ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ମାନୁଷଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ରୁଦ୍ରଲୋକାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟାସ୍ତେ ରୁଦ୍ରା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ରୁଦ୍ରଲୋକରୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମମାନୁଶାସନଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ପ୍ରଵର୍ତକମ୍ ତଥା ନରାଣାମନ୍ଯେଷାଂ ତନ୍ନିଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତକଃ

ଯେପରି ମୋର ଆଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ସେପରି ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରେ।

ମମାଜ୍ଞାଧାରଭାଵେନ ସଦ୍ଭାଵାତିଶଯେନ ଚ ତଦାଲୋକନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍

ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ଧରି, ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ, ଏହାକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ପ୍ରତ୍ଯଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଶସ୍ତଫଲସୂଚକାଃ ମଯି ଭାଵଵତାଂ ପୁଂସାଂ ପ୍ରାଗଦୃଷ୍ଟାର୍ଥଗୋଚରାଃ

ମୋତେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଶୁଭ ଫଳର ସୂଚନା ଦେଇଥିବା ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଦେଖାଯାଏ, ଚାହିଁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ।

କଂପସ୍ଵେଦୋ ଽଶ୍ରୁପାତଶ୍ଚ କଣ୍ଠେ ଚ ସ୍ଵରଵିକ୍ରିଯା ଆନଂଦାଦ୍ଯୁପଲବ୍ଧିଶ୍ଚ ଭଵେଦାକସ୍ମିକୀ ମୁହୁଃ

କମ୍ପନ, ଘମ ଆସିବା, ଅଶ୍ରୁ ପଡିବା, କଣ୍ଠରେ ସ୍ବର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟେ।

ସ ତୈର୍ଵ୍ଯସ୍ତୈସ୍ସମସ୍ତୈର୍ଵା ଲିଂଗୈରଵ୍ଯଭିଚାରିଭିଃ ମଂଦମଧ୍ଯୋତ୍ତମୈର୍ଭାଵୈର୍ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ

ଏହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନଗୁଡିକ, ଏକାକି କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ମିଶି, ମୂଦୁ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଉତ୍ତମ ମାନବମାନେ ପରିଚୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।

ଯଥାଯୋଗ୍ନିସମାଵେଶାନ୍ନାଯୋ ଭଵତି କେଵଲମ୍ ସ ତଥୈଵ ମମ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାନ୍ନ ତେ କେଵଲମାନୁଷାଃ

ଯେପରି ଲୋହା ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଲୋହା ରହି ନଥାଏ, ସେପରି ମୋର ସାନିଧ୍ୟରେ ସେମାନେ କେବଳ ମାନବ ରହି ନଥାନ୍ତି।

ହସ୍ତପାଦାଦିସାଧର୍ମ୍ଯାଦ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ମର୍ତ୍ଯଵପୁର୍ଧରାନ୍ ପ୍ରାକୃତାନିଵ ମନ୍ଵାନୋ ନାଵଜାନୀତ ପଂଡିତଃ

ହାତ, ପା ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବ ଦେହର ସମାନତା ଦେଖି, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ମାନବ ରୂପରେ ରୁଦ୍ର, ତେଣୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଵଜ୍ଞାନଂ କୃତଂ ତେଷୁ ନରୈର୍ଵ୍ଯାମୂଢଚେତନୈଃ ଆଯୁଃ ଶ୍ରିଯଂ କୁଲଂ ଶୀଲଂ ହିତ୍ଵା ନିରଯମାଵହେତ୍

ଯଦି ମୁଝିଆ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଅବମାନନା ଜୀବନ, ଧନ, ବଂଶ, ଚରିତ୍ର ହାରାଇ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁସୁରେଶାନାମପି ତୂଲାଯତେ ପଦମ୍ ମତ୍ତୋନ୍ଯଦନପେକ୍ଷାଣାମୁଦ୍ଧୃତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପଦ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁଳା ଗଛର ପତ୍ର ପରି।

ଅଶୁଦ୍ଧଂ ବୌଦ୍ଧମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ପୌରୁଷଂ ତଥା ଗୁଣେଶାନାମତସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଗୁଣାତୀତପଦୈଷିଣାମ୍

ଅଶୁଦ୍ଧ ବୌଦ୍ଧିକ ଶକ୍ତି, ଲୋକିକ ଏବଂ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି, ଗୁଣମାନଙ୍କର ଶାସନ—ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ଉପରେ ଯାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥ କିଂ ବହୁନୋକ୍ତେନ ଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରାପ୍ତ୍ଯୈକସାଧନମ୍ ମଯି ଚିତ୍ତସମାସଂଗୋ ଯେନ କେନାପି ହେତୁନା

ଏତେ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇବାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେଉଛି କୌଣସି ଉପାଦାନରେ ମୋରେ ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର କରିବା।

ଇତ୍ଥଂ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥେନ ଶିଵେନ ପରମାତ୍ମନା ହିତାଯ ଜଗତାମୁକ୍ତୋ ଜ୍ଞାନସାରାର୍ଥସଂଗ୍ରହଃ

ଏପରି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ନାଥ ଶିବ, ପରମାତ୍ମା, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ସାର ସଂଗ୍ରହ କଥା କହିଛନ୍ତି।

ଵିଜ୍ଞାନସଂଗ୍ରହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ସେତିହାସପୁରାଣାନି ଵିଦ୍ଯା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଵିସ୍ତରଃ

ଏହି ଜ୍ଞାନ ସଂଗ୍ରହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ରହିଛି।

ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେଯମନୁଷ୍ଠେଯମଧିକାରୋ ଽଥ ସାଧନମ୍ ସାଧ୍ଯଂ ଚେତି ଷଡର୍ଥାନାଂ ସଂଗ୍ରହତ୍ଵେଷ ସଂଗ୍ରହଃ

ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞେୟ, କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଅଧିକାର, ସାଧନ, ଲକ୍ଷ୍ୟ—ଏହି ଛଅଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଏହି ସଂଗ୍ରହରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଗୁରୋରଧିକୃତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେଯଂ ପାଶଃ ପଶୁଃ ପତିଃ ଲିଂଗାର୍ଚନାଦ୍ଯନୁଷ୍ଠେଯଂ ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵଧିକୃତୋ ଽପି ଯଃ

ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍; ପାଶ, ପଶୁ ଏବଂ ପତି ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଉପାସନା ରୀତି ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା ଏବଂ ଅନୁମତି ପାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

ସାଧନଂ ଶିଵମଂତ୍ରାଦ୍ଯଂ ସାଧ୍ଯଂ ଶିଵସମାନତା ଷଡର୍ଥସଂଗ୍ରହସ୍ଯାସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଜ୍ଞତୋଚ୍ଯତେ

ସାଧନା ହେଉଛି ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା; ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଶିବ ସମାନତା। ଏହି ଛଅଟି ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନରୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ପ୍ରଥମଂ କର୍ମ ଯଜ୍ଞାଦେର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ ବାହ୍ଯେଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶିଵଂ ପଶ୍ଚାଦଂତର୍ଯାଗରତୋ ଭଵେତ୍

ପ୍ରଥମେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କର୍ମଗୁଡିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଏ। ବାହ୍ୟ ଉପାସନା ପରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭାବରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ରତିରଭ୍ଯଂତରେ ଯସ୍ଯ ନ ବାହ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯଗୌରଵାତ୍ ନ କର୍ମ କରଣୀଯଂ ହି ବହିସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନାଃ

ଯାହାର ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ବାହ୍ୟ ଉପାସନାରେ ନୁହେଁ, ପୁଣ୍ୟର ମହିମାରୁ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

ଜ୍ଞାନାମୃତେନ ତୃପ୍ତସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶୈଵଶିଵାତ୍ମନଃ ନାଂତର୍ନ ଚ ବହିଃ କୃଷ୍ଣ କୃତ୍ଯମସ୍ତି କଦାଚନ

ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତରେ ତୃପ୍ତ, ଶିବରେ ଭକ୍ତି ଭରିଥିବା ଆତ୍ମା, ଓ କୃଷ୍ଣ, ସେ ଜନଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ନ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ନ ବାହ୍ୟ।

ତସ୍ମାତ୍କ୍ରମେଣ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯଂତରଂ ତଥା ଜ୍ଞାନେନ ଜ୍ଞେଯମାଲୋକ୍ଯାଜ୍ଞାନଂ ଚାପି ପରିତ୍ଯଜେତ୍

ତେଣୁ, ଦୀରେ-ଦୀରେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ କର୍ମକୁ ଛାଡି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର।

ନୈକାଗ୍ରଂ ଚେଚ୍ଛିଵେ ଚିତ୍ତଂ କିଂ କୃତେନାପି କର୍ମଣା ଏକାଗ୍ରମେଵ ଚେଚ୍ଚିତ୍ତଂ କିଂ କୃତେନାପି କର୍ମଣା

ମନ ଯଦି ଶିବରେ ଏକାଗ୍ର ନୁହେଁ, କର୍ମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କଣ ଲାଭ? ମନ ଯଦି ଏକାଗ୍ର ଅଛି, କର୍ମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କଣ ଲାଭ?

ତସ୍ମାତ୍କର୍ମାଣ୍ଯକୃତ୍ଵା ଵା କୃତ୍ଵା ଵାଂତର୍ବହିଃକ୍ରମାତ୍ ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ଶିଵେ ଚିତ୍ତଂ ନିଵେଶଯେତ୍

ତେଣୁ, କର୍ମ କରିଲେ ବା ନ କରିଲେ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ, ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ, ମନକୁ ଶିବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।

ଶିଵେ ନିଵିଷ୍ଟଚିତ୍ତାନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଧିଯାଂ ସତାମ୍ ପରତ୍ରେହ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ନିର୍ଵୃତିଃ ପରମା ଭଵେତ୍

ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ଶିବରେ ବସାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଦୃଢ଼, ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ସମସ୍ତଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।

ଇହୋନ୍ନମଃ ଶିଵାଯେତି ମଂତ୍ରେଣାନେନ ସିଦ୍ଧଯଃ ସ ତସ୍ମାଦଧିଗଂତଵ୍ଯଃ ପରାଵରଵିଭୂତଯେ

ଏଠାରେ 'ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ଲଭିତି; ତେଣୁ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶାସନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ୍।

ମହର୍ଷିଵର ସର୍ଵଜ୍ଞ ସର୍ଵଜ୍ଞାନମହୋଦଧେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ

ମହାର୍ଷି, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନର ସାଗର, ମୁଁ ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି ଅଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ତସ୍ମାତ୍ସଂକ୍ଷେପତଃ ଶୃଣୁ

ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମହିମାକୁ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିପାରିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।

ଵେଦେ ଶିଵାଗମେ ଚାଯମୁଭଯତ୍ର ଷଡକ୍ଷରେଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଶିଵଭକ୍ତାନାମଶେଷାର୍ଥସାଧକଃ

ବେଦ ଓ ଶିବ ଆଗମରେ, ଏହି ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଶିବ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରେ।

ତଦଲ୍ପାକ୍ଷରମର୍ଥାଢ୍ଯଂ ଵେଦସାରଂ ଵିମୁକ୍ତିଦମ୍ ଆଜ୍ଞାସିଦ୍ଧମସଂଦିଗ୍ଧଂ ଵାକ୍ଯମେତଚ୍ଛିଵାତ୍ମକମ୍

ଅକ୍ଷରରେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅର୍ଥରେ ପ୍ରଚୁର, ବେଦର ସାର, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ଆଜ୍ଞାରେ ସ୍ଥିତ, ସନ୍ଦେହ ନଥିବା, ଏହି ବାକ୍ୟ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ।