ଶିଵପୁରାଣମ୍

କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵୋଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଵିନା ଵା ମଂଡପାଦିକମ୍ ମଂଡଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ଥଂଡିଲଂ ଚ ଵିଭାଵସୋଃ

ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେସବୁ କାମ କରି, ମଣ୍ଡପ ଥାଉ କି ନାଥାଉ, ପୂର୍ବପରି ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୂଜାଭଵନଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋ ଗୁରୁଃ ସର୍ଵମଂଗଲସଂଯୁକ୍ତଃ ସମାଚରିତନୈତ୍ଯକଃ

ପୂଜା ଘରକୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଗୁରୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ମହାପୂଜାଂ ମହେଶସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯତଃ ଶିଵକୁଂଭେ ତଥା ଭୂଯଃ ଶିଵମାଵାହ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍

ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ମହେଶଙ୍କର ମହାପୂଜା କରି, ପୁଣି ଶିବ ପାତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯଜ୍ଞରକ୍ଷକମୀଶ୍ଵରମ୍ ଅର୍ଚଯେଦସ୍ତ୍ରଵର୍ଧନ୍ଯାମସ୍ତ୍ରମୀଶସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଭଗବାନଙ୍କର ଡାହାଣପଟେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରକୁମ୍ଭେ ଚ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ କୃତ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମନ୍ତ୍ରଯାଗଂ ସମାଚରେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ପାତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ର ରଖି, ମନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଓ କ୍ରିୟା କରି, ମନ୍ତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଶିଵାନଲେ ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଶିକସତ୍ତମଃ ପ୍ରଧାନକୁଣ୍ଡେ ପରିତୋ ଜୁହୁଯୁଶ୍ଚାପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ତାପରେ, ଶିବ ଅଗ୍ନିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ହୋମ କରିବେ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଧାନ କୁଣ୍ଡର ଚାରିପାଖରେ ଅହୁତି ଦେବେ।

ଆଚାର୍ଯାତ୍ପାଦମର୍ଧଂ ଵା ହୋମସ୍ତେଷାଂ ଵିଧୀଯତେ ପ୍ରଧାନକୁଣ୍ଡ ଏଵାଥ ଜୁହୁଯାଦ୍ଦେଶିକୋତ୍ତମଃ

ଗୁରୁଙ୍କର ଅହୁତିର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇବେ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ପ୍ରଧାନ କୁଣ୍ଡରେ ଅହୁତି ଦେବେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମପରେ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମଂଗଲଵାଚନମ୍ ଜପଂ ଚ ଵିଧିଵଚ୍ଚାନ୍ଯେ ଶିଵଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ

ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଥିବା ଅନ୍ୟେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜପ କରିବେ।

ନୃତ୍ଯଂ ଗୀତଂ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ମଂଗଲାନ୍ଯପରାଣି ଚ ପୂଜନଂ ଚ ସଦସ୍ଯାନାଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ଯଗ୍ଵିଧାନତଃ

ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କର ଯଥାବିଧି ପୂଜା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଣ୍ଯାହଂ କାରଯିତ୍ଵାଥ ପୁନଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଶଂକରମ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଦେଶିକୋ ଦେଵଂ ଶିଷ୍ଯାନୁଗ୍ରହକାମ୍ଯଯା

ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଘୋଷଣା କରାଇ, ପୁଣିଥରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦେଶିକ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ।

ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ଦେହମାଵିଶ୍ଯ ମାମକମ୍ ଵିମୋଚଯୈନଂ ଵିଶ୍ଵେଶ ଘୃଣଯା ଚ ଘୃଣାନିଧେ

ଦେବଦେବଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର, ମୋ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଦୟାର ସାଗର, ଦୟା କରି ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କର।

ଅଥ ଚୈଵଂ କରୋମୀତି ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞସ୍ତୁ ଦେଶିକଃ ଆନୀଯୋପୋଷିତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ହଵିଷ୍ଯାଶିନମେଵ ଵା

ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ଦେଶିକ ଉପବାସ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟ ଖାଉଥିବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଣିବେ।

ଏକାଶନଂ ଵା ଵିରତଂ ସ୍ନାତଂ ପ୍ରାତଃକୃତକ୍ରିଯମ୍ ଜପଂତଂ ପ୍ରଣଵଂ ଦେଵଂ ଧ୍ଯାଯଂତଂ କୃତମଂଗଲମ୍

ଏକଥର ଖାଉଥିବା, ନିୟମିତ ରହିଥିବା, ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା।

ଦ୍ଵାରସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଗ୍ରମଣ୍ଡଲେ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ଵା ଦର୍ଭାସନେ ସମାସୀନଂ ଵିଧାଯୋଦଙ୍ମୁଖଂ ଶିଶୁମ୍

ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ସାମ୍ନାରେ ଦର୍ଭା ଚଉକିରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାଗ୍ଵଦନସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନୂର୍ଧ୍ଵକାଯଂ କୃତାଂଜଲିମ୍ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୌତୋଯୈର୍ମୂର୍ଧନ୍ଯସ୍ତ୍ରେଣ ମୁଦ୍ରଯା

ଗୁରୁ ନିଜେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେହ ସିଧା ଓ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ଛିଁଟିବେ।

ପୁଷ୍ପକ୍ଷେପେଣ ସଂତାଡ୍ଯ ବଧ୍ନୀଯାଲ୍ଲୋଚନଂ ଗୁରୁଃ ଦୁକୂଲାର୍ଧେନ ଵସ୍ତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରିତେନ ନଵେନ ଚ

ଗୁରୁ ଫୁଲ ଦେଇ ହଳକା ଛୁଇଁ, ନୂଆ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖି ବାନ୍ଧିବେ।

ତତଃ ପ୍ରଵେଶଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ଗୁରୁର୍ଦ୍ଵାରେଣ ମଂଡଲମ୍ ସୋ ଽପି ତେନେରିତଃ ଶଂଭୋରାଚରେତ୍ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ତାପରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡଳରେ ନେଇଯିବେ; ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବେ।

ତତସ୍ସୁଵର୍ଣସଂମିଶ୍ରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ପ୍ରଭୋଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଶ୍ଚୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵା ପ୍ରଣମେଦ୍ଦଂଡଵତ୍କ୍ଷିତୋ

ତାପରେ ସୁନା ମିଶିତ ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବେ।

ତତସ୍ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲେନ ଶିରସ୍ଯସ୍ତ୍ରେଣ ପୂର୍ଵଵତ୍ ସଂତାଡ୍ଯ ଦେଶିକସ୍ତସ୍ଯ ମୋଚଯେନ୍ନେତ୍ରବଂଧନମ୍

ତାପରେ ଗୁରୁ ପୂର୍ବବତ୍ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଁଟି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖିର ବାନ୍ଧନ ଖୋଲିଦେବେ।

ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଂଡଲଂ ଭୂଯଃ ପ୍ରଣମେତ୍ସାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଭୁମ୍ ଅଥାସୀନଂ ଶିଵାଚାର୍ଯୋ ମଂଡଲସ୍ଯ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ

ଶିଷ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ପୁଣିଥରେ ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ; ତାପରେ ଶିବାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବେ।

ଉପଵେଶ୍ଯାତ୍ମନସ୍ସଵ୍ଯେ ଶିଷ୍ଯଂ ଦର୍ଭାସନେ ଗୁରୁଃ ଆରାଧ୍ଯ ଚ ମହାଦେଵଂ ଶିଵହସ୍ତଂ ପ୍ରଵିନ୍ଯସେତ୍

ଗୁରୁ ନିଜ ବାମ ପାଖରେ ଦର୍ଭା ଚଉକିରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିବ ହସ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଦେବେ।

ଶିଵତେଜୋମଯଂ ପାଣିଂ ଶିଵମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍ ଶିଵାଭିମାନସଂପନ୍ନୋ ନ୍ଯସେଚ୍ଛିଷ୍ଯସ୍ଯ ମସ୍ତକେ

ଶିବଙ୍କ ତେଜରେ ହସ୍ତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିବଭକ୍ତିରେ ଭରି ପଡି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ରଖିବେ।

ସର୍ଵାଂଗାଲଂବନଂ ଚୈଵ କୁର୍ଯାତ୍ତେନୈଵ ଦେଶିକଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଽପି ପ୍ରଣମେଦ୍ଭୂମୌ ଦେଶିକାକୃତମୀଶ୍ଵରମ୍

ଗୁରୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ସମର୍ପଣ ମୁଦ୍ରା କରିବେ; ଶିଷ୍ୟ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେଶିକ ରୂପେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ।

ତତଶ୍ଶିଵାନଲେ ଦେଵଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାଵିଧି ହୁତାହୁତିତ୍ରଯଂ ଶିଷ୍ଯମୁପଵେଶ୍ଯ ଯଥା ପୁରା

ତାପରେ ଶିବାଗ୍ନିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ତିନିଥର ହୋମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇବେ।

ଦର୍ଭାଗ୍ରୈଃ ସଂସ୍ପୃଶଂସ୍ତଂ ଚ ଵିଦ୍ଯଯାତ୍ମାନମାଵିଶେତ୍ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ନାଡୀସଂଧାନମାଚରେତ୍

ଦର୍ଭାର ଆଗୁନ୍ତି ଦେଇ ଶିଷ୍ୟକୁ ଛୁଇଁ, ଗ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶିଷ୍ୟରେ ବିଲିନ କରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନାଡି ସଂଧାନ କରିବେ।

ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତମାର୍ଗେଣ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାଣସ୍ଯ ନିର୍ଗମମ୍ ଶିଷ୍ଯଦେହପ୍ରଵେଶଂ ଚ ସ୍ମୃତ୍ଵା ମଂତ୍ରାଂସ୍ତୁ ତର୍ପଯେତ୍

ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାଣ ବାହାର କରି ଶିଷ୍ୟର ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ତୃପ୍ତ କରିବେ।

ସଂତର୍ପଣାଯ ମୂଲସ୍ଯ ତେନୈଵାହୁତଯୋ ଦଶ ଦେଯାସ୍ତିସ୍ରସ୍ତଥାଂଗାନାମଂଗୈରେଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଦଶଟି ହୋମ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ତିନିଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ତାହାର ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମରେ।

ତତଃ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାଯ ଦେଶିକଃ ପୁନର୍ଦଶାହୁତୀନ୍କୁର୍ଯାନ୍ମୂଲମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍

ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦେଇ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ଦେଶିକ ପୁଣିଥରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦଶଟି ହୋମ କରିବେ।

ପୁନଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ଦେଶିକଃ ହୁତ୍ଵା ଚୈଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ୍ଵଜାତ୍ଯା ଵୈଶ୍ଯମୁଦ୍ଧରେତ୍

ପୁଣି ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶୁଦ୍ଧି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ କରି, ଦେଶିକ ନିଜ ଜାତିକୁ ଭାବି ବୈଶ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିବେ।