ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଏକହସ୍ତଂ ଦ୍ଵିହସ୍ତଂ ଵା ସିତଂ ଵା ରକ୍ତମେଵ ଵା ଏକହସ୍ତସ୍ଯ ପଦ୍ମସ୍ଯ କର୍ଣିକାଷ୍ଟାଂଗୁଲା ମତା

ଏକ ହସ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରର, ସେଠାରେ ଧଳା କିମ୍ବା ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗ; ଏକ ହସ୍ତର ପଦ୍ମ ପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣିକା ଅଠ ଆଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ।

କେସରାଣି ତଦର୍ଧାନି ଶେଷଂ ଚାଷ୍ଟଦଲାଦିକମ୍ ଦ୍ଵିହସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କର୍ଣିକାଦିକମ୍

ତାହାର କେଶର ଅର୍ଧ ମାତ୍ର, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଠ ଦଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଦୁଇ ହସ୍ତର ପଦ୍ମ ପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣ ହୁଏ।

କୃତ୍ଵା ଶୋଭୋପଶୋଭାଢ୍ଯମୈଶାନ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ କଲ୍ପଯେତ୍ ଏକହସ୍ତଂ ତଦର୍ଧଂ ଵା ପୁନର୍ଵେଦ୍ଯଃ ତୁ ମଂଡଲମ୍

ଶୋଭା ଓ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କରି, ତାହାକୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ; ଏକ ହସ୍ତ କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ଆକାରରେ, ପୁନି ବେଦି ଉପରେ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରିବେ।

ଵ୍ରୀହିତଂଦୁଲସିଦ୍ଧାର୍ଥତିଲପୁଷ୍ପକୁଶାସ୍ତୃତେ ତତ୍ର ଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଶିଵକୁଂଭଂ ପ୍ରସାଧଯେତ୍

ଚାଉଳ, ଚାଉଳ ଚୁରା, ତିଳ, ଫୁଲ ଓ କୁଶ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ି, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଶିବ କୁମ୍ଭ ସଜାଇବେ।

ସୌଵର୍ଣଂ ରାଜତଂ ଵାପି ତାମ୍ରଜଂ ମୃନ୍ମଯଂ ତୁ ଵା ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାକୀର୍ଣଂ କୁଶଦୂର୍ଵାଂକୁରାଚିତମ୍

ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ଛିଟାଇ, କୁଶ ଓ ଦୂର୍ବା ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ସିତସୂତ୍ରାଵୃତଂ କଂଠେ ନଵଵସ୍ତ୍ରଯୁଗାଵୃତମ୍ ଶୁଦ୍ଧାମ୍ବୁପୂର୍ଣମୁତ୍କୂର୍ଚଂ ସଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସପିଧାନକମ୍

ଗଳାରେ ସୁଧା ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦୁଇଟି ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ପାତ୍ର, ଭିତରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଢାକଣା ସହିତ ଧରିଛି।

ଭୃଙ୍ଗାରଂ ଵର୍ଧନୀଂ ଚାପି ଶଂଖଂ ଚ ଚକ୍ରମେଵ ଵା ଵିନା ସୂତ୍ରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମପତ୍ରମଥାପି ଵା

କଳା ମୃଗଚର୍ମ, ବିଛାଉଥିବା ଆସନ, ଶଂଖ କିମ୍ବା ଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ, କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଏକ ପଦ୍ମପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ, ସୂତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଛାଡ଼ି।

ତସ୍ଯାସନାରଵିଂଦସ୍ଯ କଲ୍ପଯେଦୁତ୍ତରେ ଦଲେ ଅଗ୍ରତଶ୍ଚଂଦନାଂଭୋଭିରସ୍ତ୍ରରାଜସ୍ଯ ଵର୍ଧନୀମ୍

ସେଇ ପଦ୍ମ ଆସନର ଉତ୍ତର ଦଳରେ, ଯଜ୍ଞର ରାଜା ପାଇଁ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ମଂତ୍ରକୁଂଭେ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ କୃତ୍ଵା ଵିଧିଵଦୀଶସ୍ଯ ମହାପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍

ତାପରେ, ମଣ୍ଡଳର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପାତ୍ର ନିକଟରେ ପୂର୍ବପରି ସମସ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ କରି, ଭଗବାନଙ୍କର ମହାପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାର୍ଣଵସ୍ଯ ତୀରେ ଵା ନଦ୍ଯାଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଽପି ଵା ଗିରୌ ଦେଵାଗରେ ଗୃହେ ଵାପି ଦେଶେ ଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ମନୋହରେ

କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ, ନଦୀରେ, ଗୋଶାଳାରେ, ପାହାଡ଼ରେ, ଦେଉଳରେ, ଘରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ।

କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵୋଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଵିନା ଵା ମଂଡପାଦିକମ୍ ମଂଡଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ଥଂଡିଲଂ ଚ ଵିଭାଵସୋଃ

ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେସବୁ କାମ କରି, ମଣ୍ଡପ ଥାଉ କି ନାଥାଉ, ପୂର୍ବପରି ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୂଜାଭଵନଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋ ଗୁରୁଃ ସର୍ଵମଂଗଲସଂଯୁକ୍ତଃ ସମାଚରିତନୈତ୍ଯକଃ

ପୂଜା ଘରକୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଗୁରୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ମହାପୂଜାଂ ମହେଶସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯତଃ ଶିଵକୁଂଭେ ତଥା ଭୂଯଃ ଶିଵମାଵାହ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍

ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ମହେଶଙ୍କର ମହାପୂଜା କରି, ପୁଣି ଶିବ ପାତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯଜ୍ଞରକ୍ଷକମୀଶ୍ଵରମ୍ ଅର୍ଚଯେଦସ୍ତ୍ରଵର୍ଧନ୍ଯାମସ୍ତ୍ରମୀଶସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଭଗବାନଙ୍କର ଡାହାଣପଟେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରକୁମ୍ଭେ ଚ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ କୃତ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମନ୍ତ୍ରଯାଗଂ ସମାଚରେତ୍

ମନ୍ତ୍ର ପାତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ର ରଖି, ମନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଓ କ୍ରିୟା କରି, ମନ୍ତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଶିଵାନଲେ ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଶିକସତ୍ତମଃ ପ୍ରଧାନକୁଣ୍ଡେ ପରିତୋ ଜୁହୁଯୁଶ୍ଚାପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ତାପରେ, ଶିବ ଅଗ୍ନିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ହୋମ କରିବେ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଧାନ କୁଣ୍ଡର ଚାରିପାଖରେ ଅହୁତି ଦେବେ।

ଆଚାର୍ଯାତ୍ପାଦମର୍ଧଂ ଵା ହୋମସ୍ତେଷାଂ ଵିଧୀଯତେ ପ୍ରଧାନକୁଣ୍ଡ ଏଵାଥ ଜୁହୁଯାଦ୍ଦେଶିକୋତ୍ତମଃ

ଗୁରୁଙ୍କର ଅହୁତିର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇବେ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ପ୍ରଧାନ କୁଣ୍ଡରେ ଅହୁତି ଦେବେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମପରେ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମଂଗଲଵାଚନମ୍ ଜପଂ ଚ ଵିଧିଵଚ୍ଚାନ୍ଯେ ଶିଵଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ

ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଥିବା ଅନ୍ୟେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜପ କରିବେ।

ନୃତ୍ଯଂ ଗୀତଂ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ମଂଗଲାନ୍ଯପରାଣି ଚ ପୂଜନଂ ଚ ସଦସ୍ଯାନାଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ଯଗ୍ଵିଧାନତଃ

ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କର ଯଥାବିଧି ପୂଜା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଣ୍ଯାହଂ କାରଯିତ୍ଵାଥ ପୁନଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଶଂକରମ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଦେଶିକୋ ଦେଵଂ ଶିଷ୍ଯାନୁଗ୍ରହକାମ୍ଯଯା

ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଘୋଷଣା କରାଇ, ପୁଣିଥରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦେଶିକ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ।

ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ଦେହମାଵିଶ୍ଯ ମାମକମ୍ ଵିମୋଚଯୈନଂ ଵିଶ୍ଵେଶ ଘୃଣଯା ଚ ଘୃଣାନିଧେ

ଦେବଦେବଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର, ମୋ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଦୟାର ସାଗର, ଦୟା କରି ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କର।

ଅଥ ଚୈଵଂ କରୋମୀତି ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞସ୍ତୁ ଦେଶିକଃ ଆନୀଯୋପୋଷିତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ହଵିଷ୍ଯାଶିନମେଵ ଵା

ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ଦେଶିକ ଉପବାସ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟ ଖାଉଥିବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଣିବେ।

ଏକାଶନଂ ଵା ଵିରତଂ ସ୍ନାତଂ ପ୍ରାତଃକୃତକ୍ରିଯମ୍ ଜପଂତଂ ପ୍ରଣଵଂ ଦେଵଂ ଧ୍ଯାଯଂତଂ କୃତମଂଗଲମ୍

ଏକଥର ଖାଉଥିବା, ନିୟମିତ ରହିଥିବା, ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା।

ଦ୍ଵାରସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଗ୍ରମଣ୍ଡଲେ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ଵା ଦର୍ଭାସନେ ସମାସୀନଂ ଵିଧାଯୋଦଙ୍ମୁଖଂ ଶିଶୁମ୍

ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ସାମ୍ନାରେ ଦର୍ଭା ଚଉକିରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ବସାଇ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାଗ୍ଵଦନସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନୂର୍ଧ୍ଵକାଯଂ କୃତାଂଜଲିମ୍ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୌତୋଯୈର୍ମୂର୍ଧନ୍ଯସ୍ତ୍ରେଣ ମୁଦ୍ରଯା

ଗୁରୁ ନିଜେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେହ ସିଧା ଓ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ଛିଁଟିବେ।

ପୁଷ୍ପକ୍ଷେପେଣ ସଂତାଡ୍ଯ ବଧ୍ନୀଯାଲ୍ଲୋଚନଂ ଗୁରୁଃ ଦୁକୂଲାର୍ଧେନ ଵସ୍ତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରିତେନ ନଵେନ ଚ

ଗୁରୁ ଫୁଲ ଦେଇ ହଳକା ଛୁଇଁ, ନୂଆ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖି ବାନ୍ଧିବେ।

ତତଃ ପ୍ରଵେଶଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ଗୁରୁର୍ଦ୍ଵାରେଣ ମଂଡଲମ୍ ସୋ ଽପି ତେନେରିତଃ ଶଂଭୋରାଚରେତ୍ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ତାପରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡଳରେ ନେଇଯିବେ; ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବେ।

ତତସ୍ସୁଵର୍ଣସଂମିଶ୍ରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ପ୍ରଭୋଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଶ୍ଚୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵା ପ୍ରଣମେଦ୍ଦଂଡଵତ୍କ୍ଷିତୋ

ତାପରେ ସୁନା ମିଶିତ ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବେ।

ତତସ୍ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମୂଲେନ ଶିରସ୍ଯସ୍ତ୍ରେଣ ପୂର୍ଵଵତ୍ ସଂତାଡ୍ଯ ଦେଶିକସ୍ତସ୍ଯ ମୋଚଯେନ୍ନେତ୍ରବଂଧନମ୍

ତାପରେ ଗୁରୁ ପୂର୍ବବତ୍ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଁଟି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖିର ବାନ୍ଧନ ଖୋଲିଦେବେ।