ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଭଗଵାନ୍ମଂତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭଵତା କଥିତଂ ପ୍ରଭୋ ତତ୍ପ୍ରଯୋଗଵିଧାନଂ ଚ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରୁତିସମଂ ଯଥା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ଓ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବେଦ ସମାନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଏଠାରେ କହିଦେଇଛନ୍ତି।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଶିଵସଂସ୍କାରମୁତ୍ତମମ୍ ମଂତ୍ରସଂଗ୍ରହଣେ କିଂଚିତ୍ସୂଚିତନ୍ନ ତୁ ଵିସ୍ମୃତମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସଂଗ୍ରହ ବିଷୟରେ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭୁଲିଯାଇ ନାହିଁ।

ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵପାପଵିଶୋଧନମ୍ ସଂସ୍କାରଂ ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶିଵେନ ପତିଭାଷିତମ୍

ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୁଭ ଦୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହାକି ନିଜେ ଶିବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ସମ୍ଯକ୍ କୃତାଧିକାରଃ ସ୍ଯାତ୍ପୂଜାଦିଷୁ ନରୋ ଯତଃ ସଂସ୍କାରଃ କଥ୍ଯତେ ତେନ ଷଡଧ୍ଵପରିଶୋଧନମ୍

ଏହି ଦୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାରରେ ସଠିକ୍ ଅଧିକାରୀ ହୁଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଛଅଟି ମାର୍ଗର ଶୁଦ୍ଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦୀଯତେ ଯେନ ଵିଜ୍ଞାନଂ କ୍ଷୀଯତେ ପାଶବଂଧନମ୍ ତସ୍ମାତ୍ସଂସ୍କାର ଏଵାଯଂ ଦୀକ୍ଷେତ୍ଯପି ଚ କଥ୍ଯତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଦୀକ୍ଷାକୁ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଅଭିଷେକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶାଂଭଵୀ ଚୈଵ ଶାକ୍ତୀ ଚ ମାଂତ୍ରୀ ଚୈଵ ଶିଵାଗମେ ଦୀକ୍ଷୋପଦିଶ୍ଯତେ ତ୍ରେଧା ଶିଵେନ ପରମାତ୍ମନା

ଶିବ ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷାକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଶିବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ନିଜେ ଶିଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି — ଶାମ୍ଭବୀ, ଶାକ୍ତୀ ଓ ମାନ୍ତ୍ରୀ।

ଗୁରୋରାଲୋକମାତ୍ରେଣ ସ୍ପର୍ଶାତ୍ସଂଭାଷଣାଦପି ସଦ୍ଯସ୍ସଂଜ୍ଞା ଭଵେଜ୍ଜଂତୋଃ ପାଶୋପକ୍ଷଯକାରିଣୀ

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର, ଜୀବରେ ସହଜରେ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ବନ୍ଧନ ନାଶ ହୁଏ।

ସା ଦୀକ୍ଷା ଶାଂଭଵୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସା ପୁନର୍ଭିଦ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଧା ତୀଵ୍ରା ତୀଵ୍ରତରା ଚେତି ପାଶୋ ପକ୍ଷଯଭେଦତଃ

ଏହି ଦୀକ୍ଷାକୁ ଶାମ୍ଭବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର — ତୀବ୍ର ଓ ଅତି ତୀବ୍ର, ବନ୍ଧନ ନାଶ ଅନୁସାରେ।

ଯଯା ସ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତିଃ ସଦ୍ଯସ୍ସୈଵ ତୀଵ୍ରତରା ମତା ତୀଵ୍ରା ତୁ ଜୀଵତୋତ୍ଯଂତଂ ପୁଂସଃ ପାପଵିଶୋଧିକା

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସହସ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହାକୁ ଅତି ତୀବ୍ର ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତୀବ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଜୀବନରେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ।

ଶକ୍ତୀ ଜ୍ଞାନଵତୀ ଦୀକ୍ଷା ଶିଷ୍ଯଦେହଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ଗୁରୁଣା ଯୋଗମାର୍ଗେଣ କ୍ରିଯତେ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା

ଶାକ୍ତୀ ଦୀକ୍ଷା, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଥାଏ, ଗୁରୁ ଯୋଗ ମାର୍ଗ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି କରନ୍ତି।

ମାଂତ୍ରୀ କ୍ରିଯାଵତୀ ଦୀକ୍ଷା କୁଂଡମଂଡଲପୂର୍ଵିକା ମଂଦମଂଦତରୋଦ୍ଦେଶାତ୍କର୍ତଵ୍ଯା ଗୁରୁଣା ବହିଃ

ମାନ୍ତ୍ରୀ ଦୀକ୍ଷା, ଯାହା କ୍ରିୟାସହିତ ଥାଏ, କୁଣ୍ଡ ଓ ମଣ୍ଡଳ ସଜାଇବା ପରେ ଗୁରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ କରିଥାନ୍ତି।

ଶକ୍ତିପାତାନୁସାରେଣ ଶିଷ୍ଯୋ ଽନୁଗ୍ରହମର୍ହତି ଶୈଵଧର୍ମାନୁସାରସ୍ଯ ତନ୍ମୂଲତ୍ଵାତ୍ସମାସତଃ

ଶକ୍ତିର ଅବତରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଷ୍ୟ ଦୟା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଶୈବ ଧର୍ମ ପାଳନ ଏହାରେ ଭିତ୍ତିକର।

ଯତ୍ର ଶକ୍ତିର୍ନ ପତିତା ତତ୍ର ଶୁଦ୍ଧିର୍ନ ଜାଯତେ ନ ଵିଦ୍ଯା ନ ଶିଵାଚାରୋ ନ ମୁକ୍ତିର୍ନ ଚ ସିଦ୍ଧଯଃ

ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅବତରିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେଠି ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଶୈବ ଆଚାର ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାଲ୍ଲିଂଗାନି ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶକ୍ତିପାତସ୍ଯ ଭୂଯସଃ ଜ୍ଞାନେନ କ୍ରିଯଯା ଵାଥ ଗୁରୁଶ୍ଶିଷ୍ଯଂ ଵିଶୋଧଯେତ୍

ଏହିପରି, ଶକ୍ତିର ଭାରି ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଽନ୍ଯଥା କୁରୁତେ ମୋହାତ୍ସ ଵିନଶ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରକାରେଣ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍

ଯେଉଁଠି ମୂଢତାରେ ଅନ୍ୟଭାବେ କାମ କରେ, ସେ ଅବିବେକୀ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।

ଲକ୍ଷଣଂ ଶକ୍ତିପାତସ୍ଯ ପ୍ରବୋଧାନଂଦସଂଭଵଃ ସା ଯସ୍ମାତ୍ପରମା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ରବୋଧାନଂଦରୂପିଣୀ

ଶକ୍ତିର ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଉଦୟ; କାରଣ, ସେଇ ପରମ ଶକ୍ତି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ରୂପ।

ଆନଂଦବୋଧଯୋର୍ଲିଂଗମଂତଃକରଣଵିକ୍ରିଯାଃ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍କଂପରୋମାଂଚସ୍ଵରନେତ୍ରାଂଗଵିକ୍ରିଯାଃ

ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ମନର ଅସ୍ଥିରତା, ଯେପରି ଦେହ କମ୍ପିବା, ଚମଡ଼ିରେ କୁଞ୍ଚି, ସ୍ୱର, ଆଖି ଓ ଅଙ୍ଗର ରୂପାନ୍ତର।

ଶିଷ୍ଯୋପି ଲକ୍ଷଣୈରେଭିଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୁପରୀକ୍ଷଣମ୍ ତତ୍ସଂପର୍କୈଃ ଶିଵାର୍ଚାଦୌ ସଂଗତୈର୍ଵାଥ ତଦ୍ଗତୈଃ

ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ।

ଶିଷ୍ଯସ୍ତୁ ଶିକ୍ଷଣୀଯତ୍ଵାଦ୍ଗୁରୋର୍ଗୌରଵକାରଣାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଗୁରୋର୍ଗୌରଵମାଚରେତ୍

ଶିଷ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପାଇବା ଦରକାର ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଗରିମା ଦ୍ୱାରା, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଗୁରୁସ୍ସ ଶିଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯଃ ଶିଵଃ ସ ଗୁରୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଗୁରୁର୍ଵା ଶିଵ ଏଵାଥ ଵିଦ୍ଯାକାରେଣ ସଂସ୍ଥିତଃ

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶିବଙ୍କୁ ଗୁରୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କିମ୍ବା ଶିବ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ବସିଥାନ୍ତି।

ଯଥା ଶିଵସ୍ତଥା ଵିଦ୍ଯା ଯଥା ଵିଦ୍ଯା ତଥା ଗୁରୁଃ ଶିଵଵିଦ୍ଯା ଗୁରୂଣାଂ ଚ ପୂଜଯା ସଦୃଶଂ ଫଲମ୍

ଯେପରି ଶିବ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ; ଯେପରି ଜ୍ଞାନ, ସେପରି ଗୁରୁ; ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ ସମାନ।

ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଶ୍ଚାସୌ ସର୍ଵମଂତ୍ରମଯୋ ଗୁରୁଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶିରସା ଵହେତ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଗୁରୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରେଯୋ ଽର୍ଥୀ ଯଦି ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞାଂ ମନସାପି ନ ଲଂଘଯେତ୍ ଗୁର୍ଵାଜ୍ଞାପାଲକୋ ଯସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନସଂପତ୍ତିମଶ୍ନୁତେ

ଯଦି କେହି ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜ୍ଞାନର ସମ୍ପଦ ପାଏ।

ଗଚ୍ଛଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ସ୍ଵପନ୍ଭୁଂଜନ୍ନାନ୍ଯତ୍କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ ସମକ୍ଷଂ ଯଦି କୁର୍ଵୀତ ସର୍ଵଂ ଚାନୁଜ୍ଞଯା ଗୁରୋଃ

ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିବା, ଶୁଅଁଥିବା କିମ୍ବା ଖାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଛି କରିଲେ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ସହିତ କରିବା ଦରକାର।

ଗୁରୋର୍ଗୃହେ ସମକ୍ଷଂ ଵା ନ ଯଥେଷ୍ଟାସନୋ ଭଵେତ୍ ଗୁରୁର୍ଦେଵୋ ଯତଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତଦ୍ଗୃହଂ ଦେଵମନ୍ଦିରମ୍

ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ କିମ୍ବା ସାମ୍ନାରେ ଇଚ୍ଛାମତି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଗୁରୁ ସକ୍ଷାତ୍ ଦେବତା, ତାଙ୍କ ଘର ଦେବଳୟ ସମାନ।

ପାପିନାଂ ଚ ଯଥା ସଂଗାତ୍ତତ୍ପାପାତ୍ପତିତୋ ଭଵେତ୍ ଯଥେହ ଵହ୍ନିସଂପର୍କାନ୍ମଲଂ ତ୍ଯଜତି କାଂଚନମ୍

ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ରହିଲେ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଲାଗିଯାଏ, ସେପରି ଏଠି ଅଗ୍ନି ସଂପର୍କରେ ସୁନା ତାର ମଳ ଛାଡ଼ିଦିଏ।

ତଥୈଵ ଗୁରୁସଂପର୍କାତ୍ପାପଂ ତ୍ଯଜତି ମାନଵଃ ଯଥା ଵହ୍ନିସମୀପସ୍ଥୋ ଘୃତକୁମ୍ଭୋ ଵିଲୀଯତେ

ଏହିପରି, ଗୁରୁଙ୍କ ସଂଗରେ ରହିଲେ ମଣିଷ ପାପ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ ଘିଅ ଭରା ମଟକା ପିଗଳିଯାଏ।

ତଥା ପାପଂ ଵିଲୀଯେତ ହ୍ଯାଚାର୍ଯସ୍ଯ ସମୀପତଃ ଯଥା ପ୍ରଜ୍ଵଲିତୋ ଵହ୍ନିଃ ଶୁଷ୍କମାର୍ଦ୍ରଂ ଚ ନିର୍ଦହେତ୍

ଏହିପରି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ପାପ ଗଳିଯାଏ; ଯେପରି ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଶୁଖିଲା ଓ ଭିଜା ସବୁକିଛି ଜଳାଇଦିଏ।

ତଥାଯମପି ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଃ ପାପଂ କ୍ଷଣାଦ୍ଦହେତ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଗୁରୋଃ କ୍ରୋଧଂ ନ କାରଯେତ୍

ଏହିପରି, ଗୁରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ତିନି କ୍ଷଣରେ ପାପ ଦହିଦିଅନ୍ତି; ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।