ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମାଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତାମହଃ ମତ୍ପୁତ୍ରାଣାଂ ମହାଦେଵ ଶକ୍ତିଂ ଦେହି ମହେଶ୍ଵର

ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପିତାମହ ମୋତେ କହିଲେ: 'ମହାଦେବ, ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ମହେଶ୍ୱର।'

ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତେନ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଧରୋ ହ୍ଯହମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାଣି କ୍ରମଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ପଦ୍ମଯୋନଯେ

ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧରେ, ମୁଁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଭାବେ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷର କହିଲି।

ସ ପଞ୍ଚଵଦନୈସ୍ତାନି ଗୃହ୍ଣଂଲ୍ଲୋକପିତାମହଃ ଵାଚ୍ଯଵାଚକଭାଵେନ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ମାଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଲୋକପିତାମହ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମୁଖରେ ସେଠିଏଠିଏ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଜାଣିଲେ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଯୋଗଂ ଵିଵିଧଂ ସିଦ୍ଧମଂତ୍ରଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ମଂତ୍ରଂ ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ଚ ଯଥାତଥମ୍

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ ବୁଝି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ପ୍ରଜାପତି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପାଖରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଲେ।

ତେ ଚ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମଂତ୍ରରତ୍ନଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହାତ୍ ତଦାଜ୍ଞପ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ମଦାରାଧନକାଂକ୍ଷିଣଃ

ସେମାନେ, ଲୋକପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ମନ୍ତ୍ରର ରତ୍ନ ପାଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲି, ମୋର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ।

ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ରମ୍ଯେ ମୁଂଜଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ମତ୍ପ୍ରିଯଃ ସତତଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଦ୍ଭକ୍ତୈ ରକ୍ଷିତସ୍ସଦା

ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ମୁଞ୍ଜବତ। ଏହା ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ସେଠାକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ତସ୍ଯାଭ୍ଯାଶେ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଲୋକଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ସମାଚରନ୍

ସେଠାରେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁ ଖାଇ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତେଷାଂ ଭକ୍ତିମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାମିଯାମ୍ ଋଷିଂ ଛଂଦଶ୍ଚ କୀଲଂ ଚ ବୀଜଶକ୍ତିଂ ଚ ଦୈଵତମ୍

ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ସତ୍ୱରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ଋଷି, ଛନ୍ଦ, କୀଳ, ବୀଜଶକ୍ତି ଓ ଦେବତା ସହିତ।

ନ୍ଯାସଂ ଷଡଂଗଂ ଦିଗ୍ବଂଧଂ ଵିନିଯୋଗମଶେଷତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନହମାର୍ଯାଣାଂ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିଵିଵୃଦ୍ଧଯେ

ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଷଡଂଗ ନ୍ୟାସ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟୋଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଲି।

ତତସ୍ତେ ମଂତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯାଦୃଷଯସ୍ତପସେଧିତାଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିତନ୍ଵତେ ସମ୍ଯକ୍ସଦେଵାସୁରମାନୁଷୀମ୍

ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରର ମହିମାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଋଷିମାନେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଠିକ୍ ଭାବେ କଲେ।

ଅସ୍ଯାଃ ପରମଵିଦ୍ଯାଯାସ୍ସ୍ଵରୂପମଧୁନୋଚ୍ଯତେ ଆଦୌ ନମଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ତୁ ତତଃ ପରମ୍

ଏବେ ଏହି ପରମ ବିଦ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ କୁହାଯିବ: ପ୍ରଥମେ 'ନମସ୍କାର' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ 'ଶିବଙ୍କୁ', ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।

ସୈଷା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଵିଦ୍ଯା ସର୍ଵଶ୍ରୁତିଶିରୋଗତା ସର୍ଵଜାତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ବୀଜଭୂତା ସନାତନୀ

ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବିଦ୍ୟା, ସମସ୍ତ ବେଦର ଶିରୋଭାଗରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ବୀଜ।

ପ୍ରଥମଂ ମନ୍ମୁଖୋଦ୍ଗୀର୍ଣା ସା ମମୈଵାସ୍ତି ଵାଚିକା ତପ୍ତଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯା ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରା

ଏହା ପ୍ରଥମେ ମୋ ମୁଁହରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଏହା ମୋର ନିଜ ଭାଷା, ତାପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି, ଏବଂ ପୁଷ୍ଟ ଓ ଉନ୍ନତ ବକୁଳ ଅଛି।

ଚତୁର୍ଭୁଜା ତ୍ରିନଯନା ବାଲେଂଦୁକୃତଶେଖରା ପଦ୍ମୋତ୍ପଲକରା ସୌମ୍ଯା ଵରଦାଭଯପାଣିକା

ସେ ଚାରିଟି ହାତ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଶିରରେ ବାଲେନ୍ଦୁ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ସାନ୍ତ୍ର ମୁଖମଣ୍ଡଳ, ଦାନ ଓ ଭୟ ହରା ହସ୍ତ ଅଛି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ସିତପଦ୍ମାସନାସୀନା ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଧଜା

ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ନୀଳ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଅଛି।

ଅସ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଵିଧା ଵର୍ଣାଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ରଶ୍ମିମଂଡଲାଃ ପୀତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥା ଧୂମ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଣାଭୋ ରକ୍ତ ଏଵ ଚ

ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିର ଚକ୍ରରେ ଚମକୁଛନ୍ତି—ହଳଦିଆ, କଳା, ଧୂସର, ସୁଉନା ରଙ୍ଗ ଓ ଲାଲ।

ପୃଥକ୍ପ୍ରଯୋଜ୍ଯା ଯଦ୍ଯେତେ ବିଂଦୁନାଦଵିଭୂଷିତାଃ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରନିଭୋ ବିଂଦୁର୍ନାଦୋ ଦୀପଶିଖାକୃତିଃ

ଏହି ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇନାହିଁ। ବିନ୍ଦୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ନାଦ ଦୀପର ଶିଖା ପରି ଆକୃତି।

ବୀଜଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବୀଜେଷୁ ମଂତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ ଦୀର୍ଘପୂର୍ଵଂ ତୁରୀଯସ୍ଯ ପଞ୍ଚମଂ ଶକ୍ତିମାଦିଶେତ୍

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ବୀଜ, ଚତୁର୍ଥଟି ଆରମ୍ଭରେ ଦୀର୍ଘ ଥାଏ, ସେହିଟି ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟିକୁ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵାମଦେଵୋ ନାମ ଋଷିଃ ପଂକ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦ ଉଦାହୃତମ୍ ଦେଵତା ଶିଵ ଏଵାହଂ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ବାମଦେବ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ପଙ୍କ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା ମୁଁ ନିଜେ, ଶିବ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।

ଗୌତମୋ ଽତ୍ରିର୍ଵରାରୋହେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥାଂଗିରାଃ ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଵର୍ଣାନାଂ କ୍ରମଶଶ୍ଚର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏଠାରେ ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, ହେ ସୁନ୍ଦରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଭୃଗୁ, ଏହି ଋଷିମାନେ ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ କ୍ରମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଗାଯତ୍ର୍ଯନୁଷ୍ଟୁପ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଚ ଛଂଦାଂସି ବୃହତୀ ଵିରାଟ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରୋ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍କଂଦସ୍ତେଷାଂ ଚ ଦେଵତାଃ

ଗାୟତ୍ରୀ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ ଓ ବିରାଟ୍ ଏହି ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକ; ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସ୍କନ୍ଦ ଏହାଙ୍କର ଦେବତା।

ମମ ପଞ୍ଚମୁଖାନ୍ଯାହୁଃ ସ୍ଥାନେ ତେଷାଂ ଵରାନନେ ପୂର୍ଵାଦେଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵପର୍ଯଂତଂ ନକାରାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନଙ୍କ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଉପରକୁ, 'ନ' ଅକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ଅଦାତ୍ତଃ ପ୍ରଥମୋ ଵର୍ଣଶ୍ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ଵରିତଶ୍ଚୈଵ ତୃତୀଯୋ ନିହତଃ ସ୍ମୃତଃ

ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରଟି ଅଦାତ୍ତ, ଚତୁର୍ଥଟି ଦ୍ୱିତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟି ସ୍ୱରିତ, ତୃତୀୟଟି ନିହତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

ମୂଲଵିଦ୍ଯା ଶିଵଂ ଶୈଵଂ ସୂତ୍ରଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ତଥା ନାମାନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଜାନୀଯାଚ୍ଛୈଵଂ ମେ ହୃଦଯଂ ମହତ୍

ମୂଳବିଦ୍ୟା, ଶିବ, ଶୈବ ସୂତ୍ର, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକ—ଏହାକୁ ମୋର ବଡ଼ ଶୈବ ହୃଦୟ ବୋଲି ଜାଣ।

ନକାରଶ୍ଶିର ଉଚ୍ଯେତ ମକାରସ୍ତୁ ଶିଖୋଚ୍ଯତେ ଶିକାରଃ କଵଚଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵକାରୋ ନେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

'ନ' ଅକ୍ଷରଟି ମୁଣ୍ଡ, 'ମ' ଅକ୍ଷରଟି ଚୂଡ଼ା, 'ଶି' ଅକ୍ଷରଟି କବଚ, ଏଭଳି 'ବ' ଅକ୍ଷରଟି ଚକ୍ଷୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯକାରୋ ଽସ୍ତ୍ରଂ ନମସ୍ସ୍ଵାହା ଵଷଟ୍ ହୁଂଵୌଷଡିତ୍ଯପି ଫଡିତ୍ଯପି ଚ ଵର୍ଣାନାମନ୍ତେ ଽଙ୍ଗତ୍ଵଂ ଯଦା ତଦା

'ୟ' ଅକ୍ଷରଟି ଅସ୍ତ୍ର; 'ନମଃ', 'ସ୍ୱାହା', 'ବଷଟ୍', 'ହୁଁ', 'ଭୌଷଟ୍', 'ଫଟ୍'—ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତରେ ଯୋଗ ହେଲେ, ସେମାନେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି।

ତତ୍ରାପି ମୂଲମଂତ୍ରୋ ଽଯଂ କିଂଚିଦ୍ଭେଦସମନ୍ଵଯାତ୍ ତତ୍ରାପି ପଞ୍ଚମୋ ଵର୍ଣୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ଵରଭୂଷିତଃ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର କିଛି ଭିନ୍ନତା ସହିତ ଅଛି, ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ତାସ୍ମାଦନେନ ମଂତ୍ରେଣ ମନୋଵାକ୍କାଯଭେଦତଃ ଆଵଯୋରର୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜପହୋମାଦିକଂ ତଥା

ତେଣୁ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମନ, କଥା ଓ ଶରୀର ଭିନ୍ନତାରେ ଆମେ ଦୁହେଁର ପୂଜା, ଜପ, ହୋମ ଓ ଏହାଦିକ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯଥାମତି ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାସଂପଦ୍ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାରତି

ଯେପରି ବୁଝିବା, ସମୟ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମନ, ଶକ୍ତି, ସମ୍ପଦ, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।