ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅସ୍ଯାଃ ପରମଵିଦ୍ଯାଯାସ୍ସ୍ଵରୂପମଧୁନୋଚ୍ଯତେ ଆଦୌ ନମଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ତୁ ତତଃ ପରମ୍

ଏବେ ଏହି ପରମ ବିଦ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ କୁହାଯିବ: ପ୍ରଥମେ 'ନମସ୍କାର' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ 'ଶିବଙ୍କୁ', ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।

ସୈଷା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଵିଦ୍ଯା ସର୍ଵଶ୍ରୁତିଶିରୋଗତା ସର୍ଵଜାତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ବୀଜଭୂତା ସନାତନୀ

ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବିଦ୍ୟା, ସମସ୍ତ ବେଦର ଶିରୋଭାଗରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ବୀଜ।

ପ୍ରଥମଂ ମନ୍ମୁଖୋଦ୍ଗୀର୍ଣା ସା ମମୈଵାସ୍ତି ଵାଚିକା ତପ୍ତଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯା ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରା

ଏହା ପ୍ରଥମେ ମୋ ମୁଁହରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଏହା ମୋର ନିଜ ଭାଷା, ତାପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି, ଏବଂ ପୁଷ୍ଟ ଓ ଉନ୍ନତ ବକୁଳ ଅଛି।

ଚତୁର୍ଭୁଜା ତ୍ରିନଯନା ବାଲେଂଦୁକୃତଶେଖରା ପଦ୍ମୋତ୍ପଲକରା ସୌମ୍ଯା ଵରଦାଭଯପାଣିକା

ସେ ଚାରିଟି ହାତ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଶିରରେ ବାଲେନ୍ଦୁ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ସାନ୍ତ୍ର ମୁଖମଣ୍ଡଳ, ଦାନ ଓ ଭୟ ହରା ହସ୍ତ ଅଛି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ସିତପଦ୍ମାସନାସୀନା ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଧଜା

ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ନୀଳ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଅଛି।

ଅସ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଵିଧା ଵର୍ଣାଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ରଶ୍ମିମଂଡଲାଃ ପୀତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥା ଧୂମ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଣାଭୋ ରକ୍ତ ଏଵ ଚ

ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିର ଚକ୍ରରେ ଚମକୁଛନ୍ତି—ହଳଦିଆ, କଳା, ଧୂସର, ସୁଉନା ରଙ୍ଗ ଓ ଲାଲ।

ପୃଥକ୍ପ୍ରଯୋଜ୍ଯା ଯଦ୍ଯେତେ ବିଂଦୁନାଦଵିଭୂଷିତାଃ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରନିଭୋ ବିଂଦୁର୍ନାଦୋ ଦୀପଶିଖାକୃତିଃ

ଏହି ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇନାହିଁ। ବିନ୍ଦୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ନାଦ ଦୀପର ଶିଖା ପରି ଆକୃତି।

ବୀଜଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବୀଜେଷୁ ମଂତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ ଦୀର୍ଘପୂର୍ଵଂ ତୁରୀଯସ୍ଯ ପଞ୍ଚମଂ ଶକ୍ତିମାଦିଶେତ୍

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ବୀଜ, ଚତୁର୍ଥଟି ଆରମ୍ଭରେ ଦୀର୍ଘ ଥାଏ, ସେହିଟି ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟିକୁ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵାମଦେଵୋ ନାମ ଋଷିଃ ପଂକ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦ ଉଦାହୃତମ୍ ଦେଵତା ଶିଵ ଏଵାହଂ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ବାମଦେବ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ପଙ୍କ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା ମୁଁ ନିଜେ, ଶିବ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।

ଗୌତମୋ ଽତ୍ରିର୍ଵରାରୋହେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥାଂଗିରାଃ ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଵର୍ଣାନାଂ କ୍ରମଶଶ୍ଚର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏଠାରେ ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, ହେ ସୁନ୍ଦରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଭୃଗୁ, ଏହି ଋଷିମାନେ ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ କ୍ରମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଗାଯତ୍ର୍ଯନୁଷ୍ଟୁପ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଚ ଛଂଦାଂସି ବୃହତୀ ଵିରାଟ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରୋ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍କଂଦସ୍ତେଷାଂ ଚ ଦେଵତାଃ

ଗାୟତ୍ରୀ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ ଓ ବିରାଟ୍ ଏହି ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକ; ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସ୍କନ୍ଦ ଏହାଙ୍କର ଦେବତା।

ମମ ପଞ୍ଚମୁଖାନ୍ଯାହୁଃ ସ୍ଥାନେ ତେଷାଂ ଵରାନନେ ପୂର୍ଵାଦେଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵପର୍ଯଂତଂ ନକାରାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନଙ୍କ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଉପରକୁ, 'ନ' ଅକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ଅଦାତ୍ତଃ ପ୍ରଥମୋ ଵର୍ଣଶ୍ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ଵରିତଶ୍ଚୈଵ ତୃତୀଯୋ ନିହତଃ ସ୍ମୃତଃ

ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରଟି ଅଦାତ୍ତ, ଚତୁର୍ଥଟି ଦ୍ୱିତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟି ସ୍ୱରିତ, ତୃତୀୟଟି ନିହତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

ମୂଲଵିଦ୍ଯା ଶିଵଂ ଶୈଵଂ ସୂତ୍ରଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ତଥା ନାମାନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଜାନୀଯାଚ୍ଛୈଵଂ ମେ ହୃଦଯଂ ମହତ୍

ମୂଳବିଦ୍ୟା, ଶିବ, ଶୈବ ସୂତ୍ର, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକ—ଏହାକୁ ମୋର ବଡ଼ ଶୈବ ହୃଦୟ ବୋଲି ଜାଣ।

ନକାରଶ୍ଶିର ଉଚ୍ଯେତ ମକାରସ୍ତୁ ଶିଖୋଚ୍ଯତେ ଶିକାରଃ କଵଚଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵକାରୋ ନେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

'ନ' ଅକ୍ଷରଟି ମୁଣ୍ଡ, 'ମ' ଅକ୍ଷରଟି ଚୂଡ଼ା, 'ଶି' ଅକ୍ଷରଟି କବଚ, ଏଭଳି 'ବ' ଅକ୍ଷରଟି ଚକ୍ଷୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯକାରୋ ଽସ୍ତ୍ରଂ ନମସ୍ସ୍ଵାହା ଵଷଟ୍ ହୁଂଵୌଷଡିତ୍ଯପି ଫଡିତ୍ଯପି ଚ ଵର୍ଣାନାମନ୍ତେ ଽଙ୍ଗତ୍ଵଂ ଯଦା ତଦା

'ୟ' ଅକ୍ଷରଟି ଅସ୍ତ୍ର; 'ନମଃ', 'ସ୍ୱାହା', 'ବଷଟ୍', 'ହୁଁ', 'ଭୌଷଟ୍', 'ଫଟ୍'—ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତରେ ଯୋଗ ହେଲେ, ସେମାନେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି।

ତତ୍ରାପି ମୂଲମଂତ୍ରୋ ଽଯଂ କିଂଚିଦ୍ଭେଦସମନ୍ଵଯାତ୍ ତତ୍ରାପି ପଞ୍ଚମୋ ଵର୍ଣୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ଵରଭୂଷିତଃ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର କିଛି ଭିନ୍ନତା ସହିତ ଅଛି, ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ତାସ୍ମାଦନେନ ମଂତ୍ରେଣ ମନୋଵାକ୍କାଯଭେଦତଃ ଆଵଯୋରର୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜପହୋମାଦିକଂ ତଥା

ତେଣୁ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମନ, କଥା ଓ ଶରୀର ଭିନ୍ନତାରେ ଆମେ ଦୁହେଁର ପୂଜା, ଜପ, ହୋମ ଓ ଏହାଦିକ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯଥାମତି ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାସଂପଦ୍ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାରତି

ଯେପରି ବୁଝିବା, ସମୟ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମନ, ଶକ୍ତି, ସମ୍ପଦ, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।

ଯଦା କଦାପି ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ଵା କୃତା ଯେନ କେନାପି ଵା ଦେଵି ପୂଜା ମୁକ୍ତିଂ ନଯିଷ୍ଯତେ

ଯେତେବେଳେ, ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁଠାରେ, ଯେଉଁଯିଏ, ଯେପରି ଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯିବ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯିବ।

ମଯ୍ଯାସକ୍ତେନ ମନସା ଯତ୍କୃତଂ ମମ ସୁନ୍ଦରି ମତ୍ପ୍ରିଯଂ ଚ ଶିଵଂ ଚୈଵ କ୍ରମେଣାପ୍ଯକ୍ରମେଣ ଵା

ମୋତେ ଆସକ୍ତ ମନରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କ୍ରମରେ କିମ୍ବା ଅକ୍ରମରେ, ଯଦି ଏହା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଓ ଶୁଭ, ତେବେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ତଥାପି ମମ ଭକ୍ତା ଯେ ନାତ୍ଯଂତଵିଵଶାଃ ପୁନଃ ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମଯେଵ ନିଯମଃ କୃତଃ

ତଥାପି, ଯେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସହାୟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୁଁ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି।

ତତ୍ରାଦୌ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରସଂଗ୍ରହଣଂ ଶୁଭମ୍ ଯଂ ଵିନା ନିଷ୍ଫଲଂ ଜାପ୍ଯଂ ଯେନ ଵା ସଫଲଂ ଭଵେତ୍

ଏଠାରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ବିନା ଜପ ଫଳଦାୟକ ହୁଏନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଫଳ ପାଏ।

ଆଜ୍ଞାହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନଂ ଵରାନନେ ଆଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଦକ୍ଷିଣାହୀନଂ ସଦା ଜପ୍ତଂ ଚ ନିଷ୍ଫଲମ୍

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯେଉଁ ଜପରେ ନିୟମ ନାହିଁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ଦାନ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ କେବଳ ଜପ କରାଯାଏ—ସେଉଁ ଜପ କେବେଁ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।

ଆଜ୍ଞାସିଦ୍ଧଂ କ୍ରିଯାସିଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସିଦ୍ଧଂ ମମାତ୍ମକମ୍ ଏଵଂ ଚେଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତଂ ମଂତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ମହତ୍ଫଲମ୍

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ଭକ୍ତି ସହିତ, ଦାନ ସହିତ ହୁଏ, ସେଉଁବେଳେ ମନ୍ତ୍ର ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଉପଗମ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଵିପ୍ରମାଚାର୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିନମ୍ ଜାପିତଂ ସଦ୍ଗୁଣୋପେତଂ ଧ୍ଯାନଯୋଗପରାଯଣମ୍

ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଗୁରୁ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ତୋଷଯେତ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭାଵଶୁଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତଃ ଵାଚା ଚ ମନସା ଚୈଵ କାଯେନ ଦ୍ରଵିଣେନ ଚ

ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ, ପ୍ରୟାସ କରି, ମନ, ଦେହ, କଥା ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚାର୍ଯଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଦାତିପ୍ରଯତ୍ନତଃ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥରତ୍ନାନି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଗୃହାଣି ଚ

ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁବେଳେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରୟାସରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ଜମି ଓ ଘର ଦେଇ।

ଭୂଷଣାନି ଚ ଵାସାଂସି ଧାନ୍ଯାନି ଚ ଧନାନି ଚ ଏତାନି ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଭଵେ ସତି

ଯଦି ସମ୍ପଦ ଥାଏ, ତେବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ।