ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଲବ୍ଧାଲବ୍ଧ ଏଵେହ କୋଟିକୋଟିଗୁଣାଧିକଃ ତସ୍ମାଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵୈଵ ମାଂ ଦେଵି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ପୂଜଯେତ୍

ଏଠାରେ ଲାଭ କରିଛି କିମ୍ବା ନାହିଁ, ସେ ଅନେକ କୋଟି ଗୁଣ ଅଧିକ; ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲବ୍ଧ୍ଵା ସଂପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମୈତ୍ର୍ଯାଦିଗୁଣସଂଯୁତଃ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯରତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମତ୍ସାଦୃଶ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

କିନ୍ତୁ ଯିଏ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୈତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ରତ ଏବଂ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ମୋ ପରି ଦେଖାଯାଏ।

କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଭକ୍ତାସ୍ସର୍ଵେଧିକାରିଣଃ ମମ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେ ମଂତ୍ରେ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠତରୋ ହି ସଃ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ମୋର ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ସବୁ କିଛି କରିପାରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ଭକ୍ତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରପ୍ରଭାଵେଣ ଲୋକଵେଦମହର୍ଷଯଃ ତିଷ୍ଠଂତି ଶାଶ୍ଵତା ଧର୍ମା ଦେଵାସ୍ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବେଦ, ମହାର୍ଷି, ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ, ଦେବତା ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

ପ୍ରଲଯେ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଂଗମେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିମାପନ୍ନଂ ତତ୍ର ସଂଲଯମେଷ୍ଯତି

ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସବୁ କିଛି ପ୍ରକୃତିକୁ ଫେରିଯାଏ ଏବଂ ସେଠି ଲୟ ହୁଏ।

ଏକୋ ଽହଂ ସଂସ୍ଥିତୋ ଦେଵି ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍ ତଦା ଵେଦାଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେ ସ୍ଥିତାଃ

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକା ଅଛି, ହେ ଦେବୀ; କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ। ସେ ସମୟରେ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

ତେ ନାଶଂ ନୈଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ମଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯନୁପାଲିତାଃ ତତସ୍ସୃଷ୍ଟିରଭୂନ୍ମତ୍ତଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯାତ୍ମପ୍ରଭେଦତଃ

ସେମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ; ତାପରେ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଆତ୍ମାର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ସୃଷ୍ଟି ମୋଠାରୁ ହୁଏ।

ଗୁଣମୂର୍ତ୍ଯାତ୍ମନାଂ ଚୈଵ ତତୋଵାଂତରସଂହୃତିଃ ତଦା ନାରାଯଣଶ୍ଶେତେ ଦେଵୋ ମାଯାମଯୀଂ ତନୁମ୍

ସେତେବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଗୁଣମୟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁଣମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ନାରାୟଣ ଦେବ, ଯିଏ ଗୁଣମୟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ମାୟାର ଦେହ ଧାରଣ କରି ଶୟନ କରନ୍ତି।

ଆସ୍ଥାଯ ଭୋଗିପର୍ଯଂକଶଯନେ ତୋଯମଧ୍ଯଗଃ ତନ୍ନାଭିପଂକଜାଜ୍ଜାତଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଃ ପିତାମହଃ

ସେ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ନାଗର ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୋଇ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଉଦ୍ଭିତ ପଦ୍ମରୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ପିତାମହ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସିସୃକ୍ଷମାଣୋ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ନ ସକ୍ତୋ ହ୍ଯସହାଯଵାନ୍ ମୁନୀନ୍ଦଶ ସସର୍ଜାଦୌ ମାନସାନମିତୌଜସଃ

ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଅସକ୍ତ ଓ ସହାୟ ବିନା, ସେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ମନରୁ ଦଶ ମହାମୁନିଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମାଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତାମହଃ ମତ୍ପୁତ୍ରାଣାଂ ମହାଦେଵ ଶକ୍ତିଂ ଦେହି ମହେଶ୍ଵର

ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପିତାମହ ମୋତେ କହିଲେ: 'ମହାଦେବ, ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ମହେଶ୍ୱର।'

ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତେନ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଧରୋ ହ୍ଯହମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାଣି କ୍ରମଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ପଦ୍ମଯୋନଯେ

ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧରେ, ମୁଁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଭାବେ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷର କହିଲି।

ସ ପଞ୍ଚଵଦନୈସ୍ତାନି ଗୃହ୍ଣଂଲ୍ଲୋକପିତାମହଃ ଵାଚ୍ଯଵାଚକଭାଵେନ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ମାଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଲୋକପିତାମହ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମୁଖରେ ସେଠିଏଠିଏ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଜାଣିଲେ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଯୋଗଂ ଵିଵିଧଂ ସିଦ୍ଧମଂତ୍ରଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ମଂତ୍ରଂ ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ଚ ଯଥାତଥମ୍

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ ବୁଝି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ପ୍ରଜାପତି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପାଖରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଲେ।

ତେ ଚ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମଂତ୍ରରତ୍ନଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହାତ୍ ତଦାଜ୍ଞପ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ମଦାରାଧନକାଂକ୍ଷିଣଃ

ସେମାନେ, ଲୋକପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ମନ୍ତ୍ରର ରତ୍ନ ପାଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲି, ମୋର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ।

ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ରମ୍ଯେ ମୁଂଜଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ମତ୍ପ୍ରିଯଃ ସତତଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଦ୍ଭକ୍ତୈ ରକ୍ଷିତସ୍ସଦା

ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ମୁଞ୍ଜବତ। ଏହା ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ସେଠାକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ତସ୍ଯାଭ୍ଯାଶେ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଲୋକଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ସମାଚରନ୍

ସେଠାରେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁ ଖାଇ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତେଷାଂ ଭକ୍ତିମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାମିଯାମ୍ ଋଷିଂ ଛଂଦଶ୍ଚ କୀଲଂ ଚ ବୀଜଶକ୍ତିଂ ଚ ଦୈଵତମ୍

ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ସତ୍ୱରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ଋଷି, ଛନ୍ଦ, କୀଳ, ବୀଜଶକ୍ତି ଓ ଦେବତା ସହିତ।

ନ୍ଯାସଂ ଷଡଂଗଂ ଦିଗ୍ବଂଧଂ ଵିନିଯୋଗମଶେଷତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନହମାର୍ଯାଣାଂ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିଵିଵୃଦ୍ଧଯେ

ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଷଡଂଗ ନ୍ୟାସ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟୋଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଲି।

ତତସ୍ତେ ମଂତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯାଦୃଷଯସ୍ତପସେଧିତାଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିତନ୍ଵତେ ସମ୍ଯକ୍ସଦେଵାସୁରମାନୁଷୀମ୍

ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରର ମହିମାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଋଷିମାନେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଠିକ୍ ଭାବେ କଲେ।

ଅସ୍ଯାଃ ପରମଵିଦ୍ଯାଯାସ୍ସ୍ଵରୂପମଧୁନୋଚ୍ଯତେ ଆଦୌ ନମଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଶିଵାଯ ତୁ ତତଃ ପରମ୍

ଏବେ ଏହି ପରମ ବିଦ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ କୁହାଯିବ: ପ୍ରଥମେ 'ନମସ୍କାର' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ 'ଶିବଙ୍କୁ', ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।

ସୈଷା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଵିଦ୍ଯା ସର୍ଵଶ୍ରୁତିଶିରୋଗତା ସର୍ଵଜାତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ବୀଜଭୂତା ସନାତନୀ

ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବିଦ୍ୟା, ସମସ୍ତ ବେଦର ଶିରୋଭାଗରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ବୀଜ।

ପ୍ରଥମଂ ମନ୍ମୁଖୋଦ୍ଗୀର୍ଣା ସା ମମୈଵାସ୍ତି ଵାଚିକା ତପ୍ତଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯା ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରା

ଏହା ପ୍ରଥମେ ମୋ ମୁଁହରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଏହା ମୋର ନିଜ ଭାଷା, ତାପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି, ଏବଂ ପୁଷ୍ଟ ଓ ଉନ୍ନତ ବକୁଳ ଅଛି।

ଚତୁର୍ଭୁଜା ତ୍ରିନଯନା ବାଲେଂଦୁକୃତଶେଖରା ପଦ୍ମୋତ୍ପଲକରା ସୌମ୍ଯା ଵରଦାଭଯପାଣିକା

ସେ ଚାରିଟି ହାତ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଶିରରେ ବାଲେନ୍ଦୁ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ସାନ୍ତ୍ର ମୁଖମଣ୍ଡଳ, ଦାନ ଓ ଭୟ ହରା ହସ୍ତ ଅଛି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ସିତପଦ୍ମାସନାସୀନା ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଧଜା

ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ନୀଳ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଅଛି।

ଅସ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଵିଧା ଵର୍ଣାଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ରଶ୍ମିମଂଡଲାଃ ପୀତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥା ଧୂମ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଣାଭୋ ରକ୍ତ ଏଵ ଚ

ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିର ଚକ୍ରରେ ଚମକୁଛନ୍ତି—ହଳଦିଆ, କଳା, ଧୂସର, ସୁଉନା ରଙ୍ଗ ଓ ଲାଲ।

ପୃଥକ୍ପ୍ରଯୋଜ୍ଯା ଯଦ୍ଯେତେ ବିଂଦୁନାଦଵିଭୂଷିତାଃ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରନିଭୋ ବିଂଦୁର୍ନାଦୋ ଦୀପଶିଖାକୃତିଃ

ଏହି ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇନାହିଁ। ବିନ୍ଦୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ନାଦ ଦୀପର ଶିଖା ପରି ଆକୃତି।

ବୀଜଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବୀଜେଷୁ ମଂତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ ଦୀର୍ଘପୂର୍ଵଂ ତୁରୀଯସ୍ଯ ପଞ୍ଚମଂ ଶକ୍ତିମାଦିଶେତ୍

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ବୀଜ, ଚତୁର୍ଥଟି ଆରମ୍ଭରେ ଦୀର୍ଘ ଥାଏ, ସେହିଟି ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟିକୁ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵାମଦେଵୋ ନାମ ଋଷିଃ ପଂକ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦ ଉଦାହୃତମ୍ ଦେଵତା ଶିଵ ଏଵାହଂ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵରାନନେ

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ବାମଦେବ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ପଙ୍କ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା ମୁଁ ନିଜେ, ଶିବ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।