ସେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ମଧ୍ୟ କଳଶରେ ଈଶାନ, ସାମ୍ନା କଳଶରେ ପୁରୁଷ ସ୍ଥାପିତ ହେବେ।

ଅଘୋରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଵାମେ ଵାମଂ ସଦ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଚିମେ ରକ୍ଷାଂ ଵିଧାଯ ମୁଦ୍ରା ଚ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୁଂଭାଭିମଂତ୍ରଣମ୍

ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଅଘୋର, ବାମ ଦିଗରେ ବାମ, ପଶ୍ଚିମରେ ସଦ୍ୟ ରଖିବେ। ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରି ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ବାନ୍ଧି, କଳଶମାନେ ଉପରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ।

କୃତ୍ଵା ଶିଵାନଲୈର୍ହୋମଂ ପ୍ରାରଭେତ୍ ଯଥା ପୁରା ଯଦର୍ଧଂ ପାଯସଂ ପୂର୍ଵଂ ହୋମାର୍ଥଂ ପରିକଲ୍ପିତମ୍

ଏପରି କରି, ପୂର୍ବବତ ଶିବାଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଅଲଗା କରି ରଖାଯାଇଥିବା ପାୟସର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ—

ହୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ତଚ୍ଛେଷଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ସମୁପକଲ୍ପଯେତ୍ ତର୍ପଣାଂତଂ ଚ ମଂତ୍ରାଣାଂ କୃତ୍ଵା କର୍ମ ଯଥା ପୁରା

ହୋମ କରି ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ କରାଯିବ।

ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତେଷାଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦୀପନମ୍ ଓଂକାରାଦନୁ ହୁଂକାରଂ ତତୋ ମୂଲଂ ଫଡଂତକମ୍

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରି, ପରେ ଦୀପନ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁକାର ପରେ ହୁଁକାର, ତାପରେ ମୂଳ ଏବଂ ଶେଷରେ ଫଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ।

ସ୍ଵାହାଂତଂ ଦୀପନେ ପ୍ରାହୁରଂଗାନି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ତେଷାମାହୁତଯସ୍ତିସ୍ରୋ ଦେଯା ଦୀପନକର୍ମଣି

‘ସ୍ୱାହା’ ଶେଷ ଦେଇ, ଦୀପନରେ ଅଙ୍ଗମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ତିନୋଟି ହୋମ ଦୀପନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ମଂତ୍ରୈରେକୈକଶସ୍ତୈସ୍ତୁ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯା ଦୀପ୍ତମୂର୍ତଯଃ ତ୍ରିଗୁଣଂ ତ୍ରିଗୁଣୀ କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜକନ୍ଯାକୃତଂ ସିତମ୍

ସେହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ପ୍ରକାର, ତିନି ଗୁଣର କାର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ରଙ୍ଗରେ କରାଯିବ।

ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରେଣ ସଂମଂତ୍ର୍ଯ ଶିଖାଗ୍ରେ ବଂଧଯେଚ୍ଛିଶୋଃ ଚରଣାଂଗୁଷ୍ଠପର୍ଯଂତମୂର୍ଧ୍ଵକାଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ

ସୂତାକୁ ଅନ୍ୟ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଶିଖାର ଟିପ୍‌ରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହା ତାଙ୍କର ଦେହ ଉପରେ ଦଢ଼ିଏଠାରୁ ପାଦ ଅଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିବା ଭାବରେ ଥିବା ଦରକାର।

ଲଂବଯିତ୍ଵା ତୁ ତତ୍ସୂତ୍ରଂ ସୁଷୁମ୍ଣାଂ ତତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍ ଶାଂତଯା ମୁଦ୍ରଯାଦାଯ ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍

ତାହା ସୂତ୍ରକୁ ଲମ୍ବା କରି, ସେଠାରେ ସୁଷୁମ୍ନା ସହିତ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତି ମୁଦ୍ରା ଧରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯମୁପକଲ୍ପଯେତ୍ ହୃଦି ସଂତାଡ୍ଯ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକ୍ଷେପେଣ ପୂର୍ଵଵତ୍

ତିନିଟି ହୋମ କରି, ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଚୈତନ୍ଯଂ ସମୁପାଦାଯ ଦ୍ଵାଦଶାଂତେ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରେଣ ସଂଯୋଜ୍ଯ ସଂରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ଵର୍ମଣା

ଚେତନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସୂତ୍ରକୁ ସୂତ୍ର ସହିତ ଯୋଡ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ରୂପୀ ବର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଵଗୁଂଠ୍ଯାଥ ତତ୍ସୂତ୍ରଂ ଶିଷ୍ଯଦେହଂ ଵିଚିଂତଯେତ୍ ମୂଲତ୍ରଯମଯଂ ପାଶଂ ଭୋଗଭୋଗ୍ଯତ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍

ତାହା ସୂତ୍ରକୁ ଢାକି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହକୁ ଭୋଗୀ ଓ ଭୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ମୂଳ ତିନି ପାଶରେ ବନ୍ଧା ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯଦେହାଦିଜନକଂ ତସ୍ଯ ଭାଵଯେତ୍ ଵ୍ଯୋମାଦିଭୂତରୂପିଣ୍ଯଃ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଦଯଃ କଲାଃ

ସେହିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବିଷୟ ଓ ଦେହର ଉତ୍ସ ଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତିଅତୀତା ଆଦି କଳାମାନେ ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତ ରୂପେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସୂତ୍ରେ ସ୍ଵନାମଭିର୍ଯୋଜ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ନମୋଯୁତୈଃ ଅଥଵା ବୀଜଭୂତୈସ୍ତତ୍କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵୋଦିତଂ କ୍ରମାତ୍

ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାମରେ ସୂତ୍ରରେ ଯୋଡ଼ି, ନମସ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ନହେଲେ, ବୀଜ ରୂପେ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହିପରି କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତୋ ମଲାଦେସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଦୌ ଵ୍ଯାପ୍ତିଂ ସମଲୋକଯେତ୍ କଲାଵ୍ଯାପ୍ତିଂ ମଲାଦୌ ଚ ହୁତ୍ଵା ସଂଦୀପଯେତ୍କଲାଃ

ତାପରେ ମଳ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦିରେ କଳାମାନଙ୍କ ବ୍ୟାପ୍ତି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ମଳ ଆଦିରେ ହୋମ କରି, କଳାମାନେକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଷ୍ଯଂ ଶିରସି ସଂତାଡ୍ଯ ସୂତ୍ରଂ ଦେହେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଶାଂତ୍ଯତୀତପଦେ ସୂତ୍ରଂ ଲାଞ୍ଛଯେନ୍ମଂତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍

ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଦେହରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସୂତ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାନ୍ତିଅତୀତ ପଦରେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂତ୍ର ଲେଖିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତ୍ଯନ୍ତଂ ଶାଂତ୍ଯତୀତମନୁକ୍ରମାତ୍ ହୁତ୍ଵାହୁତିତ୍ରଯଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମଣ୍ଡଲେ ଚ ଶିଵଂ ଯଜେତ୍

ଏପରି ଭାବେ ନିବୃତ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତିଅତୀତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ତିନିଟି ହୋମ କରି, ମଣ୍ଡଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଶିଷ୍ଯମୁପଵେଶ୍ଯୋତ୍ତରାମୁଖମ୍ ସଦର୍ଭେ ମଣ୍ଡଲେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୋମଶିଷ୍ଟଂ ଚରୁଂ ଗୁରୁଃ

ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡଳରେ ହୋମ ଶେଷ ଚାରୁ ଗୁରୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଶିଷ୍ଯସ୍ତଦ୍ଗୁରୁଣା ଦତ୍ତଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଶିଵପୂର୍ଵକମ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ଶିଵମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଶିବଙ୍କ ସାକ୍ଷୀରେ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭୋଜନ କରି, ପରେ ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅପରେ ମଣ୍ଡଲେ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତଥା ଗୁରୁଃ ସୋ ଽପି ତଚ୍ଛକ୍ତିତଃ ପୀତ୍ଵା ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯ ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍

ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୁରୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥଅନୁସାରେ ପିଇ, ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତୃତୀଯେ ମଣ୍ଡଲେ ଶିଷ୍ଯମୁପଵେଶ୍ଯ ଯଥା ପୁରା ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଂତପଵନଂ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଲକ୍ଷଣମ୍

ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଦନ୍ତ ପବନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ରେଣ ତସ୍ଯ ମୃଦୁନା ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ ଵାଚଂ ନିଯମ୍ଯ ଚାସୀନଶ୍ଶିଷ୍ଯୋ ଦଂତାନ୍ଵିଶୋଧଯେତ୍

ତାହାର ଆଗ ଅଂଶ କମଳା ହେବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ଅଥବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ରୋକି, ବସି ଶିଷ୍ୟ ଦନ୍ତ ସଫା କରିବା ଉଚିତ୍।