ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଥାପନୁଦ୍ଯ ସ୍ନାନାଂବୁ ପରିଧାଯ ସିତାଂବରମ୍ ଆଚାନ୍ତୋଲଂକୃତଶ୍ଶିଷ୍ଯଃ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ମଂଡପଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ତାପରେ, ସ୍ନାନ କରି ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶିଷ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି କରି ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ହାତ ଯୋଡି ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବେ।

ଉପଵେଶ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତଂ ଗୁରୁର୍ଦର୍ଭଵିଷ୍ଟରେ ସଂପୂଜ୍ଯ ମଂଡଲଂ ଦେଵଂ କରନ୍ଯାସଂ ସମାଚରେତ୍

ପୂର୍ବବତ୍ ଦର୍ଭା ଆସନରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ, ଗୁରୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କରନ୍ୟାସ କ୍ରିୟା କରିବେ।

ତତସ୍ତୁ ଭସ୍ମନା ଦେଵଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ମନସି ଦେଶିକଃ ସମାଲଭେତ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଶିଶୁଂ ଶିଵମୁଦୀରଯେତ୍

ତାପରେ, ମନରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେଶିକ ନିଜ ହାତରେ ଶିଶୁକୁ ଛୁଇଁ, 'ଶିବ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ଅଥ ତସ୍ଯ ଶିଵାଚାର୍ଯୋ ଦହନପ୍ଲାଵନାଦିକମ୍ ସକଲୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ମାତୃକାନ୍ଯାସଵର୍ତ୍ମନା

ତାପରେ, ଶିବାଚାର୍ଯ୍ୟ ବାହାର କରିବା, ପରିଷ୍କାର କରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ମାତୃକାନ୍ୟାସ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା କରିବେ।

ତତଃ ଶିଵାସନଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯମୂର୍ଧ୍ନି ଦେଶିକଃ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମର୍ଚଯେନ୍ମନସା ଶିଵମ୍

ତାପରେ, ଶିବାସନକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେଶିକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।

ପ୍ରାର୍ଥଯେତ୍ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଦେଵଂ ନିତ୍ଯମତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ଭଵ ଇତି ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତଂ ଶଂଭୋସ୍ତେଜସା ଭାସୁରଂ ସ୍ମରେତ୍

ହାତ ଯୋଡି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ, 'ସଦା ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରି, ପରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତେଜକୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ।

ସଂପୂଜ୍ଯାଥ ଶିଵଂ ଶୈଵୀମାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶିଵାତ୍ମିକାମ୍ କର୍ଣେ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଶନକୈଶ୍ଶିଵମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏବଂ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଶୈବ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କାନରେ ଶିବମନ୍ତ୍ର ହଳୁକ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ସ ତୁ ବଦ୍ଧାଂଜଲିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରଂ ତଦ୍ଗତମାନସଃ ଶନୈସ୍ତଂ ଵ୍ଯାହରେଚ୍ଛିଷ୍ଯଶିଵାଚାର୍ଯସ୍ଯ ଶାସନାତ୍

ଶିଷ୍ୟ ହାତ ଯୋଡି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି, ମନକୁ ସେଥିରେ ଲଗାଇ, ଶିବାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ତତଃ ଶାକ୍ତଂ ଚ ସଂଦିଶ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣଃ ଉଚ୍ଚାରଯିତ୍ଵା ଚ ସୁଖଂ ତସ୍ମୈ ମଂଗଲମାଦିଶେତ୍

ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶାକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇ, ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।

ତତସ୍ସମାସାନ୍ମନ୍ତ୍ରାର୍ଥଂ ଵାଚ୍ଯଵାଚକଯୋଗତଃ ସମଦିଶ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ରୂପଂ ଯୋଗମାସନମାଦିଶେତ୍

ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ବୁଝି, ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଅର୍ଥର ସମ୍ପର୍କ ଭାବି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖାଇବା ଓ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଆସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞଯା ଶିଷ୍ଯଃ ଶିଵାଗ୍ନିଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ ଭକ୍ତ୍ଯୈଵମଭିସଂଧାଯ ଦୀକ୍ଷାଵାକ୍ଯମୁଦୀରଯେତ୍

ତାପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଶିଷ୍ୟ ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୀକ୍ଷାର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵରଂ ପ୍ରାଣପରିତ୍ଯାଗଶ୍ଛେଦନଂ ଶିରସୋ ଽପି ଵା ନ ତ୍ଵନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଭୁଂଜୀଯ ଭଗଵନ୍ତଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେବା କିମ୍ବା ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିବାବେଳେ କିଛି ଭୋଗ କରିବା ଭଲ ନୁହେଁ।

ସ ଏଵ ଦଦ୍ଯାନ୍ନିଯତୋ ଯାଵନ୍ମୋହଵିପର୍ଯଯଃ ତାଵଦାରାଧଯେଦ୍ଦେଵଂ ତନ୍ନିଷ୍ଠସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ

ଯେଉଁଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋହ ଓ ଭ୍ରମ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ ସମଯୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶିଵାଶ୍ରମେ ଲବ୍ଧାଧିକାରୋ ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞାପାଲକସ୍ତଦ୍ଵଶୋ ଭଵେତ୍

ଏହା ପରେ ଶିବ ଆଶ୍ରମରେ ଯାହାକୁ 'ସମୟ' ପଦବୀ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଧିକାର ମିଳିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଲିବା ଓ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବା ଉଚିତ।

ଅତଃ ପରଂ ନ୍ଯସ୍ତକରୋ ଭସ୍ମାଦାଯ ସ୍ଵହସ୍ତତଃ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଯ ମୂଲେନ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଚାଭିମଂତ୍ରିତମ୍

ଏହା ପରେ ହାତ ନମ୍ର କରି, ନିଜ ହାତରୁ ଭସ୍ମ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ମୂଳ ସହିତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିମା ଵାପି ଦେଵସ୍ଯ ଗୂଢଦେହମଥାପି ଵା ପୂଜାହୋମଜପଧ୍ଯାନସାଧନାନି ଚ ସଂଭଵେ

ସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଦେହ, ଏବଂ ପୂଜା, ହୋମ, ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାଧନ ଦେବା ଉଚିତ।

ସୋପି ଶିଷ୍ଯଃ ଶିଵାଚାର୍ଯାଲ୍ଲବ୍ଧାନି ବହୁମାନତଃ ଆଦଦୀତାଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦେଶିକସ୍ଯ ନ ଚାନ୍ଯଥା

ଶିଷ୍ୟ ଏହି ସବୁକୁ ଶିବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବେ ନୁହେଁ।

ଆଚାର୍ଯାଦାପ୍ତମଖିଲଂ ଶିରସ୍ଯାଧାଯ ଭକ୍ତିତଃ ରକ୍ଷଯେତ୍ପୂଜଯେଚ୍ଛଂଭୁଂ ମଠେ ଵା ଗୃହ ଏଵଵା

ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମଠ କିମ୍ବା ଘରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅତଃ ପରଂ ଶିଵାଚାରମାଦିଶେଦସ୍ଯ ଦେଶିକଃ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାନୁସାରେଣ ପ୍ରଜ୍ଞାଯାଶ୍ଚାନୁସାରତଃ

ଏହା ପରେ ଦେଶିକ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଝିବାର କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଆଚାର ଶିଖାଇବେ।

ଯଦୁକ୍ତଂ ଯତ୍ସମାଜ୍ଞାତଂ ଯଚ୍ଚୈଵାନ୍ଯତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ଶିଵାଚାର୍ଯେଣ ସମଯେ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶିରସା ଵହେତ୍

ଶିବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା 'ସମୟ'ରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ବୁଝାଯାଇଛି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଘୋଷିତ ହୋଇଛି, ସେ ସବୁକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଗମସ୍ଯ ଗ୍ରହଣଂ ଵାଚନଂ ଶ୍ରଵଣଂ ତଥା ଦେଶିକଦେଶତଃ କୁର୍ଯାନ୍ନ ସ୍ଵେଚ୍ଛାତୋ ନ ଚାନ୍ଯତଃ

ଶିବ ଆଗମର ପାଠ, ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଣିବା କାମ ଦେଶିକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ।

ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଂସ୍କାରଃ ସମଯାହ୍ଵଯଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛିଵପୁରପ୍ରାପ୍ତୌ ନୃଣାଂ ପରମସାଧନମ୍

ଏଭଳି ଛୋଟ ଭାବରେ 'ସମୟ' ନାମକ ସଂସ୍କାର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା, ଯାହା ମାନବଙ୍କୁ ସିଧାଶିବପୁରୀ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ।

ଅତଃ ପରଂ ସମାଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯତାମ୍ ଷଡଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଂ କୁର୍ଵୀତ ସର୍ଵବଂଧଵିମୁକ୍ତଯେ

ଏହା ପରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଛଅଟି ପଥର ଶୁଦ୍ଧି କରିବେ।

କଲାଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭୁଵନଂ ଵର୍ଣଂ ପଦମତଃ ପରମ୍ ମଂତ୍ରଶ୍ଚେତି ସମାସେନ ଷଡଧ୍ଵା ପରିପଠ୍ଯତେ

କଳା, ତତ୍ତ୍ୱ, ଭୁବନ, ବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ ଓ ମନ୍ତ୍ର—ଏହି ଛଅଟିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଛଅଟି ପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନିଵୃତ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ କଲାଃ ପଞ୍ଚ କଲାଧ୍ଵା କଥ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ଵ୍ଯାପ୍ତାଃ କଲାଭିରିତରେ ତ୍ଵଧ୍ଵାନଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ

ନିବୃତ୍ତି ଆଦି ପାଞ୍ଚଟି କଳାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କଳାପଥ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ପଞ୍ଚଟି ପଥ ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ପାଞ୍ଚଟି କଳା ଭିତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିଥାଏ।

ଶିଵତତ୍ତ୍ଵାଦିଭୂମ୍ଯଂତଂ ତତ୍ତ୍ଵାଧ୍ଵା ସମୁଦାହୃତଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ସଂଖ୍ଯଯୋପେତଃ ଶୁଦ୍ଧାଶୁଦ୍ଧୋଭଯାତ୍ମକଃ

ଶିବତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଭୂମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱପଥ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଛବିଶି ଉପାଦାନ ରହିଛି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ଦୁଇ ପ୍ରକାର।

ଆଧାରାଦ୍ଯୁନ୍ମନାଂତଶ୍ଚ ଭୁଵନାଧ୍ଵା ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ଵିନା ଭେଦୋପଭେଦାଭ୍ଯାଂ ଷଷ୍ଟିସଂଖ୍ଯାସମନ୍ଵିତଃ

ଆଧାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉନ୍ମନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହାକୁ ଭୁବନପଥ କୁହାଯାଏ, ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ଷାଠି, ଭିନ୍ନତା ଓ ଉପଭିନ୍ନତା ବିନା।

ପଞ୍ଚାଶଦ୍ରୁଦ୍ରରୂପାସ୍ତୁ ଵର୍ଣା ଵର୍ଣାଧ୍ଵସଂଜ୍ଞିତାଃ ଅନେକଭେଦସଂପନ୍ନଃ ପଦାଧ୍ଵା ସମୁଦାହୃତଃ

ପଞ୍ଚାଶି ରୁଦ୍ର ରୂପ ଅଟେ ଅକ୍ଷର ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯାହାକୁ ଅକ୍ଷର ପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ଥିବା ଶବ୍ଦ ପଥ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ସର୍ଵୋପମଂତ୍ରୈର୍ମଂତ୍ରାଧ୍ଵା ଵ୍ଯାପ୍ତଃ ପରମଵିଦ୍ଯଯା ଯଥା ଶିଵୋ ନ ତତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଗଣ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵନାଯକଃ

ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ପଥ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଟେ, ଯେପରି ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କର ନାୟକ।