ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମାଂତ୍ରୀ କ୍ରିଯାଵତୀ ଦୀକ୍ଷା କୁଂଡମଂଡଲପୂର୍ଵିକା ମଂଦମଂଦତରୋଦ୍ଦେଶାତ୍କର୍ତଵ୍ଯା ଗୁରୁଣା ବହିଃ

ମାନ୍ତ୍ରୀ ଦୀକ୍ଷା, ଯାହା କ୍ରିୟାସହିତ ଥାଏ, କୁଣ୍ଡ ଓ ମଣ୍ଡଳ ସଜାଇବା ପରେ ଗୁରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ କରିଥାନ୍ତି।

ଶକ୍ତିପାତାନୁସାରେଣ ଶିଷ୍ଯୋ ଽନୁଗ୍ରହମର୍ହତି ଶୈଵଧର୍ମାନୁସାରସ୍ଯ ତନ୍ମୂଲତ୍ଵାତ୍ସମାସତଃ

ଶକ୍ତିର ଅବତରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଷ୍ୟ ଦୟା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଶୈବ ଧର୍ମ ପାଳନ ଏହାରେ ଭିତ୍ତିକର।

ଯତ୍ର ଶକ୍ତିର୍ନ ପତିତା ତତ୍ର ଶୁଦ୍ଧିର୍ନ ଜାଯତେ ନ ଵିଦ୍ଯା ନ ଶିଵାଚାରୋ ନ ମୁକ୍ତିର୍ନ ଚ ସିଦ୍ଧଯଃ

ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅବତରିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେଠି ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଶୈବ ଆଚାର ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାଲ୍ଲିଂଗାନି ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶକ୍ତିପାତସ୍ଯ ଭୂଯସଃ ଜ୍ଞାନେନ କ୍ରିଯଯା ଵାଥ ଗୁରୁଶ୍ଶିଷ୍ଯଂ ଵିଶୋଧଯେତ୍

ଏହିପରି, ଶକ୍ତିର ଭାରି ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଽନ୍ଯଥା କୁରୁତେ ମୋହାତ୍ସ ଵିନଶ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରକାରେଣ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍

ଯେଉଁଠି ମୂଢତାରେ ଅନ୍ୟଭାବେ କାମ କରେ, ସେ ଅବିବେକୀ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।

ଲକ୍ଷଣଂ ଶକ୍ତିପାତସ୍ଯ ପ୍ରବୋଧାନଂଦସଂଭଵଃ ସା ଯସ୍ମାତ୍ପରମା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ରବୋଧାନଂଦରୂପିଣୀ

ଶକ୍ତିର ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଉଦୟ; କାରଣ, ସେଇ ପରମ ଶକ୍ତି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ରୂପ।

ଆନଂଦବୋଧଯୋର୍ଲିଂଗମଂତଃକରଣଵିକ୍ରିଯାଃ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍କଂପରୋମାଂଚସ୍ଵରନେତ୍ରାଂଗଵିକ୍ରିଯାଃ

ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ମନର ଅସ୍ଥିରତା, ଯେପରି ଦେହ କମ୍ପିବା, ଚମଡ଼ିରେ କୁଞ୍ଚି, ସ୍ୱର, ଆଖି ଓ ଅଙ୍ଗର ରୂପାନ୍ତର।

ଶିଷ୍ଯୋପି ଲକ୍ଷଣୈରେଭିଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୁପରୀକ୍ଷଣମ୍ ତତ୍ସଂପର୍କୈଃ ଶିଵାର୍ଚାଦୌ ସଂଗତୈର୍ଵାଥ ତଦ୍ଗତୈଃ

ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ।

ଶିଷ୍ଯସ୍ତୁ ଶିକ୍ଷଣୀଯତ୍ଵାଦ୍ଗୁରୋର୍ଗୌରଵକାରଣାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଗୁରୋର୍ଗୌରଵମାଚରେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପାଇବା ଦରକାର ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଗରିମା ଦ୍ୱାରା, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଗୁରୁସ୍ସ ଶିଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯଃ ଶିଵଃ ସ ଗୁରୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଗୁରୁର୍ଵା ଶିଵ ଏଵାଥ ଵିଦ୍ଯାକାରେଣ ସଂସ୍ଥିତଃ

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶିବଙ୍କୁ ଗୁରୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କିମ୍ବା ଶିବ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ବସିଥାନ୍ତି।

ଯଥା ଶିଵସ୍ତଥା ଵିଦ୍ଯା ଯଥା ଵିଦ୍ଯା ତଥା ଗୁରୁଃ ଶିଵଵିଦ୍ଯା ଗୁରୂଣାଂ ଚ ପୂଜଯା ସଦୃଶଂ ଫଲମ୍

ଯେପରି ଶିବ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ; ଯେପରି ଜ୍ଞାନ, ସେପରି ଗୁରୁ; ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ ସମାନ।

ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଶ୍ଚାସୌ ସର୍ଵମଂତ୍ରମଯୋ ଗୁରୁଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶିରସା ଵହେତ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଗୁରୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରେଯୋ ଽର୍ଥୀ ଯଦି ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞାଂ ମନସାପି ନ ଲଂଘଯେତ୍ ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞାପାଲକୋ ଯସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନସଂପତ୍ତିମଶ୍ନୁତେ

ଯଦି କେହି ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜ୍ଞାନର ସମ୍ପଦ ପାଏ।

ଗଚ୍ଛଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ସ୍ଵପନ୍ଭୁଂଜନ୍ନାନ୍ଯତ୍କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ ସମକ୍ଷଂ ଯଦି କୁର୍ଵୀତ ସର୍ଵଂ ଚାନୁଜ୍ଞଯା ଗୁରୋଃ

ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିବା, ଶୁଅଁଥିବା କିମ୍ବା ଖାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଛି କରିଲେ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ସହିତ କରିବା ଦରକାର।

ଗୁରୋର୍ଗୃହେ ସମକ୍ଷଂ ଵା ନ ଯଥେଷ୍ଟାସନୋ ଭଵେତ୍ ଗୁରୁର୍ଦେଵୋ ଯତଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତଦ୍ଗୃହଂ ଦେଵମନ୍ଦିରମ୍

ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ କିମ୍ବା ସାମ୍ନାରେ ଇଚ୍ଛାମତି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଗୁରୁ ସକ୍ଷାତ୍ ଦେବତା, ତାଙ୍କ ଘର ଦେବଳୟ ସମାନ।

ପାପିନାଂ ଚ ଯଥା ସଂଗାତ୍ତତ୍ପାପାତ୍ପତିତୋ ଭଵେତ୍ ଯଥେହ ଵହ୍ନିସଂପର୍କାନ୍ମଲଂ ତ୍ଯଜତି କାଂଚନମ୍

ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ରହିଲେ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଲାଗିଯାଏ, ସେପରି ଏଠି ଅଗ୍ନି ସଂପର୍କରେ ସୁନା ତାର ମଳ ଛାଡ଼ିଦିଏ।

ତଥୈଵ ଗୁରୁସଂପର୍କାତ୍ପାପଂ ତ୍ଯଜତି ମାନଵଃ ଯଥା ଵହ୍ନିସମୀପସ୍ଥୋ ଘୃତକୁମ୍ଭୋ ଵିଲୀଯତେ

ଏହିପରି, ଗୁରୁଙ୍କ ସଂଗରେ ରହିଲେ ମଣିଷ ପାପ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ ଘିଅ ଭରା ମଟକା ପିଗଳିଯାଏ।

ତଥା ପାପଂ ଵିଲୀଯେତ ହ୍ଯାଚାର୍ଯସ୍ଯ ସମୀପତଃ ଯଥା ପ୍ରଜ୍ଵଲିତୋ ଵହ୍ନିଃ ଶୁଷ୍କମାର୍ଦ୍ରଂ ଚ ନିର୍ଦହେତ୍

ଏହିପରି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ପାପ ଗଳିଯାଏ; ଯେପରି ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଶୁଖିଲା ଓ ଭିଜା ସବୁକିଛି ଜଳାଇଦିଏ।

ତଥାଯମପି ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଃ ପାପଂ କ୍ଷଣାଦ୍ଦହେତ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଗୁରୋଃ କ୍ରୋଧଂ ନ କାରଯେତ୍

ଏହିପରି, ଗୁରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ତିନି କ୍ଷଣରେ ପାପ ଦହିଦିଅନ୍ତି; ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତସ୍ଯ କ୍ରୋଧେନ ଦହ୍ଯଂତେ ହ୍ଯାଯୁଃଶ୍ରୀଜ୍ଞାନସତ୍କ୍ରିଯାଃ ତତ୍କ୍ରୋଧକାରିଣୋ ଯେ ସ୍ଯୁସ୍ତେଷାଂ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ନିଷ୍ଫଲାଃ

ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ଦହିଯାଏ; ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

ଯମଶ୍ଚ ନିଯମାଶ୍ଚୈଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଗୁରୋର୍ଵିରୁଦ୍ଧଂ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନ ଵଦେଜ୍ଜାତୁଚିନ୍ନରଃ

ଯମ ଓ ନିୟମ ଏଠି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେବେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଵଦେଦ୍ଯଦି ମହାମୋହାଦ୍ରୌରଵଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଗୁରୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ

ଯଦି କେହି ମହାଭ୍ରମରେ ପଡି, ମନରେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ କିମ୍ବା କଥାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭଳି କହି ଭୁଲ କଥା କହିଥାଏ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ।

ଶ୍ରେଯୋର୍ଥୀ ଚେନ୍ନରୋ ଧୀମାନ୍ନ ମିଥ୍ଯାଚାରମାଚରେତ୍ ଗୁରୋର୍ହିତଂ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦାଦିଷ୍ଟୋ ଵା ନ ଵା ସଦା

ଯଦି କେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଲ କିଛି ଚାହାଏ, ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଓ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍, ଆଦେଶ ମିଳୁ କିମ୍ବା ନ ମିଳୁ।

ଅସମକ୍ଷଂ ସମକ୍ଷଂ ଵା ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍ ଇତ୍ଥମାଚାରଵାନ୍ଭକ୍ତୋ ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯୁକ୍ତମାନସଃ

ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର କାମ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ଆଚାର ଓ ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ ସଦା ମନରେ ଉତ୍ସାହିତ ରହେ।

ଗୁରୁପ୍ରିଯକରଃ ଶିଷ୍ଯଃ ଶୈଵଧର୍ମାଂସ୍ତତୋ ଽର୍ହତି ଗୁରୁଶ୍ଚେଦ୍ଗୁଣଵାନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପରମାନଂଦଭାସକଃ

ଯେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ଶୈବ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି ଗୁରୁ ଗୁଣବାନ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି।

ତତ୍ତ୍ଵଵିଚ୍ଛିଵସଂସକ୍ତୋ ମୁକ୍ତିଦୋ ନ ତୁ ଚାପରଃ ସଂଵିତ୍ସଂଜନନଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମାନଂଦସଂଭଵମ୍

ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ, ସେ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ। ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ପରମ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ।

ତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦିତଂ ଯେନ ସ ଏଵାନଂଦଦର୍ଶକଃ ନ ପୁନର୍ନାମମାତ୍ରେଣ ସଂଵିଦାରହିତସ୍ତୁ ଯଃ

ଯିଏ ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇପାରନ୍ତି। କେବଳ ନାମ ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ସେ ନୁହେଁ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତାରଯେନ୍ନୌକା କିଂ ଶିଲା ତାରଯେଚ୍ଛିଲାମ୍ ଏତସ୍ଯା ନାମମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିର୍ଵୈ ନାମମାତ୍ରିକା

ଏକ ପାଥର ଅନ୍ୟ ପାଥରକୁ ନେଇପାରିବ କି? ନୌକା ଯେପରି ନେଇଥାଏ। କେବଳ ନାମ ଦ୍ୱାରା କେହି ମୁକ୍ତି ପାଇନଥାଏ।

ଯୈଃ ପୁନର୍ଵିଦିତଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତେ ମୁକ୍ତା ମୋଚଯନ୍ତ୍ଯପି ତତ୍ତ୍ଵହୀନେ କୁତୋ ବୋଧଃ କୁତୋ ହ୍ଯାତ୍ମପରିଗ୍ରହଃ

ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ତତ୍ତ୍ୱ ନଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ କିପରି? ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ କିପରି ହେବ?