ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଭାଷିତଂ ଯତ୍ସୁଶୋଭନମ୍ ଵାକ୍ଯଂ ମୁନିଵରୈଃ ଶାଂତୈସ୍ତଦ୍ଵିଜ୍ଞେଯଂ ସୁଭାଷିତମ୍

ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସୁନ୍ଦର ବାକ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ରାଗଦ୍ଵେଷାନୃତକ୍ରୋଧକାମତୃଷ୍ଣାନୁସାରି ଯତ୍ ଵାକ୍ଯଂ ନିରଯହେତୁତ୍ଵାତ୍ତଦ୍ଦୁର୍ଭାଷିତମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁ କଥା ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମିଥ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, କାମନା କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣାର ପଛରେ ଚାଲେ, ସେଇ କଥା ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ କଠୋର କଥା ବୋଲାଯାଏ।

ସଂସ୍କୃତେନାପି କିଂ ତେନ ମୃଦୁନା ଲଲିତେନ ଵା ଅଵିଦ୍ଯାରାଗଵାକ୍ଯେନ ସଂସାରକ୍ଲେଶହେତୁନା

ଅଜ୍ଞାନ ଓ ରାଗରେ ଯଦି କଥା ହୁଏ, ସେଥିରେ ମଧୁର କିମ୍ବା ଶୁଭ୍ର ସଂସ୍କୃତ ଥିଲେ କଣ ଉପକାର? ଏହା ସଂସାର ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ।

ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଜାଯତେ ଶ୍ରେଯୋ ରାଗାଦୀନାଂ ଚ ସଂଶଯଃ ଵିରୂପମପି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଵିଜ୍ଞେଯମିତି ଶୋଭନମ୍

ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ଓ ରାଗ ଓ ଏହାଦିକୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମେ, ସେଇ କଥା ଯଦି ଅପରିଷ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ କଥା ବୋଲି ଜଣାଯିବ।

ବହୁତ୍ଵେପି ହି ମଂତ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵଜ୍ଞେନ ଶିଵେନ ଯଃ ପ୍ରଣୀତୋ ଵିମଲୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କ୍ଵଚିତ୍

ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱାମୀ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କେହି ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।

ସାଂଗାନି ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସଂସ୍ଥିତାନି ଷଡକ୍ଷରେ ନ ତେନ ସଦୃଶସ୍ତସ୍ମାନ୍ମନ୍ତ୍ରୋ ଽପ୍ଯସ୍ତ୍ଯପରଃ କ୍ଵଚିତ୍

ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାମାନେ ଯେଉଁ ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହା ସମାନ ନୁହଁ।

ସପ୍ତକୋଟିମହାମନ୍ତ୍ରୈରୁପମନ୍ତ୍ରୈରନେକଧା ମନ୍ତ୍ରଃ ଷଡକ୍ଷରୋ ଭିନ୍ନସ୍ସୂତ୍ରଂ ଵୃତ୍ଯାତ୍ମନା ଯଥା

ସପ୍ତ କୋଟି ମହାମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ଉପମନ୍ତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଅଲଗା, ଯେପରି ତାନା କପଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଧାଗା।

ଶିଵଜ୍ଞାନାନି ଯାଵଂତି ଵିଦ୍ଯାସ୍ଥାନାପି ଯାନି ଚ ଷଡକ୍ଷରସ୍ଯ ସୂତ୍ରସ୍ଯ ତାନି ଭାଷ୍ଯଂ ସମାସତଃ

ଶିବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷାମାନେ, ମୂଳତଃ ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅଟୁଟ।

କିଂ ତସ୍ଯ ବହୁଭିର୍ମଂତ୍ରୈଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵା ବହୁଵିସ୍ତରୈଃ ଯସ୍ଯୋନ୍ନମଃ ଶିଵାଯେତି ମନ୍ତ୍ରୋ ଽଯଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତଃ

ଯାହାର ହୃଦୟରେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବିସ୍ତୃତ ଶାସ୍ତ୍ରର କଣ ଦରକାର?

ତେନାଧୀତଂ ଶ୍ରୁତଂ ତେନ କୃତଂ ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍ ଯେନୋନ୍ନମଶ୍ଶିଵାଯେତି ମଂତ୍ରାଭ୍ଯାସଃ ସ୍ଥିରୀକୃତଃ

ଯିଏ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ରର ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୃଢ଼ କରିଛି, ସେଠି ସେଉଁଠି ପଢ଼ା, ଶୁଣା, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ନମସ୍କାରାଦିସଂଯୁକ୍ତଂ ଶିଵାଯେତ୍ଯକ୍ଷରତ୍ରଯମ୍ ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ଵର୍ତତେ ଯସ୍ଯ ସଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍

ଯାହାର ଜିହ୍ୱା ଆଗରେ ସଦା 'ଶିବାୟ' ଏହି ତିନି ଅକ୍ଷର ନମସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଜୀବନ ଫଳଦାୟକ।

ଅଂତ୍ଯଜୋ ଵାଧମୋ ଵାପି ମୂର୍ଖୋ ଵା ପଂଡିତୋ ଽପି ଵା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଜପେ ନିଷ୍ଠୋ ମୁଚ୍ଯତେ ପାପପଂଜରାତ୍

ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ଅତି ନିମ୍ନ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ ଯିଏ ହେଉନାହିଁ, ଯିଏ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ଜପରେ ଦୃଢ଼, ସେ ପାପର ଖଚ୍ଚରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ପରମେଶେନ ଦେଵ୍ଯା ପୃଷ୍ଟେନ ଶୂଲିନା ହିତାଯ ସର୍ଵମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ

ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

କଲୌ କଲୁଷିତେ କାଲେ ଦୁର୍ଜଯେ ଦୁରତିକ୍ରମେ ଅପୁଣ୍ଯତମସାଚ୍ଛନ୍ନେ ଲୋକେ ଧର୍ମପରାଙ୍ମୁଖେ

କଳିଯୁଗରେ, ଯେବେ ସମୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷିତ, ଅଜୟ୍ୟ ଓ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅପୁଣ୍ୟର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଛି ଓ ଧର୍ମରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଛି—

କ୍ଷୀଣେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରେ ସଂକଟେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ସର୍ଵାଧିକାରେ ସଂଦିଗ୍ଧେ ନିଶ୍ଚିତେ ଵାପି ପର୍ଯଯେ

ଯେବେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଆଚାର କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଦୁଃଖ ଆସିପଡ଼ିଛି, ସମସ୍ତ ଅଧିକାର ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଅଛି—

ତଦୋପଦେଶେ ଵିହତେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯକ୍ରମେ ଗତେ କେନୋପାଯେନ ମୁଚ୍ଯଂତେ ଭକ୍ତାସ୍ତଵ ମହେଶ୍ଵର

ଯେବେ ଉପଦେଶ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି ଓ ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ହାରାଇଯାଇଛି, ସେତେବେଳେ, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି?

ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ପରମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ହୃଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ମମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଭାଵିତାତ୍ମାନୋ ମୁଚ୍ଯଂତେ କଲିଜା ନରାଃ

ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ମନୋଵାକ୍କାଯଜୈର୍ଦୋଷୈର୍ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ମର୍ତୁମଗୋଚରୈଃ ଦୂଷିତାନାଂ କୃତଘ୍ନାନାଂ ନିଂଦକାନାଂ ଛଲାତ୍ମନାମ୍

ମନ, କଥା ଓ ଦେହର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ, କୃତଘ୍ନ, ନିନ୍ଦକ ଓ ଚତୁର ମନ୍ତି ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କହିବା କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି—

ଲୁବ୍ଧାନାଂ ଵକ୍ରମନସାମପି ମତ୍ପ୍ରଵଣାତ୍ମନାମ୍ ମମ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଵିଦ୍ଯା ସଂସାରଭଯତାରିଣୀ

ଲୋଭୀ ଓ ବାଙ୍କା ମନବଳିଏ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ମୋତେ ଆସକ୍ତ, ମୋ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ସେମାନେ ସଂସାର ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ମଯୈଵମସକୃଦ୍ଦେଵି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଧରାତଲେ ପତିତୋ ଽପି ଵିମୁଚ୍ଯେତ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯଯାନଯା

ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି କଥା କହିଛି: ମୋର ଭକ୍ତ, ଯଦି ତା ସ୍ଥିତିରୁ ଖସିଯିବି, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।

କର୍ମାଯୋଗ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ପତିତୋ ଯଦି ସର୍ଵଥା କର୍ମାଯୋଗେନ ଯତ୍କର୍ମ କୃତଂ ଚ ନରକାଯ ହି ତତଃ କଥଂ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ପତିତୋ ଵିଦ୍ଯଯା ଽନଯା

ଯଦି କୌଣସି ମଣିଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଖସିଯାଏ, ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଯେ କାମ କରାଯିବ, ସେହି କାରଣରେ ନରକକୁ ଯିବ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଖସିଯାଇଥିବା ଜଣେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ?

ତଥ୍ଯମେତତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ହି ଶୃଣୁ ସୁନ୍ଦରି ରହସ୍ଯମିତି ମତ୍ଵୈତଦ୍ଗୋପିତଂ ଯନ୍ମଯା ପୁରା

ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହା ସତ୍ୟ; ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରଖିଥିଲି।

ସମଂତ୍ରକଂ ମାଂ ପତିତଃ ପୂଜଯେଦ୍ଯଦି ମୋହିତଃ ନାରକୀ ସ୍ଯାନ୍ନ ସନ୍ଦେହୋ ମମ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଵିନା

ଯଦି କୌଣସି ଭ୍ରମିତ ଜଣେ ମୋତେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ବିନା, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକରେ ପଡ଼ିବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅବ୍ଭକ୍ଷା ଵାଯୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ରତକର୍ଶିତାଃ ତେଷାମେତୈର୍ଵ୍ରତୈର୍ନାସ୍ତି ମମ ଲୋକସମାଗମଃ

ଯେମାନେ ପାଣି କିମ୍ବା ପବନ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଠିନ ବ୍ରତରେ ଦେହ ଶୋଷିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଏହି ବ୍ରତମାନେ ମାତ୍ର ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ଯୋ ହି ମାଂ ସକୃଦର୍ଚଯେତ୍ ସୋ ଽପି ଗଚ୍ଛେନ୍ମମ ସ୍ଥାନଂ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯୈଵ ଗୌରଵାତ୍

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ମହିମାରୁ ମୋର ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ତପାଂସି ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାସ୍ତଥା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାର୍ଚନସ୍ଯୈତେ କୋଟ୍ଯଂଶେନାପି ନୋ ସମଃ

ସେହିପାଇଁ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମଗୁଡିକ, କୋଟି ଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ପୂଜା ସମାନ ହୁଏନି।

ବଦ୍ଧୋ ଵାପ୍ଯଥ ମୁକ୍ତୋ ଵା ପାଶାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ଯଃ ପୂଜଯେନ୍ମାଂ ସ ମୁଚ୍ଯେତ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯେ କିଏ ବନ୍ଧନରେ ଅଛି କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଅରୁଦ୍ରୋ ଵା ସରୁଦ୍ରୋ ଵା ସକୃତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ଯଃ ପୂଜଯେତ୍ପତିତୋ ଵାପି ମୂଢୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ନରଃ

ଯେ କିଏ କ୍ରୋଧ ରହିତ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧସହିତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଖସିଯାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଷଡକ୍ଷରେଣ ଵା ଦେଵି ତଥା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ଵା ସ ବ୍ରହ୍ମାଂଗେନ ମାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେଦ୍ଯଦି ମୁଚ୍ଯତେ

ହେ ଦେବୀ, ଷଡ଼କ୍ଷରୀ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିସହିତ ଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।