ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯମଶ୍ଚ ନିଯମାଶ୍ଚୈଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଗୁରୋର୍ଵିରୁଦ୍ଧଂ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନ ଵଦେଜ୍ଜାତୁଚିନ୍ନରଃ

ଯମ ଓ ନିୟମ ଏଠି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେବେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଵଦେଦ୍ଯଦି ମହାମୋହାଦ୍ରୌରଵଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଗୁରୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ

ଯଦି କେହି ମହାଭ୍ରମରେ ପଡି, ମନରେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ କିମ୍ବା କଥାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭଳି କହି ଭୁଲ କଥା କହିଥାଏ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ।

ଶ୍ରେଯୋର୍ଥୀ ଚେନ୍ନରୋ ଧୀମାନ୍ନ ମିଥ୍ଯାଚାରମାଚରେତ୍ ଗୁରୋର୍ହିତଂ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦାଦିଷ୍ଟୋ ଵା ନ ଵା ସଦା

ଯଦି କେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଲ କିଛି ଚାହାଏ, ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଓ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍, ଆଦେଶ ମିଳୁ କିମ୍ବା ନ ମିଳୁ।

ଅସମକ୍ଷଂ ସମକ୍ଷଂ ଵା ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍ ଇତ୍ଥମାଚାରଵାନ୍ଭକ୍ତୋ ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯୁକ୍ତମାନସଃ

ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର କାମ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ଆଚାର ଓ ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ ସଦା ମନରେ ଉତ୍ସାହିତ ରହେ।

ଗୁରୁପ୍ରିଯକରଃ ଶିଷ୍ଯଃ ଶୈଵଧର୍ମାଂସ୍ତତୋ ଽର୍ହତି ଗୁରୁଶ୍ଚେଦ୍ଗୁଣଵାନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପରମାନଂଦଭାସକଃ

ଯେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ଶୈବ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି ଗୁରୁ ଗୁଣବାନ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି।

ତତ୍ତ୍ଵଵିଚ୍ଛିଵସଂସକ୍ତୋ ମୁକ୍ତିଦୋ ନ ତୁ ଚାପରଃ ସଂଵିତ୍ସଂଜନନଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମାନଂଦସଂଭଵମ୍

ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ, ସେ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ। ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ପରମ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ।

ତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦିତଂ ଯେନ ସ ଏଵାନଂଦଦର୍ଶକଃ ନ ପୁନର୍ନାମମାତ୍ରେଣ ସଂଵିଦାରହିତସ୍ତୁ ଯଃ

ଯିଏ ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇପାରନ୍ତି। କେବଳ ନାମ ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ସେ ନୁହେଁ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତାରଯେନ୍ନୌକା କିଂ ଶିଲା ତାରଯେଚ୍ଛିଲାମ୍ ଏତସ୍ଯା ନାମମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିର୍ଵୈ ନାମମାତ୍ରିକା

ଏକ ପାଥର ଅନ୍ୟ ପାଥରକୁ ନେଇପାରିବ କି? ନୌକା ଯେପରି ନେଇଥାଏ। କେବଳ ନାମ ଦ୍ୱାରା କେହି ମୁକ୍ତି ପାଇନଥାଏ।

ଯୈଃ ପୁନର୍ଵିଦିତଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତେ ମୁକ୍ତା ମୋଚଯନ୍ତ୍ଯପି ତତ୍ତ୍ଵହୀନେ କୁତୋ ବୋଧଃ କୁତୋ ହ୍ଯାତ୍ମପରିଗ୍ରହଃ

ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ତତ୍ତ୍ୱ ନଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ କିପରି? ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ କିପରି ହେବ?

ପରିଗ୍ରହଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପଶୁରିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ପଶୁଭିଃ ପ୍ରେରିତଶ୍ଚାପି ପଶୁତ୍ଵଂ ନାତିଵର୍ତତେ

ଯିଏ ଆସକ୍ତି ଛାଡିଛନ୍ତି, ସେ 'ପଶୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅନ୍ୟମାନେ ଚଳାଇଲେ, ସେ ପଶୁ ଦଶାକୁ ଛାଡିପାରେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦେଵେହ ମୁକ୍ତୋ ମୋଚକ ଇଷ୍ଯତେ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଦପ୍ଯଯମ୍

ତେଣୁ, ଏଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତିଦାତା ବୋଲି ମନାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅର୍ଥ।

ସର୍ଵୋପାଯଵିଧିଜ୍ଞୋ ଽପି ତତ୍ତ୍ଵହୀନସ୍ତୁ ନିଷ୍ଫଲଃ ଯସ୍ଯାନୁଭଵପର୍ଯଂତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତତ୍ତ୍ଵେ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଓ ବିଧି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତତ୍ତ୍ୱ ନଥିଲେ କିଛି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଅନୁଭବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲାଗିଥାଏ।

ତସ୍ଯାଵଲୋକନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପରାନନ୍ଦୋ ଽଭିଜାଯତେ ତସ୍ମାଦ୍ଯସ୍ଯୈଵ ସଂପର୍କାତ୍ପ୍ରବୋଧାନଂଦସଂଭଵଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ, ତାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଗୁରୁଂ ତମେଵ ଵୃଣୁଯାନ୍ନାପରଂ ମତିମାନ୍ନରଃ ସ ଶିଷ୍ଯୈର୍ଵିନଯାଚାରଚତୁରୈରୁଚିତୋ ଗୁରୁଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସେଇ ଗୁରୁକୁ ନେଇବା ଉଚିତ୍, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଗୁରୁ ନମ୍ରତା ଓ ଆଚରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

ଯାଵଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯତେ ତାଵତ୍ସେଵନୀଯୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ଜ୍ଞାତେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିରା ଭକ୍ତିର୍ଯାଵତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ହୋଇନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ଞାନ ହେଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ରହିବା ଉଚିତ୍।

ନ ତୁ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଯଜେଜ୍ଜାତୁ ନୋପେକ୍ଷେତ କଥଂଚନ ଯତ୍ରାନଂଦଃ ପ୍ରବୋଧୋ ଵା ନାଲ୍ପମପ୍ଯୁପଲଭ୍ଯତେ

କେବେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।

ଵତ୍ସରାଦପି ଶିଷ୍ଯେଣ ସୋ ଽନ୍ଯଂ ଗୁରୁମୁପାଶ୍ରଯେତ୍ ଗୁରୁମନ୍ଯଂ ପ୍ରପନ୍ନେ ଽପି ନାଵମନ୍ଯେତ ପୌର୍ଵିକମ୍ ଗୁରୋର୍ଭ୍ରାତ୍ଃଂସ୍ତଥା ପୁତ୍ରାନ୍ବୋଧକାନ୍ପ୍ରେରକାନପି

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନେଇପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁକୁ ନେଇଲେ, ପୂର୍ବ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କର ଭାଇ, ପୁଅ, ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ପ୍ରେରକଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତତ୍ରାଦାଵୁପସଂଗମ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵେଦପାରଗମ୍ ଗୁରୁମାରାଧଯେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଶୁଭଗଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭେଟି, ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ଶୁଭ ଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵାଭଯପ୍ରଦାତାରଂ କରୁଣାକ୍ରାଂତମାନସମ୍ ତୋଷଯେତ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଓ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତାଵଦାରାଧଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଃ ପ୍ରସନ୍ନୋସୌ ଭଵେଦ୍ଯଥା ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରସନ୍ନେ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ଜଣେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ତସ୍ମାଦ୍ଧନାନି ରତ୍ନାନି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଗୃହାଣି ଚ ଭୂଷଣାନି ଚ ଵାସାଂସି ଯାନଶଯ୍ଯାସନାନି ଚ

ତେଣୁ ଧନ, ମଣି, ଜମି, ଘର, ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର, ଯାନ, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ—

ଏତାନି ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଏହାମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏବଂ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଧନରେ କୌଶଳ କିମ୍ବା ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସ ଏଵ ଜନକୋ ମାତା ଭର୍ତା ବନ୍ଧୁର୍ଧନଂ ସୁଖମ୍ ସଖା ମିତ୍ରଂ ଚ ଯତ୍ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦଯେତ୍

ଗୁରୁ ଏକାଉଁଛନ୍ତି ବାପା, ମାଆ, ସ୍ୱାମୀ, ଆତ୍ମୀୟ, ଧନ, ସୁଖ, ବନ୍ଧୁ ଓ ସହଚର; ତେଣୁ ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଉପହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିଵେଦ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ସାନ୍ଵଯଂ ସପରିଗ୍ରହମ୍ ସମର୍ପ୍ଯ ସୋଦକଂ ତସ୍ମୈ ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍

ଏଭଳି ଉପହାର କରିବା ପରେ, ନିଜେ ଏବଂ ପରିବାର ସହିତ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଜଳ ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ସେପରେ ସଦା ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍।

ଯଦା ଶିଵାଯ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ ଦେଶିକାତ୍ମନେ ତଦା ଶୈଵୋ ଭଵେଦ୍ଦେହୀ ନ ତତୋ ଽସ୍ତି ପୁନର୍ଭଵଃ

ଯେବେ ଜଣେ ନିଜକୁ ଶିବଙ୍କୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦେଶିକଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେଇଥାଏ, ସେବେ ସେ ଶିବଭକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ପରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ।

ଗୁରୁଶ୍ଚ ସ୍ଵାଶ୍ରିତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଵର୍ଷମେକଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ଵୈଶ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଵର୍ଷଂ ଚ ତ୍ରିଵର୍ଷକମ୍

ଗୁରୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଣଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରଦାନାଦ୍ଯୈରାଦେଶୈଶ୍ଚ ସମାସମୈଃ ଉତ୍ତମାଂଶ୍ଚାଧମେ କୃତ୍ଵା ନୀଚାନୁତ୍ତମକର୍ମଣି

ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦେବା ଭଳି ଆଦେଶ ଏବଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମ୍ନ ମାନେ ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଆକ୍ରୁଷ୍ଟାସ୍ତାଡିତା ଵାପି ଯେ ଵିଷାଦଂ ନ ଯାନ୍ତ୍ଯପି ତେ ଯୋଗ୍ଯାଃ ସଂଯତାଃ ଶୁଦ୍ଧାଃ ଶିଵସଂସ୍କାରକର୍ମଣି

ଯେମାନେ ଗାଳି ଦିଆଯିବା କିମ୍ବା ମାରିଦିଆଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ମନମରା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶିବ ପୂଜାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସଂଯମୀ ଓ ପବିତ୍ର।

ଅହିଂସକା ଦଯାଵଂତୋ ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯୁକ୍ତଚେତସଃ ଅମାନିନୋ ବୁଦ୍ଧିମଂତସ୍ତ୍ଯକ୍ତସ୍ପର୍ଧାଃ ପ୍ରିଯଂଵଦାଃ

ଯେମାନେ ହିଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୟାଶୀଳ, ସଦା ଚେତନାରେ ସଚେତନ, ଅହଂକାର ନଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଓ ମିଠା କଥା କହନ୍ତି—